Vragen en antwoorden in voorbereiding op tentamen, leestijd 30

• / 3

Vragen en antwoorden in voorbereiding op tentamen, leestijd 30 min

p.m. Middeleeuwen = ca. 500-1500 nC; Nieuwe (of: Moderne) Tijd =

ca. 1500-1800. Bijvoorbeeld: Een “Middeleeuwse” vorst is dus

iemand die vóór ± 1500 regeerde, een “moderne” vorst is een vorst uit de periode ca. 1500-1800 (maar niet een 19 de eeuwse koning).I18 de eeuws constitutionalisme

1.Periodisering: geef aan in welke mate de opkomst van geschreven

grondwetten vanaf het einde van de 18 de eeuw al dan niet aan een historische breuklijn beantwoordt in de ontwikkeling van het Europees publiekrecht.Er is sprake van een nieuwe manier van publiekrechtelijke ordening van de meeste Europese staten sinds die tijd, maar er is ook sprake van een soort continuïteit ondanks de breuklijn omdat de grondslagen voor die tijd al aanwezig waren. Hierna treedt veralgemenisering en permanentie op en is er sprake van een nieuw tijdperk in het Westers publiekrecht.

2.Betekent het feit dat Engeland vandaag nog steeds geen geschreven grondwet heeft, dat dat land geen grondwettelijk recht in moderne zin heeft?Nee. Geschreven of niet, ontstond er omstreeks dezelfde tijd als in het Europa ook in Engeland een traditie met strikt omschreven praktijk voor het uitoefenen van openbare macht. In de 19 e eeuw ontstaat er een constitutionele rechtsleer en steeds meer een juridische praktijk. De Engelse constitutie bestaat dus wel in materiële zin, en er wordt gewoon rechtsliteratuur geproduceerd zoals in alle andere landen die wel een grondwet hebben.

3.Geef de algemene ontwikkelingslijn aan van de volgende kenmerken van Ancien Régime instellingen: (a) feodaliteit; (b) standen; (c) particularisme en privileges; (d) de soeverein.a)Leenstelsel was bedoeld voor interne controle en externe politiek en defensie. De politieke functie verdween, maar andere publiekrechtelijke elementen zijn blijven bestaan, zoals het privaatrechtelijk eigendomssysteem.b)Standensysteem zorgde voor verdeling van zowel politieke vertegenwoordiging als privileges. Ook niet adellijke elites verwierven een hogere status, die voor hen toegang tot de politieke besluitvorming inhield.c)Adel, geestelijken en beroepsgroepen met eigen privileges.Eigen statuut met diverse rechten die daaraan zijn verbonden.d)In de NT was er steeds vaker een territoriale soeverein. De universele vorsten uit de Middeleeuwen waren er vaak nog wel, maar zonder het oppergezag. Ook politiek gezien. 2 / 3

4.Wanneer ontstaat het ‘modern’ soevereiniteitsbegrip en wat houdt dat soevereiniteitsbegrip in? Wat is het essentieel verschil tussen de soevereiniteit van een koning in de Middeleeuwen en de soevereiniteit van een koning in de Nieuwe Tijd?Koning in de middeleeuwen; diverse actoren speelden per gebied een rol. Daar diende de soeverein rekening mee te houden. In de NT had de vorst een exclusievere soevereiniteit. Hij kon steeds meer de politieke en uitvoerende macht zelf uitoefenen. Hoewel hij ook last had van verschillende actoren.en de politieke cq constitutionele positie van de koningen of koninginnen in Europese landen waar er vandaag nog een koningshuis het staatshoofd levert?Verschil in macht. Niet alleen als feitelijk gegeven, maar ook qua legitimiteit. Een koning uit de NT heeft macht vanuit zichzelf, zijn persoon, zijn functie. Deze soevereiniteit is overgeheveld naar de nationaliteit. De koning dankt zijn macht aan de natie. De grondslag is dus helemaal anders. De volksvertegenwoordiging controleert steeds effectiever en actiever de macht. Verschuiving dus van wie beslist en wie regeert.4ter. Tot welk type soeverein behoort de koning zoals die meestal in onze traditionele (kinder)sprookjes opgevoerd wordt? En waarom?Een koning uit de NT bijvoorbeeld, die nog exclusieve macht heeft in politiek opzicht. Intern en extern. Hij dankt zijn macht aan zichzelf, God, zijn dynastie.

5.Wat betekende de feedback van de Oudheid voor de politieke en constitutionele geschiedenis in de Nieuwe Tijd?Er werd een soort ethische code ontwikkeld die voor elke tijdsperiode geldig is, omdat die bronnen werden bekeken als voorbeelden van hoge beschaving.

6.Waarom is het Heilige Roomse Rijk belangrijk geweest in de ontwikkeling van de Duitse publiekrechtelijke traditie?Tot dit Rijk behoorde Duitsland. De verhoudingen en regels die in dat rijk heersten, werden zo tot voorbeeld van het nieuwe Duitse Keizerrijk. De verhoudingen tussen de keizer en de territoriale vorsten moest worden geregeld, en was afhankelijk van machtsverhoudingen. Door diverse confrontaties ontstond het belang deze verhoudingen te formaliseren.6bis. Geef aan waarom de uitdrukking ‘keizerlijk’ in het H. Roomse Rijk enigszins dubbelzinnig is. Geef concreet aan hoe dat dualisme in het toenmalige keizerrijk ook concreet vorm kreeg in aparte instellingen.De keizer werd gekozen door vorsten die optraden als vertegenwoordigers van hun gebieden. Voor enkele

• / 3