1: MIDDELEEUWEN..............................................................................................................2

Muziek verkennen Samenvatting Inhoudsopgave 1: MIDDELEEUWEN..............................................................................................................2 2: RENAISSANCE.................................................................................................................4 3: BAROK..........................................................................................................................5 4: CLASSICISME..................................................................................................................8 5: ROMANTIEK..................................................................................................................11 6: TWINTIGSTE EEUW..........................................................................................................13 7: JAZZ............................................................................................................................15 8: VROEGE POPMUZIEK.......................................................................................................17 9: AFRO-AMERIKAANSE POPMUZIEK.......................................................................................18 10: ROCK........................................................................................................................19 11: REGGAE, HIPHOP, R&B.................................................................................................21 12: DANCE......................................................................................................................22 1 / 3

1: Middeleeuwen

In de middeleeuwen hadden muziek en kunst een duidelijke taak: het christelijke

geloof sterker en duidelijk maken. Heel langzaam begint het notenschrift vorm te krijgen, er ontstaat meerstemmige muziek, en troubadours worden de eerste singer- songwriters.Gregoriaanse gezangen De middeleeuwse kerkgezangen noemen we gregoriaanse gezangen. Ze zijn vocaal, eenstemmig, gezongen door uitsluitend mannen, en in het Latijn. Er was

sprake van een vrij ritme: er was geen voorgeschreven toonduur en er was geen

maatsoort.In de eerste handschriften kun je geen toonhoogte zien, maar later schreven ze deze wel op: in het neumenschrift. De noten waren blokvormig op vier lijnen met voor de eerste keer een sleutel aan het begin. De melodieën maakten gebruik van kerktoonladders. Dit zijn toonladders van zeven noten, maar zonder dat er mineur of majeur was.De liederen werden op bijna 1 toon opgevoerd, waarbij elke lettergreep een noot kreeg. Dit heet syllabisch. Als er meer noten op 1 lettergreep gezongen worden, heet dat melismatisch.Meerstemmigheid

Kerkleiders proberen het opkomen vaan meerstemmigheid tegen te houden:

muziek was de stem van god, en hoe kan je Hem nou verbeteren? Het stoppen lukte echter niet. De eerste vorm van meerstemmigheid heette organum. Specifiek parallel organum, waarbij een extra stem precies hetzelfde zingt als de eerste stem, maar dan een kwart lager of een kwint hoger.Als je het hebt over het vrije organum zingt de extra stem soms parallel, maar soms ook in tegenbeweging.Het melismatisch organum is dat de extra stem meerdere noten zingt terwijl de eerste stem in lang aangehouden noten zingt. Deze muziek heet cantus firmus.Mis en motet Een motet is een drie- of vierstemmig stuk. Deze kwamen langzaam op door monniken gelinkt aan de Notre Dame in Parijs. De samenklanken die de voorkeur hadden in de Middeleeuwen zijn kwart, kwint, en octaaf.De mis is een belangrijk onderdeel van de kerkdienst. Guillaume de Machaut maakt rond 1360 een vierstemmige zetting van bekende vaste gezangen als het Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, en Agnus Dei.Troubadours 2 / 3

Muziek buiten de kerk wordt niet serieus genomen: de muzikanten worden erg

benadeeld. Voor amusement worden echter uitzonderingen gemaakt. Estampie is een geliefde vorm van dansmuziek in de Middeleeuwen. Hierbij keert het refrein steeds terug en in de begeleiding wordt vaak een samenklank van de vijfde noot in

een toonladder – de kwint – en de grondtoon gespeeld: dit heet een bourdon.

De sociale status van een troubadour is beter, sommigen zijn namelijk zelf van adel. Andere troubadours verblijven aan adellijke hoven en maken kunstliederen met poëtische teksten en een goed uitgewerkte en opgeschreven melodie.

• / 3