Antwoorden bij hoofdstuk 3 Imperium Romanum

Antwoorden bij hoofdstuk 3 Imperium Romanum

3.1 Oriëntatie: Vechten en verleiden

Leerdoel Waarom zijn de klassieke cultuur en het christendom belangrijk voor ons?Wat weet je al?De antwoorden van de opdracht hieronder kun je niet in de tekst vinden. Werk samen met een klasgenoot.

• In elk rijtje staat één ding dat we niet van de Romeinen hebben. Streep dat door.

broek – spiegel – straat – wijn Maastricht – Nijmegen – ‘s Hertogenbosch – Utrecht Berlijn – Londen – Lyon – Keulen Concordia – Excelsior – Fortuna – Sparta Vloerverwarming – steenoven – veeteelt – wellness broek – spiegel - straat - wijn Maastricht - Nijmegen –‘s-Hertogenbosch - Utrecht Berlijn - Londen - Lyon – Keulen Concordia - Excelsior – Fortuna - Sparta Vloerverwarming – steenoven - veeteelt - wellness Tijd van Grieken en Romeinen

• Kleur in de tijdbalk de Romeinse Republiek rood en de Romeinse keizertijd blauw.

Rood: 500 – 30 v. Chr. Blauw: 30 v. Chr – 476 n. Chr.Slavernij en vrijheid Bekijk bron 2 en bron W9.Bron 2 is een reliëf en bron W9 is een standbeeld.

• Leg uit wat het belangrijkste verschil is tussen een reliëf en een standbeeld.

Bij een reliëf staat het beeldhouwwerk/staan de personen niet los, maar ze zitten vast in de achtergrond.Bekijk bron 2.In deze bron zijn vier personen afgebeeld

• Eén persoon doet iets anders dan de andere drie. Welke persoon is dat en wat is zijn taak?

De persoon rechtsboven (die zijn hand omhoog heeft). Hij is de opzichter. Hij moet kijken of de slaven hun werk goed doen.

Lees: Je eigen baas!

• Noteer de twee kenmerken van slavernij die in de tekst staan.

Slaven hadden niet dezelfde rechten als burgers en slaven waren eigendom van hun meester.Bekijk bron 3.

• Zijn de personen op dit plaatje slaven volgens jou? Geef een argument vóór en een argument tegen.

Aan de ene kant zijn het wel slaven, want ….Aan de andere kant zijn het geen slaven want …… Aan de ene kant zijn het wel slaven, want ze moeten heel hard en lang werken voor heel weinig loon. Ze zouden dit liever niet doen, maar ze moeten wel: ze hebben geen vrije keuze. 1 / 4

Aan de andere kant zijn het geen slaven, want ze zijn niet echt eigendom van hun baas. Officieel zijn ze vrij.Bijzondere helm Bekijk bron 1 en lees het bijschrift.Archeologen dachten dat deze helmen niet in echte gevechten werden gebruikt, want de ooggaten zijn te klein en de helm is te kostbaar voor een echt gevecht. Maar in 1990 werd een ijzeren gezichtsmasker gevonden op het slagveld.

• Als jij archeoloog was, zou je mening over het gebruik van de helm zoals te zien in bron 1 dan veranderen

door deze vondst?Eigen invulling Bijvoorbeeld: de kans dat dit soort helmen van ijzer ook in echte gevechten werden gebruikt is groot, maar zo’n kostbare helm als in bron 1 waarschijnlijk niet.De Romeinen de baas?

Lees: De Romeinen de baas?

De tekst onder het kopje ‘De Romeinen de baas?’ kun je verdelen in drie stukjes. In elk stukje is iets anders belangrijk.

• Verdeel de tekst in drieën. Noteer de eerste twee woorden en de laatste twee woorden van elk stukje met

daartussenin drie puntjes.

Stukje 1: Als de Romeinen … Romeinse leger.

Stukje 2: De Romeinen … het gemaakt!

Stukje 3: Maar de … ons land.

Lees: De Romeinen de baas?

• Geef twee redenen waarom achter ‘De Romeinen de baas’ een vraagteken staat.

Er staat een vraagteken achter ‘De Romeinen de baas’, omdat 1.De leiders van de veroverde volken vaak de baas bleven over hun eigen volk.

2.Er soms ook wel opstanden ontstonden (omdat de veroverde volken vonden dat de Romeinen te veel de baas speelden).Bron W1 Weg met de Romeinen!Eerst zaten ze elkaar flink op te jutten en toen grepen ze allemaal naar de wapens. Koningin Boudicca had de leiding. Legeraanvoerders kunnen bij de Britten namelijk net zo goed vrouwen als mannen zijn. Eerst gingen ze fort na fort af, daarna veroverden ze de legerplaatsen en ten slotte vielen ze de stad aan, want daar zaten volgens hen de echte onderdrukkers. Ze zaten zo vol haat en waren er zo zeker van dat ze zouden winnen, dat ze heel wreed waren. Want daar zijn ze goed in, die barbaren!Toen generaal Paulinus hoorde van de opstand, kwam hij gelukkig meteen. Anders waren we Brittannië waarschijnlijk kwijt geweest. Maar nu waren we er met één veldslag weer de baas.(Tacitus, Het leven van Agricola, 98 n. Chr. over 60-61 n. Chr.)

Lees: De Romeinen de baas? Lees bron W1.

10 Is deze tekst geschreven door een Romein of door een Brit. Noem twee dingen in de tekst waaraan je dat kunt zien.Deze tekst is geschreven door een Brit. 1. Anders had hij niet hoeven uitleggen hoe het bij de Britten zit met vrouwen als legerleiders. 2. De Britten worden: ‘die barbaren’ genoemd. Dat zouden ze van zichzelf nooit zeggen. Als het aan het eind over de Romeinen gaat, staat er ‘we’ en dat zijn de Romeinen.Het belang van de Romeinen

Lees: Waarom zijn de klassieke cultuur en het christendom belangrijk voor ons?

11 Leg uit hoe de bevolking van ons land dingen uit de Grieks-Romeinse cultuur leerde kennen.Soldaten en handelaren kenden Romeinse gewoonten en producten en zij hadden contact met de mensen hier en konden zo die gewoonten en producten doorgeven/verkopen. 2 / 4

Lees: Waarom zijn de klassieke cultuur en het christendom belangrijk voor ons?

12 In juni 2018 gaven Beyoncé en Jay-Z een concert in de Johan Cruijff Arena. De Telegraaf schreef erover: ‘Jay- Z (48) was weer jaloersmakend sterk tijdens zijn inmiddels lang en breed klassieke Public Service Announcement.’ Probeer zo duidelijk mogelijk uit te leggen wat hij hier met het woord ‘klassiek’ bedoelt.‘Klassiek’ betekent hier dat heel veel mensen het kennen en het heel mooi of heel goed vinden.Bron W2 Lees: Waarom zijn de klassieke cultuur en het christendom belangrijk voor ons? Bekijk bron W2.13 De afbeelding van bron W2 komt uit een gebouw waar vroeger rechtgesproken werd. Audi et alteram

partem betekent: luister ook naar de andere partij.

Leg uit hoe het komt dat veel Nederlandse rechtsregels ook nu nog in het Latijn worden gezegd.De Nederlandse en Europese rechtspraak komt voor een groot deel uit de rechtspraak van de Romeinen.

Lees: Waarom zijn de klassieke cultuur en het christendom belangrijk voor ons?

14 Noem drie dingen in onze maatschappij waarbij je de invloed van het christendom terugziet.Soldaten en handelaren kenden Romeinse gewoonten en producten en zij hadden contact met de mensen hier en konden zo die gewoonten en producten doorgeven/verkopen.

Taxonomie:

Onthouden: 2, 5

Begrijpen: 3, 4, 8, 9, 11, 12, 14

Toepassen: 1, 7, 10, 13

Analyseren: 6

3.2 Geboren om te heersen Leerdoel Hoe groeide Rome uit van stadstaat tot wereldrijk?Wat weet je al?

Lees: Leren van Grieken en Etrusken.

15 Weet je nog waardoor er zoveel Grieken in Zuid-Italië woonden? 3 / 4

• De Griekse stadstaten hebben veel kolonies gesticht in Zuid-Italië.
• De Grieken zijn daar komen wonen na de veroveringen van Alexander de Grote.
• De Romeinen hadden de Grieken als krijgsgevangenen meegenomen naar Italië.
• De Grieken waren daar komen wonen om handel te drijven.

Lees: Leren van Grieken en Etrusken. Bekijk bron 6.

16 Geef op de kaart aan waar volgens jou het gebied van de Etrusken ligt. In de tekst staan twee zinnen die je kunnen helpen.In ieder geval de band ten noorden van Rome (Toscane, het moederland van de Tusci = Etrusken). In de tekst staat dat ze een machtig volk waren in Midden-Italië en het feit dat de handelsroute naar Zuid-Italië via Rome loopt. Zie bron ## uit hoofdstuk 2. (= feniks ed2_1hv_bron 8, p. 34) voor (ruimer) Etruskisch gebied.Romulus en Remus

Lees: Romulus en Remus.

17 In de tekst staat dat de tweeling ruzie kreeg. Bij die ruzie werd een van de twee gedood.Wie werd gedood: Romulus of Remus? Leg je antwoord uit en gebruik daarbij de tekst.Remus werd gedood (door Romulus). In de tekst staat dat ze ruzie kregen over de naam. Rome is genoemd naar Romulus, dus die heeft gewonnen.Bekijk bron 4.18 Omcirkel in de afbeelding één ding dat je mooi vindt en zet een rechthoek om wat je niet zo goed vindt.Schrijf voor allebei op waarom je dat vindt.[eigen invulling] Bijvoorbeeld: kop van de wolf is net echt en laat zien dat het dier goed oplet. Tweeling is niet zo mooi: in verhouding veel te klein en als ze nog zo jong zijn, kunnen ze helemaal niet zelfstandig zitten en knielen.Oorzaak en gevolg

Lees: Leren van Grieken en Etrusken.

19 Haal drie oorzaken voor de groei van Rome uit de tekst.

• Je kon bij Rome de Tiber oversteken.
• Veel (handels)wegen kwamen er samen.

Evt. 1 en 2 samen: ze maakten gebruik van de gunstige ligging van Rome.

• Rome kon (het dure) zout leveren.
• Ze maakten goed gebruik van de kennis en ervaring van Etrusken en Grieken.
• Ze leerden van de Grieken: de aanleg van havens, het alfabet en het gebruik van munten.

De tijd indelen

Lees: Van stadstaat naar wereldmacht. Bekijk bron 6.

Rome groeide vanaf ca. 500 v. Chr. door veroveringen uit tot een groot rijk.20 Zet de oorlogen in de juiste volgorde.

• Oorlog tegen de Grieken in Zuid-Italië
• Oorlog tegen de Grieken in Griekenland
• Oorlog tegen de Etrusken en andere Italische volken
• Oorlog tegen de Carthagers

De juiste volgorde is: 3, 1, 4, 2

Griekse geschiedenis

• / 4