Voorwoord.......................................................................................................................................2

• / 4

Inhoudsopgave Voorwoord.......................................................................................................................................2 Inhoudsopgave.................................................................................................................................3 Excerpt.............................................................................................................................................5 Samenvatting...................................................................................................................................5 Hoofdstuk 1: Inleiden van probleem- en vraagstelling....................................................................6 1.1Context...................................................................................................................................6 1.2Aanleiding...............................................................................................................................6 1.3Probleemstelling.....................................................................................................................6 1.4Relevantie en actualiteit.........................................................................................................7 1.5Begripsverheldering................................................................................................................8 1.6Onderzoeksdoel......................................................................................................................8 1.7Hoofdvraag en deelvragen.....................................................................................................8 Hoofdstuk 2: Theoretisch kader.......................................................................................................9 2.1Inleiding..................................................................................................................................9 2.2Literatuurstudie......................................................................................................................9 2.2.1Definiëring zelfregulatie..................................................................................................9 2.2.2Leerlijn en processen die bijdragen aan zelfregulatie..................................................10 2.2.3Leerstrategieën.............................................................................................................11 2.2.4Leerkrachtvaardigheden................................................................................................14 2.3Conclusie van literatuuronderzoek......................................................................................16 Hoofdstuk 3: Contextonderzoek....................................................................................................17 3.1Inleiding................................................................................................................................17 3.2Methode...............................................................................................................................17 3.2.1Beheersing van leerstrategieën....................................................................................17 3.2.2Begeleiding leerkrachten..............................................................................................19 3.2.3Verbeteringen in begeleidingsproces...........................................................................21 3.3Resultaten contextonderzoek..............................................................................................22 3.3.1Beheersing leerstrategieën...........................................................................................22 3.3.2Begeleiding leerkracht..................................................................................................23 3.3.3Passende verbeteringen................................................................................................25 2 / 4

3.4Conclusie contextonderzoek................................................................................................27 Hoofdstuk 4: Conclusie en discussie..............................................................................................28 4.1Discussie...............................................................................................................................28 4.2Conclusie en advies..............................................................................................................29 4.2.1Conclusie.......................................................................................................................29 4.2.2Advies............................................................................................................................29 Hoofdstuk 5: Ontwerpen...............................................................................................................31 5.1Uitgangspunten ontwerpen.................................................................................................31 5.1.1Innovatiedoel................................................................................................................31 5.1.2Implementatiedoel........................................................................................................31 Literatuurlijst..................................................................................................................................33 3 / 4

Samenvatting Dit onderzoek is tot stand gekomen door een hulpvraag vanuit de leerkrachten van School A. Door het anders organiseren van het onderwijs, waarbij leerlingen wisselen tussen thuisgroepen en jaargroepen, komt er veel af op de leerlingen. Dit vraagt zelfstandigheid van ze. Leerkrachten geven aan dat ze nog niet goed vorm kunnen geven aan het begeleiden van dit proces. Zelfstandigheid is een breed begrip, daarom is ervoor gekozen dat dit onderzoek zich zal focussen op de begeleiding van zelfregulatie. De hoofdvraag van dit onderzoek is: Op welke wijze kan de leerkracht de zelfregulering van leerlingen uit de groepen 4, 5 en 6 van School A begeleiden tijdens het zelfstandig werken? Om antwoord te geven op deze vraag heeft er zowel generiek- als contextonderzoek plaatsgevonden. In het generieke onderzoek zijn er verschillende literatuurbronnen bestudeerd. Hieruit blijkt dat zelfregulatie een proces is waarbij leerlingen zelf nadenken en verantwoordelijkheid nemen over hun leerproces.Zelfregulatie vind voor, tijdens en na het leren plaats. Een leerling moet zelfgerichte feedback kunnen geven, motivatie hebben en gebruik kunnen maken van leerstrategieën. De leerstrategieën kunnen middels instructie en door gebruik te maken van de cyclus van formatief evalueren aangeleerd worden door leerkrachten. Het contextonderzoek bestaat uit interviews, vragenlijsten en observaties. Zowel leerkrachten als leerlingen geven in de vragenlijsten aan dat de metacognitieve vaardigheden het slechtst beheerst worden. Uit de observaties blijkt dat er de instructievormen ‘expliciete instructie’ en ‘feedback’ het meest toegepast worden door de leerkrachten ter begeleiding van zelfregulering tijdens het zelfstandig werken. Echter geven zowel de leerkrachten als de leerlingen aan dat zij baat hebben bij impliciete instructie in de vorm van visuele ondersteuning. Op basis hiervan zijn er een aantal ontwerpeisen opgesteld. In het ontwerp krijgen leerkrachten en leerlingen korte trainingen gericht op metacognitieve kennis en vaardigheden. Daarnaast krijgen leerlingen visuele ondersteuning bij het zelfstandig werken, gaan zij actief bezig met het toepassen van metacognitieve leerstrategieën en wordt er door leerkrachten gebruik gemaakt van de cyclus van formatief evalueren.

• / 4