21.De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg

Geschiedenis belangrijke gebeurtenissen (tijdvak 5 t/m 10) Kenmerkende aspecten Tijdvak 5 (1500-1600) 18.Het begin van de Europese overzeese expansie.

19.Het veranderde mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling.

20.De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.

21.De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.

22.Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.Tijdvak 6 (1600-1700) 23.Het streven van vorsten naar absolute macht.

24.De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek.

25.Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie.

26.De wetenschappelijke revolutie.Tijdvak 7 (1700-1800) 27.Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de

samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.

28.Voortbestaan van het ancien regime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse verlichte wijze vorm te geven (verlicht absolutisme).

29.Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel, en de opkomst van het abolitionisme.

30.De democratische revoluties in de westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap.Tijdvak 8 (1800-1900) 31.De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving.

32.Discussie over de ‘sociale kwestie’.

33.De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie.

34.De opkomst van emancipatiebewegingen.

35.Voortschrijdende democratisering met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces.

36.De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.Tijdvak 9 (1900-1950) 37.De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie.

38.Het in de praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/ nationaalsocialisme.

39.De crisis van het wereldkapitalisme.

40.Het voeren van twee wereldoorlogen.

1 1 / 3

41.Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op Joden.

42.De Duitse bezetting van Nederland.

43.Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering.

44.Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme.Tijdvak 10 (1950-Heden) 45.De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.

46.De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld.

47.De eenwording van Europa.

48.De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.

49.De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen.

2 2 / 3

Belangrijke gebeurtenissen jaartallen (tijdvak 5 t/m 10) Tijdvak 5 -1492 Columbus ontdekt Amerika -1494 Verdrag van Tordesillas -1498 Zeeroute naar Indië wordt ontdekt -1515 Karel V wordt heer der Nederlanden -1516 Erasmus publiceert de vertaling van de Bijbel -1517 Luther publiceert 95 stellingen -1550 Bloedplakkaat -1555 Filips II volgt Karel V op -1566 Smeekschrift der Edelen -1566 Beeldenstorm -1567 Alva richtte de rechtbank de Raad van Beroerten op, om beeldenstormers te straffen.-1572 Inname van Den Briel -1576 Spaanse Furie -1576 Pacificatie van Gent -1579 Unie van Atrecht en de Unie van Utrecht wordt opgericht -1581 Akte van Verlatingen -1584 Willem van Oranje wordt vermoord -1588 Republiek der 7 Verenigde Gewesten is officieel van start Tijdvak 6 – Tijd van Regenten en Vorsten -1585  Blokkade Westerschelde (Antwerpen), start van de gouden eeuw.-1585 Maurits wordt stadhouder -1600 Oprichting East India Company -1602 Oprichting VOC -1609 Twaalfjarig Bestand (wapenstilstand) -1619 Johan van Oldenbarnevelt wordt vermoord -1621 Oprichting WIC -1625 Frederik Hendrik wordt stadhouder -1643 Lodewijk XIV wordt koning van Frankrijk -1646 Start van de vredesbesprekingen -1647 Willem II wordt stadhouder -1648 Vrede van Munster, einde 80-jarige oorlog -1650 Begin van de periode zonder stadhouder -1672 Het Rampjaar, Willem III wordt stadhouder Tijdvak 7 – Tijd van pruiken en revoluties -1667 De Republiek krijgt koloniale macht in Suriname -1773-1777  Boni bestrijd samen met de Marrons de slavernij in Suriname -1789 De Nationale Vergadering wordt uitgeroepen -14 juli 1789  Bestorming van de Bastille -Oktober 1789  Lodewijk XIV wordt overgehaald om naar Parijs te komen -1789 Nationale vergadering kondigt af dat iedereen voor de wet gelijk is -1789-1792  Tijd van de Jacobijnen

• / 3