1 Regeling en homeostase 5

• 4u

1

ONTDEKKEN

Leven met MS 5

BASISSTOF

• Regeling en homeostase 5
• Hormonale regulatie 5
• Het zenuwstelsel 7
• Reflexen en het autonome zenuwstelsel 8
• Neurale regulatie 8
• Spieren en beweging 9

SAMENHANG

Stop met stressen! 11

PRACTICA 12

EXAMENTRAINER 12

THEMA Regeling 1 / 2

BASISSTOFthema 1 Regeling 5 Ontdekken Leven met MS Over de beoordeling van je uitwerkingen krijg je informatie van je docent.

• Regeling en homeostase
• a Homeostase is het in stand houden van een dynamisch

evenwicht in het inwendige milieu van organismen.b Een regelkring is een systeem dat de waarde van een factor rond een normwaarde handhaaft.c Homeostase vindt plaats op het organisatieniveau organisme.

• De homeostase in een organisme wordt gehandhaafd

volgens het indirecte dynamische evenwicht. Wanneer een factor boven of onder een bepaalde normwaarde komt, wordt het evenwicht via regelkringen hersteld.

• De oxytocineregelkring stopt nadat het kind geboren is. Er

is dan geen druk meer van het hoofdje tegen de uitgang van de baarmoeder.Het verloop van stressreacties

4 a Voorbeeld van een antwoord: Het gevoel dat je constant

bereikbaar moet zijn via telefoon, e-mail of app. Andere antwoorden zijn ter beoordeling aan jezelf.b 1 uitputtingsfase

• alarmfase
• weerstandfase

c Bij chronische stress is er sprake van positieve terugkoppeling. Een toename van de hoeveelheid stress versterkt de stressreactie.

• Hormonale regulatie
• a Nadat de hormonen door een hormoonklier zijn

afgegeven, worden ze via het bloed naar het doelwitorgaan vervoerd en dat neemt enige tijd in beslag.b De reactie is afhankelijk van de hormoonconcentratie in het bloed (de hormoonspiegel) en het aantal hormoonreceptoren voor een bepaald hormoon op de cellen in het doelwitorgaan.

• Als hormonen niet worden afgebroken, blijven ze

werkzaam, ook wanneer dat niet nodig is.

• a Uit de proeven kun je de conclusie trekken dat in de

testes bepaalde stoffen aanwezig zijn die, ook wanneer ze op een andere manier in het lichaam komen, zorgen voor een normale ontwikkeling van de secundaire geslachtskenmerken.b De hormonen worden alleen gebonden in organen waarvan de cellen receptoren bezitten waaraan het (radioactief gemerkte) hormoon kan binden.

• a Dit is een voorbeeld van positieve terugkoppeling. De

toename van het aantal hormoonreceptoren zorgt ervoor dat meer hormonen kunnen binden aan de follikel, wat leidt tot een snellere rijping.b Wanneer hormonen aan receptoreiwitten van de cellen van de rijpende follikel binden, wordt een gen aangezet waardoor de cel nieuwe receptoreiwitten kan maken.

• Het oestradiolmolecuul is (relatief) klein.

10 a Je kunt de hypofyse het regelcentrum noemen, omdat veel hormoonklieren worden beïnvloed door hormonen uit de hypofyse.b De hypofyseachterkwab produceert zelf geen hormonen, maar geeft de neurohormonen oxytocine en ADH, die door neuronen in de hypothalamus zijn geproduceerd, af aan het bloed.11 Bij een volwassen persoon zullen door een te hoge productie van groeihormoon de handen, de voeten en het gezicht blijven doorgroeien.12 a Een releasing hormoon.b De sensoren zijn de gevoelige zenuwuiteinden in de tepel. Het controlecentrum bestaat uit de hypothalamus en hypofyse. De effectoren zijn de melkklieren in de borst.c De afgifte van prolactine is een voorbeeld van positieve terugkoppeling. Prolactine zet de melkklieren aan tot melkproductie. Zuigen van de baby aan de tepel stimuleert de vorming van prolactine waardoor er meer melk wordt geproduceerd.d Wanneer een moeder een voeding minder geeft, blijft de melk die de baby niet opdrinkt in de borst achter. Een bepaalde stof in de melk neemt dan toe en remt de afgifte van prolactine. Hierdoor produceren de melkklieren minder melk. Door na een tijdje wéér een voeding minder te geven, wordt de afgifte van prolactine nog meer geremd. Dit gaat zo door totdat de prolactineproductie stopt en de melkklieren geen melk meer produceren.13 a Als CHT niet wordt behandeld, kan dat leiden tot gewichtstoename en vermoeidheid. De ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel en de lichamelijke ontwikkeling blijven dan achter.b CHT kan worden behandeld met thyroxine (schildklierhormoon).c Vóór de geboorte krijgt het kind genoeg schildklierhormoon van de moeder via de placenta.

• / 2