Chronic Obstructive Pulmonary Disease, dit betekent chronisch obstructieve longziekte er is dus een

Rode loper COPD 1.Inleiding 'Chronic Obstructive Pulmonary Disease', dit betekent chronisch obstructieve longziekte (er is dus een aanhoudende obstructie in de longen). Het is een verzamelnaam voor de longaandoeningen chronische bronchitis en longemfyseem. Bij COPD zijn de luchtwegen vernauwd door een ontsteking en bij een ernstige vorm zijn de longen beschadigd. Dit bemoeilijkt de ademhaling.

2.Epidemiologie In Nederland heeft 2% van alle mensen de diagnose COPD. De ziekte komt vooral veel voor bij ouderen (17% van de mensen boven de 80 jaar heeft COPD). Er komen in Nederland, net zoals in de rest van de wereld, alsmaar mensen met COPD bij.Chronische bronchitis komt alleen voor bij volwassenen. Wanneer kinderen 'bronchitis' hebben, komt dat meestal door een virusinfectie. Doordat steeds meer mensen zijn gaan roken, neemt het aantal mensen met COPD sterk toe. Meer mannen dan vrouwen hebben COPD, maar omdat vrouwen de afgelopen 20 jaar steeds meer zijn gaan roken, neemt nu ook het aantal vrouwen met COPD sterk toe.

3.Oorzaak Roken is vaak de belangrijkste oorzaak van deze beschadiging/ ontsteking. Ongeveer 15% van de rokers krijgt COPD. De binnenkant van de luchtwegen is bekleed met slijmvlies dat slijm aanmaakt. De tabaksrook veroorzaakt daardoor een ontsteking, waarbij het slijmvlies opzwelt en meer slijm aanmaakt. Ook kunnen de spiertjes in de luchtwegen zich samentrekken. Beide maken het ademhalen een stuk moeilijker. Gedacht wordt dat door de tabaksrook er enzymen vrijkomen in het lichaam die de longblaasjes verteren.De ontsteking bij COPD maakt de luchtwegen ook meer prikkelbaar. Daardoor kan iemand snel kortademig worden van tabaksrook of koude lucht. Deze verhoogde prikkelbaarheid heet hyperreactiviteit. De luchtwegen worden dus nauwer door de ontsteking en in het ernstigste geval raken de longen blijvend beschadigd. De ontsteking bij COPD is geen griep of longontsteking. Deze ontstaan door een infectie met een bacterie of een virus. De klachten en de behandeling van griep of longontsteking zijn anders dan bij COPD. Een infectie met een virus of bacterie kan bij COPD de ontsteking aan de luchtwegen wel verergeren.

Er zijn prikkels waarvan iedereen last kan hebben, zoals tabaksrook. Dit zijn niet-allergische prikkels. Bij mensen met COPD zorgen die prikkels ervoor dat de spiertjes in de luchtwegen

samentrekken. Dan worden zij kortademig. Voorbeelden zijn:

tabaksrook; Een infectie kan de ontsteking aan de luchtwegen wel verergeren.bak- en braadluchtjes; stoffen als chloor en ammoniak; weersomstandigheden, zoals mist, regen, vochtig weer, sterke temperatuurswisselingen of koude lucht; verkoudheid en griep.Parfum, deodorant, haarlak etc.Tabaksrook en andere niet-allergische prikkels kunnen de ontsteking verergeren. Tegen dergelijke prikkels kan het lichaam geen afweerstoffen maken.Alpha1-antitrypsine deficiëntie (Alpha-1) is een aangeboren ziekte. Mensen met alpha-1 hebben vanaf de geboorte een tekort aan het eiwit alpha-1-antitrypsine, dat nodig is voor de bescherming van de longen. Alpha-1 is de oorzaak van erfelijk longemfyseem. Bij deze ziekte

1 1 / 2

beginnen de symptomen meestal voor het 45-ste jaar, soms zelfs al bij 30 jaar. Volgens schattingen hebben in Nederland tussen de 5.000 en 10.000 mensen Alpha-1. De aandoening is lang niet bij iedereen bekend. Onbekend is ook hoeveel van deze mensen in Nederland uiteindelijk in min of meerdere mate longemfyseem krijgen. In Amerika is dit ongeveer een kwart van de mensen met Alpha-1.

4.Pathofysiologie Bij COPD is er sprake van een chronische ontsteking aan de luchtwegen die de kleinste buisjes van de luchtwegen en de longblaasjes beschadigt. De beschadiging levert problemen op bij de uitwisseling van O2 en CO2. Daarnaast worden de wanden van de luchtwegen slapper waardoor ze bij het uitademen gemakkelijk dichtvallen. Het uitademen wordt hierdoor beperkt met als gevolg dat de longen zich uit gaan zetten omdat er lucht vast komt te zitten. Door de beschadiging neemt het aantal longblaasjes fors af. Er blijft steeds minder over van het 'reserveteam' dat nodig is bij inspanning. Bij lichamelijke inspanning is extra zuurstof nodig en iemand met COPD krijgt dan te weinig zuurstof.Hierdoor gaat hij sneller ademen en dit leidt tot kortademigheid (eerst bij inspanning en later ook bij mindere inspanning). Het hart moet dan extra hard werken om het lichaam te laten functioneren.

Mate van COPD:

COPD kent verschillende fases. Van de mensen met COPD heeft ongeveer 80% licht of matig COPD; de anderen hebben ernstig of zeer ernstig COPD. Een indeling hiervoor die wereldwijd veel gebruikt wordt is de GOLD indeling die gebaseerd is op longfunctieonderzoek.Longfunctieonderzoek geeft aan hoe goed de luchtwegen en de longen (nog) werken. Een belangrijk onderdeel daarvan is het meten van de maximale hoeveelheid lucht die in één seconde uitblazen kan worden. Dit heet de FEV1 en zegt iets over de vernauwing van de luchtwegen. De GOLD indeling vergelijkt deze uitslag met de gemiddelde uitslag van een gezond persoon van dezelfde leeftijd en

geslacht (de voorspelde waarde). De GOLD indeling ziet er als volgt uit:

GOLD I - licht COPD: de maximale hoeveelheid uitgeademde lucht is meer dan 80% van de voorspelde waarde.GOLD II – matig COPD: de maximale hoeveelheid uitgeademde lucht ligt tussen de 50% en 80% van de voorspelde waarde.GOLD III – ernstig COPD: de maximale hoeveelheid uitgeademde lucht ligt tussen de 30% en 50% van de voorspelde waarde.GOLD IV – zeer ernstig COPD: de maximale hoeveelheid uitgeademde lucht is 30% of minder van de voorspelde waarde.2 Figuur 1 Chronische bronchitisFiguur 2 Longemfyseem

• / 2