Wetenschapsfilosofie aantekeningen

Wetenschapsfilosofie – aantekeningen colleges Inhoud College 1 – Positivisme...........................................................................................................................2 Wat zijn ideeën achter de empirisch-analytische wetenschapsopvatting?.........................................2 College 2 – Waarden in de wetenschap..................................................................................................5 Normativiteit......................................................................................................................................5 Door, voor en over ons.......................................................................................................................6 Kan wetenschap waardevrij zijn?.......................................................................................................7 College 3 – lichaam en geest..................................................................................................................7 College 4 – Oorzaken en redenen...........................................................................................................9 Folk Psychology................................................................................................................................10 Hermeneutiek...................................................................................................................................11 De twee culturen..............................................................................................................................12 College 5 – Data en hypothesen...........................................................................................................12 Inductie.............................................................................................................................................13 Deductie...........................................................................................................................................14 Abductie...........................................................................................................................................15 College 6 – waarnemen is duiden.........................................................................................................16 Kuhn: wetenschapsontwikkeling is geen louter proces....................................................................16 Waarnemen is duiden: er bestaat geen neutrale empirische basis..................................................18 Het holisme-probleem: theorieën zijn altijd ondergedetermineerd door data................................19 College 7 – Feiten en constructies........................................................................................................20 College 8 – echte en pseudowetenschap.............................................................................................25 College 9 – de gelaagde wereld............................................................................................................30 Structure agency debat....................................................................................................................31 Consilience.......................................................................................................................................32 College 10 – verklaring.........................................................................................................................33 Het deductief-nomologische verklaringsmodel................................................................................35 Wat is causaliteit?.............................................................................................................................36 College 11 – wetenschap en samenleving............................................................................................39 De kritische wetenschapsopvatting..................................................................................................40 1 / 4

College 12 – wetenschappelijke pedagogiek........................................................................................43 geesteswetenschappelijke pedagogiek............................................................................................43 Empirisch-analytische pedagogiek....................................................................................................44 Kritische pedagogiek.........................................................................................................................44 College 1 – Positivisme Common sense-beeld van wetenschap: het is objectief en feitelijk. Koster denkt dat dit niet klopt, in het echt gaat het rommeliger. Bijvoorbeeld bij Darwin, hij bedacht eerst zijn theorie en ondersteunde dit met voorbeelden van anderen.

Visie van koster op wetenschappelijke kennis:

-Scientistische visie: wetenschap is de enige vorm van kennis, extreem

-Traditionele visie: wetenschap is maar één vorm van kennis

Normen voor wetenschappelijkheid, bijvoorbeeld mertons CUDOS-norm. Kennis is van iedereen, het maakt niet uit wie of hoe je bent.Wat zijn ideeën achter de empirisch-analytische wetenschapsopvatting?

Bij elkaar horend:

-Empirisch-analytische wetenschapsopvatting -Positivisme -Sciëntisme (extreem positivisme) -Kosters ‘common sense-beeld van wetenschap’ -Wetenschappelijk realisme

Tegenover:

-De geesteswetenschappelijke wetenschapsopvatting -De kritische wetenschapsopvatting -De postacademische wetenschapsopvatting

Positivisme: het nastreven van objectieve kennis

-Alleen de kale, objectieve feiten -Geen verzinsels (metafysica) -Alleen observaties + logica/wiskunde -Meten is weten: gestructureerde observatie, kwantificering met als doel correlaties en wetten vinden -Empirisme, komt voort uit epistemologische denktraditie

De naïeve houding:

-De wereld is zoals ik haar zie en ervaar -Mijn geest is een ‘spiegel’ van de buitenwereld -Zoals ik het zie, zo is het ook. Je hebt een gekleurde bril die niet altijd betrouwbaar is.Er zijn twee reacties op deze gekleurde bril.

1.De ‘gekleurde bril’ benadrukken, de kant op bewegen van relativisme. 2 / 4

2.Tóch objectief proberen te zijn, de ‘gekleurde bril’ zoveel mogelijk neutraliseren, positivisme.De natuurwetenschappelijke methode -Francis bacon: we moeten niet in Aristoteles neuzen, maar zelf de natuur onderzoeken -Natuur is een geheel van op elkaar in werkende krachten, causaal, mechanisch en wiskunde -Experimenteren en observeren

Epistemologie: kenleer

-(hoe) is kennis mogelijk?-Wat rechtvaardigt onze kennisclaims?-(hoe) kunnen we de scepticus weerleggen?Traditie tot in de 20 e

eeuw: funderingsdenken. Wat zijn de fundamenten van onze kennis?

Plato’s grot: vuur brand achter een muur en gevangenen zien schaduwen. Een ontsnapte gevangene vertelt wat hij aan de andere kant ziet, maar wordt niet geloofd. De ontsnapte gevangene is een wetenschapper en de andere gevangenen de bevolking.Decartes’ geest-binnenin: een ‘ik’ dat opgesloten is in ons hoofd. Dualisme, lichaam en geest gescheiden en interacteert. Je krijgt data door maar kan niet direct objecten zien. Alles is indirect door lichtprikkels.

Rationalisme: kennis is a priori (hoef je niet voor je huis uit)

-Begin met axioma’s (vanzelfspreekbare zekerheden) -Die ken je door Intuïtie -Leid daar deductief je verdere kennis uit af

oDeductie: conclusie volgt uit premissen

oAlle raven zijn zwart, x is een raaf dus x is zwart. Of x is niet zwart dus x is geen raaf oVoordeel: waarheid blijft gegarandeerd. Nadeel: er komt geen nieuwe kennis bij Aanname: logische structuur van de geest en feitelijke structuur van de wereld komen overeen.

Empirisme: kennis is a posteriori

-Begin met observaties -Leid daar inductief je verdere kennis uit af oRaaf 1 is zwart, raaf 2 is zwart, etc. alle raven zijn zwart

oVoordeel: er komt nieuwe kennis bij, waarheid is niet gegarandeerd

Aanname: er bestaat natuurlijke regelmaat/wetmatigheid

Wat leren onze zintuigen ons nu echt?

Hume:

-Inductie levert geen zekerheid op (je weet niet of de zon altijd op blijft gaan) -Veroorzaking neem je niet waar, alleen regular succession (trap tegen bal, bal in doel) 3 / 4

Kant:

-We halen kennis uitzintuigen, maar verstand draagt er ook een heleboel aan bij -De wereld an sich ken je niet, alleen de werkelijkheid zoals die verschijnt aan ons -Bestaat ruimte en tijd echt? Het is onze manier om indrukken te ordenen. Zelfde met oorzaak-gevolg of één of meerdere.

Metafoor:

-Mensen zijn spinnen, halen alles uit zichzelf (rationalisten) -Mieren, slepen alles naar hun nest -Bijen, verzamelen nectar en maken honing, dit is een wetenschapper die kennis verwerft

Logisch positivisme is:

-Puur gebaseerd op data -Een radicale vorm van empirisme -Een rigoureuze afbakening tussen wetenschap en niet-wetenschap Hoe doe je dit?-Beperk je srtikt tot de waarneming -Regristreer je observaties in theoretische neutrale basiszinnen -‘op tijdstip ... nam onderzoeker X een rode aardbei waar’ hier is taal aan gekoppeld dus is niet geheel neutraal

-Vervolgens heb je logica nodig: inductie

Positivistische gedeagswetenschap (links):

Is dit wetenschappelijke wel wenselijk, of juist minder menselijk?

• / 4