Beeldspraak en stijlfiguren VWO Nieuw Nederlands

NEDERLANDS

Beeldspraak en stijlfiguren – VWO – Nieuw Nederlands 1 / 2

§1 Het gebruik van uitdrukkingen

Een uitdrukking is een zins(deel) met een figuurlijke betekenis. Er zijn verschillende soorten

uitdrukkingen:

• Synoniemen (tautologie)

Voorbeeld: van alle rangen en standen.

• Tegenstellingen (antithese)

Voorbeeld: vroeg of laat.

• Alliteratie (beginrijm)

Voorbeeld: kort en klein.

• Eindrijm

Voorbeeld: in geuren en kleuren.

§2 Het gebruik van beeldspraak

1. Beeldspraak berust op overeenkomst (metafora):

Vergelijking: beeld en object worden naast elkaar geplaatst. Er zit altijd een verbindingswoord in.

Voorbeeld: Hij is een schat (b) van (v) een kind (o).

Asyndetische vergelijking: beeld en object worden naast elkaar geplaatst, maar het verbindingswoord wordt weggelaten.

Voorbeeld: Hij legde zijn hand (o), een ham (b), op de schouder van zijn vrouw.

Metafoor: alleen het beeld wordt benoemd. (Vaak een spreekwoord of uitdrukking).

Voorbeeld: Puntjes op de i zetten.

Personificatie: iets levenloos wordt levend gemaakt.

Voorbeeld: De rol koekjes smeekte om gegeten te worden.

Allegorie: een reeks bij elkaar horende metaforen en personificaties.

Voorbeeld: Een recept voor een goede vriendschap.

Synesthesie: waarnemingen van twee zintuigen worden gecombineerd.

Voorbeeld: Bittere verwijten.

2. Beeldspraak die niet berust op overeenkomst (metonymia):

Pars pro toto: deel in plaats van geheel.

Voorbeeld: Ik heb een bloemetje voor je gehaald op de markt.

Totum pro parte: geheel in plaats van geheel.

Voorbeeld: Duitsland won de finale van het WK.

• / 2