Waldo, D. . The study of public administration. New York: Doubleday and Company Inc,

Bestuursunde - Verdieping in bestuurskundige perspectieven - Literatuur

Verdieping in Bestuurskundige Perspectieven - Literatuur samenvatting - 2025-2026

Week 1: Bestuurskunde als wetenschap

College 1 - Introductiecollege - Wat gaan we doen?❖​Afscheidsrede Mark Bovens 29 nov 2024, ‘Opleiding als nieuwe verzuiling. En wat dit betekent voor de universiteit’, zie Canvas.❖​Waldo, D. (1955). The study of public administration. New York: Doubleday and Company Inc,

alleen HS1: What is public administration, pp. 1-14.

College 2 - Wetenschap en wetenschappelijk geïnformeerd beleid - Wat is weten?❖​Kroes, ‘Wetenschap, pseudowetenschap en ideologie’, in: ideaalbeelden van wetenschap pp. 7-17.(inleidend) ❖​Meester, Ronald, Van Aardbeving tot zoönose, pp. 132-148.❖​Gadamer, Hans Georg, Waarheid en Methode, pp. 255-265. (complex / eerst college volgen) ❖​Weber, Wetenschap als beroep en politiek als beroep. Boom Uitgevers Amsterdam, alleen Deel 1 ‘Wetenschap als beroep’, pp. 7-41. Aan te schaffen bij VU boekhandel.❖​NB: Tijdens het college bespreken we het CBS Rapport ‘Mensbeelden achter beleid’ (zie link voor document/samenvatting, ter gebruik na afloop van het college, alleen op hoofdlijnen)

Week 2: De aard van besturen

College 3 - Politiek-ambtelijke verhoudingen - Wie stuurt?❖​Wilson, W. (1887). The study of administration. Political science quarterly, 2(2), 197-222.❖​Weber, Wetenschap als beroep en politiek als beroep. Boom Uitgevers Amsterdam, alleen Deel 2 ‘Politiek als beroep’, pp. 43-106 (alleen op hoofdlijnen).❖​Svara, J. H. (2001). The myth of the dichotomy: Complementarity of politics and administration in the past and future of public administration. Public administration review, 61(2), 176-183.

❖​Aanbevolen:

❖​Van Dorp, E. J., & ’t Hart, P. (2019). Navigating the dichotomy: The top public servant's craft. Public Administration, 97(4), 877-891.

College 4 - Publiek management binnen publieke organisaties - Wie leidt?❖​Taylor, F.W. (1912). Scientific Management, in: J.M. Shafritz & A. C. Hyde (2012), Public

Administration. Classic Readings. Wadsworth: Cengage Learning, pp. 32-34.

❖​Hood, C. (1991). A public management for all seasons?. Public administration, 69(1), 3-19.❖​Lipsky, M. (2010). Street-level bureaucracy: Dilemmas of the individual in public service. New York: Russell sage foundation, alleen Preface, pp. xi-xx; Ch1: The critical role of street-level bureaucrats,

pp. 3-12 en Ch2: Street-level bureaucrats as policy makers, pp. 13-25.

❖​Bobic, M. P., & Davis, W. E. (2003). A kind word for Theory X: Or why so many newfangled management techniques quickly fail. Journal of Public Administration Research and Theory, 13(3),

239-264.

❖​(NB: Tijdens college bespreken we Mark Frequin, zie voor gebruik na afloop van het college: https://www.algemenebestuursdienst.nl/documenten/publicatie/2021/12/09/kompas-voor-publiek -leiderschap-visie-op-wenselijke-leiderschapsrichtingen)

Week 3 - De bestuurlijke context: democratisch, rechtsstatelijk, moreel

College 5 - Functioneren van de democratische rechtsstaat - Willen we het en mag het?❖​Fasting 2021, Conversations with Francis Fukuyama. After the end of history. Ch1 ‘What has happened after the end of history’, p. 1 -11.❖​Staatscommissie Rechtsstaat, rapport de gebroken belofte van de rechtsstaat, p1-22.❖​(NB: Tijdens college kijken we de ROB-lezing van 22 januari 2024: ‘Samenleven met de democratische rechtsorde als fundament’ (zie link voor een verslag van de bijeenkomst, ter gebruik na afloop van het college)). 1 / 4

Bestuursunde - Verdieping in bestuurskundige perspectieven - Literatuur

College 6 - De grens tussen goed en slecht bestuur - Wat willen we niet?❖​Fukuyama, Political order and decay, HS13 Good government, bad government, zie Canvas ❖​Adams, G. B., Balfour, D. L., & Reed, G. E. (2006). Abu Ghraib, administrative evil, and moral inversion: The value of “Putting Cruelty First”. Public Administration Review, 66(5), 680-693. (In college Barnett&Finnemore)

Week 4: Gedrag en moraal in de ambtenarij

College 7 - Besluitvorming en gedrag: rational choice & irrational behavior - Hoe werkt gedrag?❖​Boudon, R. (2003). Beyond rational choice theory. Annual review of sociology, 29(1), 1-21.❖​Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases: Biases in judgments reveal some heuristics of thinking under uncertainty. Science, 185(4157), 1124-1131.

❖​(In college: Lindblom & Kingdon)

College 8 - Ethiek en moraal - Wat doet moraal?❖​Aristoteles, Ethica nicomachea, selectie, zie Canvas ❖​Huberts, L. W. (2018). Integrity: What it is and Why it is Important. Public integrity, 20(sup1),

S18-S32.

❖​Gabriël van den Brink: Tijd voor morele maat – we schieten door in puritanisme

Week 1: Bestuurskunde als wetenschap

College 1 - Introductiecollege - Wat gaan we doen?

Afscheidsrede Mark Bovens 29 nov 2024, ‘Opleiding als nieuwe verzuiling. En wat dit betekent voor de universiteit’, zie Canvas.

Opleiding is de nieuwe verzuiling Bovens laat zien dat opleiding de klassieke religieuze zuilen heeft vervangen. Bovens (2024) betoogt dat Nederland een nieuwe vorm van verzuiling kent, niet langer langs religieuze lijnen maar langs opleidingsniveau. Hoog- en laagopgeleiden leven steeds meer in gescheiden werelden: in partnerkeuze, woonplaats, mediagebruik en vooral in politieke voorkeuren. Deze scheiding wordt versterkt door grote verschillen in inkomen, gezondheid en levensverwachting, waarbij academisch geschoolden structureel beter af zijn. Bovens noemt dit de diplomademocratie: in politiek en bestuur zijn hogeropgeleiden sterk oververtegenwoordigd, waardoor hun waarden en belangen, vaak universalistisch en kosmopolitisch en de beleidsagenda domineren. Praktisch geschoolden ervaren daardoor ressentiment en voelen zich niet gehoord.

Verschillen met de eerdere verzuiling; De nieuwe verzuiling naar opleiding is ook een sociaaleconomische scheidslijn. Dat geldt in het bijzonder voor de politiek. De academici hebben sinds de jaren zestig een lange mars door de instituties gemaakt.Onderzoek laat zien dat dit ertoe leidt dat de politieke voorkeuren van hoger opgeleiden veel meer worden gehonoreerd dan die van lager en middelbaar opgeleiden.De universiteit speelt hierin een sleutelrol als instituut van de academische zuil. Internationalisering, Engels als voertaal en outsourcing van ondersteunend werk versterken het beeld dat de universiteit vooral een bolwerk van hoogopgeleiden is, vaak met weinig oog voor de leefwereld van praktisch geschoolden.Bovens pleit daarom voor meer nederigheid van de academische wereld: nauwere samenwerking met mbo-instellingen, maatschappelijke stages buiten de beleidsbubbel, en meer aandacht in onderzoek en onderwijs voor de perspectieven van praktisch geschoolden. 2 / 4

Bestuursunde - Verdieping in bestuurskundige perspectieven - Literatuur Normatief raakt dit aan kernvragen van de democratie en goed bestuur: hoe combineer je meritocratische selectie met inclusieve representatie en responsiviteit? Bovens wijst erop dat een te sterke dominantie van academici de legitimiteit van de democratie en het vertrouwen in instituties ondermijnt.

Waldo, D. (1955). The study of public administration. New York: Doubleday and Company Inc, alleen

HS1: What is public administration, pp. 1-14.

“Public administration is simultaneously a field of study and a field of practice.”

Definities van public administration:

• Functionele definitie

-​Public administration is “the art and science of management as applied to the affairs of the state”.→ bestuurskunde als wetenschapp/ theorethisch - bestuurskunde als discipline!

• Institutionele definitie

-​Public administration is “the management of men and materials in the accomplishment of the purposes of the state”.→ Hier ligt de nadruk op de concrete organisatie, de praktische uitvoering van overheidsdoelen, via mensen en middelen- bestuurskunde als praktijk of organisatie!

Perspectieven van het artikel Waldo situeert bestuurskunde in de bredere discussie tussen politiek en administratie (dichotomy vs complementarity).Woodrow Wilson (1887) en anderen zeiden: politiek en administratie moeten gescheiden worden (dichotomie = tweedeling) ​ → Politiek = bepaalt doelen, waarden en beleid (wat willen we bereiken?).​ → Administratie = voert efficiënt en neutraal uit (hoe voeren we dat beleid uit?).​

Dus het idee is dat ambtenaren neutraal en technisch moeten werken, zonder zich met politiek te bemoeien. Dat zou professionaliteit, efficiëntie en objectiviteit waarborgen.

Waldo schrijft dat die scheiding in theorie mooi klinkt, maar in de praktijk onmogelijk is.-​Ambtenaren nemen altijd beslissingen die waardegeladen zijn (bijv. hoe streng regels te handhaven, hoe middelen te verdelen).-​Efficiëntie is niet waardevrij: kiezen voor efficiëntie betekent vaak dat je andere waarden (zoals rechtvaardigheid of participatie) minder zwaar laat wegen.-​De doelen van de staat (veiligheid, welvaart, rechtvaardigheid) zijn per definitie politiek. Dus uitvoering kan nooit volledig neutraal zijn.-​ "Administration cannot be divorced from politics, because the purposes of the state are political in nature."

Complementarity (aanvulling in plaats van scheiding) Waldo stelt voor om niet langer te doen alsof er een harde scheiding bestaat, maar om te erkennen dat politiek en administratie aanvullend (complementary) zijn.​

Politiek en administratie beïnvloeden elkaar voortdurend:

-​Politici hebben ambtenaren nodig om beleid praktisch uitvoerbaar te maken.-​Ambtenaren maken beleidskeuzes terwijl ze uitvoeren, vaak in situaties waarin regels vaag of conflicterend zijn.​

Daarom is bestuurskunde niet alleen een managementwetenschap, maar ook een wetenschap die waarden, politiek en moraliteit analyseren, waarin bestuur plaatsvindt. 3 / 4

Bestuursunde - Verdieping in bestuurskundige perspectieven - Literatuur

Bestuurskunde is dus hybride:

-​Een discipline (studie van hoe bestuur werkt en zou moeten werken).-​Een praktijk (daadwerkelijk besturen met mensen, middelen en politieke doelen).

Toepassing op openbaar bestuur -​De theorie helpt om te begrijpen hoe overheid functioneert: niet enkel managementtechnieken, maar ook hoe keuzes gemaakt worden in relatie tot publieke waarden.-​Voorbeeld: beleidsuitvoering is niet enkel “efficiënt organiseren”, maar ook “waarden vertalen in praktijk”.-​Relevantie vandaag: bijv. uitvoeringsorganisaties (zoals Belastingdienst of UWV) balanceren efficiëntie met rechtvaardigheid.

Normatieve dimensies -​Waldo benadrukt dat bestuurskunde nooit waardevrij is. De keuzes van ambtenaren en managers zijn verbonden met democratie, legitimiteit en moraliteit.-​Implicatie: goed bestuur kan niet alleen gemeten worden in termen van efficiëntie, maar ook in termen van rechtvaardigheid en legitimiteit.-​Slecht bestuur ontstaat als men doet alsof administratie puur technisch is en de normatieve component negeert.

Wetenschapsopvattingen -​Waldo ziet bestuurskunde als een hybride: deels descriptief/empirisch (beschrijven hoe bestuur werkt), deels normatief/filosofisch (hoe het zou moeten werken).-​Hiermee verzet hij zich tegen het idee dat bestuurskunde puur een technische managementwetenschap is.

Reflectie en kritische vragen -​Sterke punten: maakt duidelijk dat bestuurskunde meer is dan efficiënt organiseren; benadrukt de verwevenheid van waarden en management.-​Beperkingen: definities blijven breed en enigszins vaag; laat ruimte voor interpretatie zonder scherpe grenzen.

Kritische vragen:

-​In hoeverre is het nuttig of juist problematisch dat bestuurskunde zowel wetenschap als praktijk probeert te zijn?-​Hoe verhoudt Waldo’s nadruk op waarden zich tot de klassieke “politics-administration dichotomy”?-​Zou bestuurskunde in de 21e eeuw nog steeds als “art and science” van management moeten worden gezien, of vraagt digitalisering/AI om een nieuwe definitie?

College 2 - Wetenschap en wetenschappelijk geïnformeerd beleid - Wat is weten?

Kroes, ‘Wetenschap, pseudowetenschap en ideologie’, in: ideaalbeelden van wetenschap pp. 7-17.(inleidend) De tekst laat zien dat wetenschap niet alleen een cognitieve onderneming is, maar ook een machtsinstrument dat in maatschappelijke conflicten wordt ingezet.

Demarcatieprobleem

• / 4