Algemene economische basisprincipes ........................................................................................ 3

• / 4

Inhoudsopgave Algemene economische basisprincipes ........................................................................................ 3 Hoofdstuk 1: Plaatsbepaling en basisbegrippen................................................................................ 3 Deel 1 Bedrijven, consumenten en overhead ................................................................................. 7 Hoofdstuk 2: Vraag ........................................................................................................................... 7 Hoofdstuk 4: Markten ..................................................................................................................... 11 Hoofdstuk 5: Overheidsingrijpen in markten ................................................................................... 15 Deel 2 Macro-economie ............................................................................................................20 Hoofdstuk 6: Productie en bestedingen .......................................................................................... 20 Hoofdstuk 8: Groei en conjunctuur ................................................................................................. 24 Hoofdstuk 9: Arbeidsmarkt en macro-economisch overheidsbeleid ............................................... 29 Deel 3 Geld en internationale economie ......................................................................................33 Hoofdstuk 10: Geld, inflatie en monetair beleid .............................................................................. 33 Hoofdstuk 11: Financiële markten .................................................................................................. 37 Hoofdstuk 12: Internationale handel en economische integratie..................................................... 40 Kernbegrippenlijst .....................................................................................................................45 Hoofdstuk 1: ................................................................................................................................... 45 Hoofdstuk 2 .................................................................................................................................... 46 Hoofdstuk 4 .................................................................................................................................... 47 Hoofdstuk 5 .................................................................................................................................... 48 Hoofdstuk 6 .................................................................................................................................... 50 Hoofdstuk 8 .................................................................................................................................... 52 Hoofdstuk 9 .................................................................................................................................... 53 Hoofdstuk 10 .................................................................................................................................. 55 Hoofdstuk 11 .................................................................................................................................. 57 Hoofdstuk 12 .................................................................................................................................. 57

• / 4

Algemene economische basisprincipes

Hoofdstuk 1: Plaatsbepaling en basisbegrippen

1.1 Externe bedrijfsomgeving Bedrijven hebben slechts gedeeltelijk invloed op hun winst of omzet. Een groot deel wordt bepaald door hun externe omgeving — factoren buiten het bedrijf die kansen of bedreigingen vormen.Succesvolle bedrijven kunnen zich goed aanpassen aan veranderingen in die omgeving.

Soorten omgevingsfactoren

Er zijn twee typen omgevingen:

1. Macro-omgeving:

Dit zijn factoren die het bedrijf nauwelijks kan beïnvloeden. Ze hebben indirect invloed op de bedrijfsresultaten.

• Voorbeelden

o Demografisch: bevolkingssamenstelling en groei.

o Economisch: inflatie, inkomensniveau, conjunctuur.

o Sociaal-cultureel: waarden, normen, levensstijl.

o Technologisch: nieuwe technologieën, digitalisering.

o Ecologisch: duurzaamheid, milieuregels.

o Politiek-juridisch: wetgeving, belastingen, overheidsbeleid.

2. Directe omgeving:

Deze bestaat uit partijen waarmee het bedrijf dagelijks zakendoet.

- Voorbeelden:

• Afnemers (klanten)
• Leveranciers
• Concurrenten
• Werknemers
• Distributeurs
• Potentiële toetreders tot de markt

Voorbeeld: Ahold Delhaize (2022)

De oorlog in Oekraïne → wereldwijde effecten (macro).Duurzaamheid → invloed op bedrijfsvoering (macro/direct).Klanten met lager inkomen → prijsbewuste keuzes (direct).Stijgende energieprijzen en inflatie → hogere kosten (macro).Problemen in toeleveringsketen → minder winst (macro).

• Kortom: bedrijven moeten voortdurend inspelen op externe ontwikkelingen.

• / 4

1.2 Het centrale economische probleem

Kern: schaarste = beperkte middelen, onbeperkte behoeften → keuzes maken.

Begrippen:

Schaarste: niet genoeg middelen voor alle behoeften.

Alternatief aanwendbaar: middelen kunnen voor verschillende doelen worden

gebruikt.

Alternatieve kosten: opbrengst van de beste niet-gemaakte keuze.

Markt: plaats waar vraag en aanbod samenkomen.

1.3 Produceren en consumeren Produceren Om goederen en diensten te leveren, moeten ze eerst geproduceerd worden. Daarvoor

zijn productiefactoren nodig:

• Arbeid – menselijke inspanning. -> loon
• Kapitaal – hulpmiddelen zoals machines en gebouwen. -> rente
• Natuur – grondstoffen, energie, ruimte, water. -> pacht
• Ondernemerschap – het nemen van beslissingen, dragen van risico’s en

combineren van de andere factoren. -> winst ➔ Dit vormt samen het primaire inkomen.

Economische orde De manier waarop productie en verdeling van goederen georganiseerd is in een land.

Doel: zo goed mogelijk voorzien in de behoeften van consumenten.

Om economische beslissingen te nemen, moeten vijf kernvragen worden beantwoord:

• Wie moet er produceren?

Overheid of particuliere ondernemingen?

• Wat moet er geproduceerd worden?

Welke goederen en diensten worden gemaakt?

• Hoe moet er geproduceerd worden?

Efficiëntie: met zo min mogelijk middelen de gewenste productie realiseren.

• Waar moet er geproduceerd worden?

Geografische verdeling van productie.

• Voor wie wordt er geproduceerd?

Hoe wordt het inkomen verdeeld en wie krijgt toegang tot goederen?

Soorten mechanismen

Er zijn twee manieren om productie en verdeling te organiseren:

1.Budgetmechanisme (planeconomie):

De overheid beslist wat en hoeveel er geproduceerd wordt.

- Voorbeeld: Noord-Korea.

– Overheid bepaalt prijzen, lonen en productiequota.

• / 4