vrager betalingsbereidheid bij

vragerbetalingsbereidheid bij symmetrische informatie betalingsbereidheid bij asymmetrische informatie auto verkoopbereidheid Ank Bas Carel

€ 10.000

€ 8.000

€ 5.000

€ 6.000

€ 4.800

€ 3.000

X5 X4 X3

€ 9.000

€ 7.500

€ 5.500

13.1 Symmetrische en asymmetrische informatie 13.1 Antwoord B is juist. Verkopers zullen, onder meer in verband met de kosten die zij hebben gemaakt, meestal hun producten alleen dán willen verkopen, als de prijs boven een zeker minimum ligt.

13.2 Antwoord B is juist. Vragers hebben voor de meeste producten niet meer dan een bepaald maximumbedrag over, onder meer bepaald door voorkeuren en inkomen.

13.3 A Juist. Dit is het kenmerk van symmetrische informatie.B Juist. Heterogene goeden hebben verschillende prijzen.C Juist en onjuist. Eén van beide marktpartijen beschikt over meer/betere informatie dan de ander. Dat kan zowel de aanbieder als de vrager zijn. Op de markt van tweedehands auto’s bijvoorbeeld beschikt de aanbieder over meer informatie dan de vrager. Kijken we naar arbeidsongeschiktheidsverzekeringen – vaak afgesloten door zelfstandigen – dan beschikt de vrager over meer informatie over zijn ge- zondheid/levenswijze dan de aanbieder van de verzekering.

13.4

De ‘doorzichtigheid van de markt’: wanneer de

markt volkomen doorzichtig is zijn vragers en aan- bieders op de hoogte van alles wat er op de markt gebeurt. In feite hebben we dan te maken met symmetrische informatie.

13.5 Als gevolg van asymmetrische informatie heeft de vrager geen mogelijkheid onderscheid te maken tussen de kwaliteit van de verschillende producten die worden aangeboden. Laat staan dat hij de bij de ‘goede’ producten behorende prijs wil betalen (want hij weet niet wat de ‘goede’ producten zijn).Dientengevolge worden alleen nog maar ‘slechte’ producten op de markt gebracht. Dit is in overeen- stemming met de wet van Gresham, die immers stelt dat alleen de slechte munten in omloop blijven.Iets dergelijks hebben we gezien in het voorbeeld van de tweedehandsautomarkt. Als de vragers niet over dezelfde informatie beschikken als de aanbie- ders en ook geen mogelijkheid hebben zich van de kwaliteit van het aanbod op de hoogte te stellen, gaan de vragers voor ‘zekerheid’. Zij stellen hun betalingsbereidheid naar beneden bij. Het gevolg is dat de dure en kwalitatief goede auto’s niet meer worden verkocht. Er zullen alleen nog maar auto’s van slechte kwaliteit worden verkocht. De slechte kwaliteit verdringt zo de goede kwaliteit van de markt.

13.6 a Carel zal geen auto kunnen kopen. Zijn beta- lingsbereidheid is lager dan de laagste verkoop- bereidheid.Bas is ‘in de markt’ voor de auto’s X4 en X3.Als zijn betalingsbereidheid een weerspiege- ling is van de door hem geëiste kwaliteit van de auto, zal hij proberen auto X4 te kopen.Op grond van de veronderstelling dat er sprake is van symmetrische informatie, weet hij dat deze auto kwalitatief beter is dan auto X3. Bas zal voor X4 een prijs betalen tussen € 7.500 en € 8.000.Als Ank voor het geld dat zij ervoor over heeft, probeert de kwalitatief beste auto te kopen, zal zij proberen auto X5 te kopen. Ook zij kent im- mers de kwaliteit van het aanbod. De prijs van auto X5 zal liggen tussen € 9.000 en € 10.000.b Omdat de vragers niet over dezelfde informatie beschikken als de verkopers en ook niet de mogelijkheid hebben om deze informatie te verkrijgen, stellen zij zich ‘voorzichtiger’ op. Dit uit zich in een geringere betalingsbereidheid.c Hieronder staat een overzicht van de gewijzig- de betalingsbereidheid van de drie vragers en de verkoopbereidheid van de aanbieder.OnDeRDeel 5 Risico en informatie Hoofdstuk 13 informatie informatie hoofdstuk 13 3 1 / 4

• percent economie bovenbouw havo

De betalingsbereidheid van Bas en Carel wordt nu lager dan het laagste bedrag waartegen de aanbieder een auto wil verkopen. Bas en Carel vallen daarom af als vrager.Ank wil nu maximaal € 6.000 voor een auto be- talen. Zij komt dan terecht bij auto X3, waarvoor de aanbieder ten minste € 5.500 wil hebben.De prijs die tot stand komt zal tussen € 5.500 en € 6.000 liggen.

13.7 a Ingeval van symmetrische informatie beschik- ken beide marktpartijen over dezelfde informa- tie. Bij asymmetrische informatie beschikt één van de marktpartijen over meer informatie dan de andere partij.b Asymmetrische informatie. Annemerel en haar vader hebben geen verstand van paarden en beschikken daarom over minder kennis over wat er op de markt wordt aangeboden dan de aanbieders.c Omdat bepaalde aankopen niet doorgaan, wordt niet in de overeenkomstige behoeften voorzien. Annemerel koopt bijvoorbeeld geen pony. Dit gemis aan voorziening in behoeften is welvaartsverlagend.

13.8

a Bijvoorbeeld:

• De bovag-garantie is een signaal over de kwaliteit van het aanbod.• De kopers hebben door deze garantie meer zekerheid over de kwaliteit van het aanbod.b Een apk geeft de zekerheid dat de auto – althans direct na de keuring – aan een aantal aspecten met betrekking tot de veiligheid van de auto voldoet.c De apk is een momentopname en geeft geen garantie dat het voertuig de rest van het jaar veilig blijft om mee te rijden en dat er geen ex- tra onderhoud hoeft te plaats te vinden. Regel- matige controle en onderhoud van het voertuig blijven belangrijk. Daarom is een (aanvullende) bovag-garantie een ‘verstandige eis’ van de koper.

13.2 Enkele effecten van asymmetrische informatie 13.9 Antwoord B is juist. Bewering I is onjuist.Asymmetrische informatie is oorzaak van averechtse selectie. Bewering II is juist.Deze bewering beschrijft waarom averechtse selectie voor beide marktpartijen tot een welvaartsvermindering leidt.

13.10

Bijvoorbeeld: merk, staat van onderhoud, rijstijl

vorige eigenaar, ouderdom, kilometerstand.

13.11 De miljoenen die de Coca Cola-fabrikant jaarlijks besteedt, laten zien dat de aanbieder niet ‘eenmalig’ optreedt, maar graag een vaste klantenkring wil opbouwen.

13.12

a Bijvoorbeeld: voorzichtigheid van banken, om-

dat deze panden moeilijk verkoopbaar kunnen zijn, wanneer de koper in gebreke blijft bij het voldoen van de hypotheekverplichtingen.b Een deel van de markt – een groep vragers – wordt het erg moeilijk gemaakt zich het ver- langde product – een hypothecaire lening – te verschaffen. Zij zullen zich dan tot andere financieringsbronnen moeten wenden. De voor- waarden hiervan zullen in de regel ‘ongunstiger’ zijn dan die van een hypothecaire lening bij ‘reguliere’ banken. Er is daarom sprake van averechtse selectie.

13.13 a Via bijvoorbeeld www.consuwijzer.nl vind je de

volgende omschrijving: ‘Bij (ver)koop op afstand

is er geen fysiek contact tussen de koper en de verkoper van het product.’

b Op dezelfde site wordt aangegeven: ‘Om u

als consument extra bescherming te bieden, is er wettelijk bepaald dat u een bedenktijd (zichttermijn) heeft van zeven werkdagen op producten die u koopt via internet, e-mail, postorderbedrijf, telefoon, bestelbonnen of fax.Die zeven werkdagen gaan in na ontvangst van het product.’ c De decoder voor digitale televisie wordt onge- vraagd toegezonden. upc verwacht dat vervol- gens een groot aantal mensen (betaald) digitaal tv gaan kijken.d Degene die gebruikmaakt van de bustrip heeft bij de demonstratie geen gelegenheid om zich te overtuigen van de kwaliteit van het gebo- dene, zich af te vragen of hij het betreffende ar- tikel wel nodig heeft, enzovoort. Verder voelen sommigen zich toch verplicht tot een tegen- prestatie voor de ‘gratis’ bustrip. De ‘reiziger’ is dus de zwakkere partij. Dat is overigens ook de bedoeling van dergelijke trips.

13.14 A Juist. Averechtse selectie beperkt het aanbod; bij nalatig gedrag wijzigt één van de partijen zijn gedrag nadat de ‘koop’ is gesloten.B Juist. Averechtse selectie ontstaat door gebrek aan informatie. Door dit te verminderen of op te heffen kan averechtse selectie worden verme- den. 2 / 4

13.15 a Asymmetrische informatie is het verschijnsel dat één van beide marktpartijen over meer informatie beschikt dan de ander.b Er kan bijvoorbeeld informatie worden achter- gehouden.

• Door de sollicitant:

– als hij geen (volledig) beeld geeft van zijn ervaring of dit te rooskleurig voorstelt – als hij niet vermeldt dat hij aan een bles- suregevoelige sport doet – als hij niet aangeeft dat hij zich vrij ge- makkelijk ziek meldt.

• Door de werkgever:

– als hij niet duidelijk aangeeft welke eisen het werk stelt – als hij de eisen die worden gesteld aan bijvoorbeeld promotie niet duidelijk uit de doeken doet.c Van nalatig gedrag is sprake wanneer na het aangaan van de overeenkomst één van beide partijen zijn handelen wijzigt ten nadele van de andere partij.

d Bijvoorbeeld: de werkgever verwacht dat de

werknemer regelmatig overwerk verricht, of meer/ander werk doet dan aanvankelijk is voor- gespiegeld.

e Bijvoorbeeld: de werknemer meldt zich vaak

ziek, doet het werk niet met de gesuggereerde inspanning/zorgvuldigheid.

13.16 Antwoord D is juist. Bewering I is onjuist. Nalatig gedrag is een gevolg van asymmetrische infor- matie. Met name de aanbieder van verzekeringen heeft niet dezelfde informatie over het gedrag van de verzekerde als de verzekerde zélf. Bewering II is onjuist. Nalatig gedrag komt niet alleen bij verze- keringen voor – zie het voorbeeld van ‘roekeloos rijden’ in het theorieboek.afsluitende opgave 13.17 a Als er sprake is van heterogene goederen, is de markt ondoorzichtiger dan in het geval van homogene goederen. Het is voor een koper dan relatief moeilijk zich volledig te informeren. De kans dat de verkoper dan beter op de hoogte is van de aard van het product dan de koper is eveneens relatief groot. Er is in dat geval sprake van asymmetrische informatie.

b Asymmetrische informatie leidt tot onzekerheid:

schaffen we wel het kwalitatief gewenste/juiste tv-scherm aan? Deze onzekerheid kan ertoe leiden dat niet tot de aankoop wordt overge- gaan. Omdat dan niet in bepaalde behoeften wordt voorzien, leidt asymmetrische informatie tot welvaartsverlaging.c Door gegevens over de betreffende producten te verzamelen. Bijvoorbeeld via vergelijkings-

sites, de Consumentenbond of Kassa. Ook:

door de aankoop in een landelijk/regionaal/ plaatselijk goed aangeschreven bedrijf te doen.d De koper kent de kwaliteit van de nieuwe auteurs (nog) niet en is daarom terughoudend in zijn aankopen. De kwaliteit van de gevestigde auteurs is bekend. Liefhebbers zullen daarom meteen het nieuwste werk van deze auteurs kopen.Omdat de boekhandelaar bekend is met dit gedrag van kopers, zal hij terughoudend zijn met de aanschaf van boeken van nieuwe auteurs, totdat deze zich hebben bewezen..informatie hoofdstuk 13 5 3 / 4

• percent economie bovenbouw havo

Hoofdstuk 14 risico en verzekeren 14.1 Verzekeringen 14.1 Antwoord B is juist. Bewering I is onjuist. Al dan niet verzekerd zijn heeft geen invloed op de kans dat je iets overkomt; slechts het financiële gevolg wordt (geheel of gedeeltelijk) vergoed. Bewering II is juist. De verzekerde betaalt voor de verzekering aan de verzekeraar een premie.

14.2 Antwoord C is juist. De aanschaf van een boek is geen voorbeeld van een financieel risico, al kan het boek ‘tegenvallen’. In alle andere gevallen heb

je te maken met schade: je moet meer betalen dan

voorzien om je doel te bereiken (nogmaals een rijexamen) of je moet extra betalingen doen om de oorspronkelijke situatie te herstellen (nieuwe fiets, ruit herstellen).

14.3 A Onjuist. Je kunt je uitsluitend verzekeren tegen de mogelijke schade die (in de toekomst) ont- staat door een onzeker voorval. Het is niet mo- gelijk de al bestaande schade via een (nieuwe) verzekering vergoed te krijgen.B Onjuist. Het gaat erom dat een groep personen met elkaar heeft afgesproken de financiële gevolgen van een bepaald voorval dat één van hen overkomt sámen te delen.

14.4 a Vanaf je 10 de tot je 50 ste heb je 40 × 365 × 4 + (10 × 4)* = 58 440 keer deel- genomen aan het verkeer. De kans op een

verkeersongeluk in deze 40 jaar is dan:

58 440 × 0,0001% = 5,8%.

b 58 440 × 0,000 001% = 0,058% c 35

4000000

100 0000875× =% , %

14.5

• 9

100

325000 2925

,

. .× = 

14.6 Leden van de anwb die ook deelnemen aan de Wegenwachtservice betalen daarvoor een rela- tief gering bedrag. Ingeval van pech met de auto of motor ontvangen zij dan op zeer korte termijn (meestal binnen een uur) deskundige hulp. De kosten van deze hulp is vele malen hoger dan de jaarlijkse bijdrage aan de Wegenwachtservice van het anwb-lid.

• Dit zijn de schrikkeljaren.

Een beroep op de Wegenwachtservice heeft te maken met de kans op een ‘onzekere gebeurtenis’.Daarom kan deelname aan de Wegenwachtservice worden beschouwd als een vorm van verzekering.

14.7

a Aantal werkenden in 2000:

100

• 0

1500007500000

, × =

Aantal werkenden in 2005:

100

• 8

1400007778000

, × =

Het aantal werkenden is veranderd met:

278000

7500000

100 3 7× =% , %

b Het risico van een bedrijfsongeval is veranderd

met:

2,0 1,8

2,0 −

× =100 10% %

14.8 a Door op Google ‘wa-verzekering’ in te tikken vind je voldoende mogelijkheden. Je loopt dan bijvoorbeeld tegen de volgende omschrijving

aan:

‘De verzekering tegen Wettelijke Aansprakelijk- heid Motorrijtuigen dekt de schade aan de per- soon of het bezit van derden. Wie een auto be- zit, is wettelijk verplicht een wam-verzekering af te sluiten. De dekking moet minstens € 907.500 per gebeurtenis bedragen. Veel verzekeringen bieden een dekking van € 2.000.000 of meer.’ b De schade die een automobilist (de bezitter van een motorrijtuig) bij een verkeersongeluk kan aanrichten, kan voor het slachtoffer of de slachtoffers zó groot zijn, dat de ‘normale’ auto- mobilist die schade niet kan vergoeden zonder ‘huis en have’ te verkopen. Door de verzekering kan de automobilist de schade vergoeden zon- der zelf tot diepe armoede te vervallen.c Ook hier levert het intikken van ‘wa-verzekering’ in Google voldoende mogelijkheden om de

premie te berekenen. Met bijvoorbeeld:

‘depremievergelijker’ kun je de premie berekenen. De wa-premie zal op grond van de gegevens rond de € 600 tot € 700 bedragen.

d Weer biedt Google uitkomst: ‘De cascoverzeke­

ring voor auto’s dekt schade aan de verzekerde auto als gevolg van botsing, omslaan, slippen of ander van buiten komend onheil zoals brand, blikseminslag, hagel, diefstal en storm. De vol- ledige cascoverzekering is vooral bedoeld voor jonge auto’s.’

• / 4