Algemene bepalingen 4

2024-2025

Erfrecht College 1​3 Inleiding​3 Algemene bepalingen​4 College 2​8 Erfopvolging bij versterf​8 Verkrijging door de staat​12 College 3​13 Aanvaarden en verwerpen​13 Openbare boedelregister​17 Verklaring van erfrecht​17 College 4​19 Overgang van het vermogen op erfgenamen​19 Verkrijging legaat​21 Schulden van de nalatenschap​22 Aansprakelijkheid en draagplicht van schulden van de nalatenschap​23 College 5​24 Verhaal van de schulden van de nalatenschap​24 Onbekende uiterste wil en onverwachte schuld​27 College 6​29 Wettelijke verdeling​29 Overgang vermogen bij de wettelijke verdeling​32 Verhaal bij de wettelijke verdeling​34 College 7​36 Geldvordering van de kinderen​36 Ongedaanmaking wettelijke verdeling​37 Wilsrechten​38 College 8​42 Bijzondere bepalingen wilsrechten​42 Vruchtgebruik​46 Samenloop tussen wilsrechten​47 College 9​49 Andere wettelijke rechten​49 Andere wettelijke rechten voor de echtgenoot​49 College 10​53 Bijzondere bepalingen verzorgingsvruchtgebruik​53 Andere wettelijke rechten voor de kinderen​55 College 11​59 Vorm van een uiterste wilsbeschikking​59 Herroepen, erfstelling en onterven​61 College 12​63 Legaten​63 Last​65

1 1 / 4

College 13​67 Door wie kan een uiterste wilsbeschikking worden gemaakt en ten behoeve van wie?​67 Uitleg van uiterste wilsbeschikkingen​69 College 14​73 De legitieme portie​73 College 15​76 Schenkingen en giften​76 Bij berekening van de legitieme portie in aanmerking te nemen giften​77 Waardering van giften en toerekening op de legitieme portie​78 College 16​82 Inkorting op makingen en giften​82 College 17​86 Quasi-legaten​86 De legitieme portie en bescherming van de langstlevende​88 College 18​91 Erfstellingen onder voorwaarde en tijdsbepaling​91 Fideï commis​93 College 19​97 Bewind​97 Executele en vereffening​99 College 20​101 Wettelijk vereffenen​101 College 21​105 Verdeling​105 Kernpunten overgangsrecht​107

2 2 / 4

College 1 Inleiding Wat is erfrecht?●​Het erfrecht vormt het geheel van regels betreffende de vermogensrechtelijke aspecten van het overlijden van een natuurlijk rechtssubject. De onvermijdelijke dood van een subject van rechten en verplichtingen vereist regels die een kader scheppen waarbinnen de vermogensovergang kan worden geregeld en een ordening bieden voor zover regeling door het rechtssubject zelf achterwege is gebleven ●​Als je komt te overlijden, naar wie gaat je vermogen en op welke wijze?●​Kunnen ze daar direct over beschikken of staat er een bewind op?

●​Testamentair of wettelijk erfrecht:

○​Testamentair:

■​Contractsvrijheid wordt na het overlijden van een persoon voortgezet → testeervrijheid (art 1 1e protocol EVRM) ■​Is niet geheel onbeperkt, er zijn grenzen ■​De grenzen worden gerechtvaardigd door de verzorging van andere personen ○​Wettelijk erfrecht → als je geen gebruik hebt gemaakt van je testeervrijheid, naar wie gaat je vermogen dan?■​Dit is in de wet geregeld ■​Gaat voornamelijk om bloedverwantschap en echtgenoot / gp ■​Bloedverwantschap heeft te maken met familierechtelijke betrekking ●​Erflater / testateur → degene die overlijdt en dus vermogen (positief of negatief) nalaat ●​Erfgenaam → degene die het vermogen verkrijgt van de erflater ●​Nalatenschap → het vermogen dat overgaat van de erflater naar de erfgenamen, gezien vanuit het perspectief van de erflater ●​Erfenis → het vermogen dat overgaat van de erflater naar de erfgenamen, gezien vanuit het perspectief van de erfgenamen

Ontwikkeling van het erfrecht:

●​In de Romeinse tijd was er geen erfrecht, want er was geen individualiteit → het vermogen ging naar de familie als geheel ●​1838 → erfrecht in het wetboek (boek 3 BW) ●​1923 → langstlevende → had bijna geen positie, de erfenis ging meestal naar de kinderen ●​1947 → opdracht aan Meijers ●​1954 → ontwerp boek 4 BW ●​1982 → onderscheid wettige (geboren tijdens het huwelijk) en onwettige (geboren buiten het huwelijk) kinderen opgeheven ○​HR Marckx (1979) → onderscheid moet uit het BW ●​1992 → invoering boek 3, 5 en 6 BW ●​1993 → positie langstlevende werd gewaarborgd ●​2003 → invoering boek 4 BW

3 3 / 4

○​Dit was pas later omdat er discussies waren over de positie van de langstlevende en de legitieme portie ○​Hoe moet de verhouding tussen de echtgenoot en de kinderen worden vormgegeven?○​De langstlevende heeft de wettelijke verdeling gekregen ○​De legitieme portie van de kinderen is afgezwakt → het kind was eerst een erfgenaam, en nu is het een schuldeiser ●​2016 → bescherming van erfgenamen tegen onbekende schulden ○​Ziet op zuivere aanvaarding en beneficiaire aanvaarding

Overgangsrecht:

●​Werking van nieuw recht op al bestaande rechtsverhoudingen ●​Hoofdregel → onmiddellijke werking (art 68a Overgangswet (Ow))

●​Tenzij:​

○​Eerbiediging van verkregen rechten (art 69 Ow) ○​Nietige of vernietigbare rechtshandelingen (art 79-81 Ow) ●​Rechten die ontstaan zijn voor 2003 blijven voortbestaan en blijven geldig onder het nieuwe recht

Boek 4 BW:

●​Titel 4.1 → algemene bepalingen ●​Titel 4.2 → erfopvolging bij versterf ●​Titel 4.3 → Wettelijke verdeling en andere wettelijke rechten ●​Titel 4.4 → uiterste willen ●​Titel 4.5 → soorten uiterste wilsbeschikkingen ●​Titel 4.6 → gevolgen erfopvolging ○​Afdeling 4.6.1 → algemeen ○​Afdeling 4.6.2. → aanvaarding en verwerping ○​Afdeling 4.6.3 → vereffening ○​Afdeling 4.6.4 → verdeling ●​Overgangsrecht Algemene bepalingen

Algemene bepalingen (titel 4.1 BW):

●​Erfopvolging (art 4:1 BW)

●​Volgorde overlijden (art 4:2 BW)

●​Onwaardigheid (art 4:3 BW)

●​Rechtshandelingen met betrekking tot nog niet opengevallen nalatenschap (art 4:4 BW)

●​Betaling geldsom (art 4:5 BW)

●​Waardering goederen van de nalatenschap (art 4:6 BW)

●​Schulden van de nalatenschap (art 4:7 BW)

●​Echtgenoten en stiefkinderen (art 4:8 BW)

Erfopvolging (art 4:1 BW):

●​2 wijzen van erfopvolging:

○​Bij versterf → krachtens de wet

• / 4