Civielrechtelijk ingrijpen

Civielrechtelijk ingrijpen samenvatting Week 1 Hoorcollege 1

Volgens art. 8 EVRM heeft de staat een positieve en negatieve verplichting:

Lid 1: negatieve verplichting: inbreuk op familie- en gezinsleven door de staat is niet toegestaan

Lid 2: tenzij deze bij de wet is voorzien noodzakelijk is, proportioneel is

-Bijvoorbeeld bij het treffen van een kinderbeschermingsmaatregel:

Voldoende aanleiding voor de ingreep Impact van ingrijpen op het gezin onderzocht Alternatieven onderzocht Maar de staat heeft ook de positieve verplichting om kinderen te moeten beschermen

TABS: art.3, art.18, art..9, art.12, art. 19, art.20, art.23, art.25 IVRK

Kinderbeschermingsmaatregelen Boek 1 BW

-Art. 1:241 BW voorlopige voogdij

-Art. 1:254-265k BW ots en uhp

-Art. 1:266-1:278 BW beëindiging gezag -Art. 1:279-1:377 BW voogdij Jeugdwet – preventie, ondersteuning en uitvoering kinderbeschermingsmaatregelen Art. 1.1 begrippen Art. 2.1 verplichtingen/taken voor gemeenten Art. 3.1 regels m.b.t. gecertificeerde instellingen Art. 4.1.1 eisen aan jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen Art. 5.1 regels m.b.t. pleegzorg Art. 6.1.1. gesloten jeugdhulp Kinderbescherming 1.Vrijwillige hulpverlening en Veilig Thuis

2.Gedwongen maatregelen (via de kinderrechter):

-Ots -Ots met uhp Uhp in pleeggezin/gezinshuis Uhp in instelling (open of gesloten) -Gezag-beëindigende maatregel -Spoed; Voorlopige ots Schorsing gezag Voorlopige voogdij Procedure ots 1.Verzoek tot ots 2.Beslissing kinderrechter 1 / 4

3.Kind onder toezicht van een gecertificeerde instelling en krijgt hulp van een jeugdhulp/zorgaanbieder 4.Na maximaal 1 jaar verlenging ots ja/nee Door ots gevolg; gezag van ouders wordt beperkt Verzoekers ots RvK verricht onderzoek en dient wel/geen verzoek in bij het kinderrechter OM Als RvK geen verzoek indient; -Ouder(s)

-Niet-ouder die het kind verzorgt/opvoedt (art. 1:255 lid 2 BW)

-Burgemeester kan de RVK verzoeken om het dossier alsnog aan de rechter voor te leggen

met de vraag of een ots noodzakelijk is (art. 1:255 lid 2 BW)

Kind zelf kan geen ots vragen Beslissing ots Kinderrechter beslist of aan de voorwaarden voor ots is voldaan (art. 1:255 lid 1) -Indien een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd en -De zorg die voor het wegnemen van de bedreiging noodzakelijk is door de minderjarige of ouder(s) niet of onvoldoende wordt geaccepteerd en Inclusief situatie waarin ouders hulp accepteren maar niet in staat zijn deze daadwerkelijk te benutten (HR 16-02-2018) -De verwachting gerechtvaardigd is dat de ouder(s) binnen een voor de minderjarige aanvaardbare termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding kunnen dragen Uitvoering ots

Door GI door middel van gezinsvoogdijwerker/jeugdbeschermer:

-Binnen 6 weken familiegroepsplan/plan van aanpak/hulpverleningsplan (art. 4.1.3 Jeugdwet)

-Houdt toezicht en geeft hulp en steun aan kind en ouder (art. 1:262 lid 1 BW)

-Bevordert gezinsband (art. 1:262 lid 3 BW)/zelfstandigheid van de adolescent (art. 1:262 lid 2 BW) -Geeft schriftelijke aanwijzingen over verzorging/opvoeding als ouders/minderjarige

onvoldoende meewerken (art. 1:263BW) en kan een uhp verzoeken

De GI kijkt welke jeugdhulp nodig is, maar verleent zelf geen hulp De kinderrechter kan een zorg- of omgangsregeling vaststellen (art. 1:265g BW) Voorlopige ots (vots) Zelfde verzoekers als ots (art. 1:257 lid 2 jo. Art. 1:255 lid 2 BW) Gronden; -Ernstig vermoeden dat aan de grond voor ots is voldaan en -Noodzakelijk om een acute en ernstige bedreiging voor de minderjarige weg te nemen Duur van maximaal 3 maanden Kan zonder horen gegeven worden, maar alsnog hoorrecht binnen 2 weken (art. 800 lid 3 Rv) Vrijwel altijd samen met spoed uhp Geen hoger beroep mogelijk, maar wel tegen de uhp (art. 807 Rv) Verzoekers en beslissing uhp

Tijdens ots altijd machtiging van kinderrechter nodig (art. 1:265a BW)

-Verzoekers: GI, RvK, OM (art. 1:265b lid 1,2 BW) Gronden; 2 / 4

-Noodzakelijk i.v.m. opvoeding/verzorging of onderzoek naar lichamelijke/geestelijke

gesteldheid (observatieplaatsing) art. 1:265b BW

-Duur van max 1 jaar en verlenging van max 1 jaar mogelijk -Tenuitvoerlegging binnen 3 maanden, anders vervalt de machtiging (art. 1:265c BW) -Looptijd uhp mag niet langer zijn dan ots Uitvoering uhp Ouder mag niet langer verblijfplaats bepalen -Voorkeur voor pleeggezin, anders open instelling en onder voorwaarden gesloten jeugdhulp (=vrijheidsbenemend) -GI kan de contacten tussen ouder en kind tijdens uhp beperken (art. 1:265 f BW) Verdere beperkingen mogelijk

-Gedeeltelijke gezagsuitoefening door GI waardoor deze beslist over (art. 1:265

e BW); Aanmelding onderwijsinstelling Medische behandeling van -12 of ouder kind dat zijn eigen belangen niet kan inschatten Het doen van een aanvraag voor een verblijfsvergunning

Gezagsbeëindiging gronden (art. 1:266 BW)

Een minderjarige groeit zodanig op dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd en De ouder is niet in staat de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding binnen een voor de persoon en ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn te dragen of De ouder misbruikt het gezag

Verzoekers gezagsbeëindiging art. 1:267 lid 1 BW

RvK OM Als RvK geen verzoek indient; -Niet-ouder die het kind minimaal 1 jaar verzorgt/opvoedt -GI die ots uitvoert kan RvK verzoeken om het dossier alsnog aan de rechter voor te leggen

met de vraag of gezagsbeëindiging noodzakelijk is (art. 1:267 lid 2 BW)

Ouders met gezag kunnen geen verzoek doen Gevolgen gezagsbeëindiging art. 1:274 en 1:275 BW Een of beide ouders raken het gezag kwijt en mogen geen beslissingen meer nemen over hun kind -Gezamenlijk gezag; 1 ouder raakt het kwijt Gezagsuitoefening door de andere ouder -Gezamenlijk gezag; beide ouders raken het kwijt Voogdij door de GI of 1 of 2 personen (zoals pleegouders) -Eenhoofdig gezag; ouder raakt het kwijt Op verzoek gezagsuitoefening door de andere ouder Voogdij door de GI of 1 of 2 persoenen (zoals pleegouders0 Herstel van gezag is mogelijk

Schorsing van gezag (spoed) art. 1:268 BW

Verzoekers gelijk aan bij gezagsbeëindiging (art. 1:268 lid 4 jo. Art. 1:267 BW) Gronden; -Ernstig vermoeden dat aan de grond voor gezagsbeëindiging is voldaan en -Noodzakelijk om een acute en ernstige bedreiging voor de minderjarige weg te nemen of -Ouders met gezag weigeren toestemming voor medische behandeling die noodzakelijk is om een ernstig gevaar voor de gezondheid van een -12 of oudere minderjarige die niet in staat is diens eigen belangen in te schatten af te wenden Gevolgen 3 / 4

-Duur van max 3 maanden, tenzij voor het einde van deze termijn gezagsbeëindiging is verzocht -Gezamenlijk gezag en van 1 ouder gezag geschorst; Gezagsuitoefening door andere ouder of voorlopige voogdij door GI (en dan ook schorsing van gezag andere ouder) -Gezamenlijk gezag van beide ouders of van ouder met eenhoofdig gezag geschorst; Voorlopige voogdij door GI

Voorlopige voogdij (spoed) art. 1:241 BW

Verzoekers -RvK -OM Gronden; -Een minderjarige staat niet onder het wettelijk vereiste gezag (geen gezagsdrager) of -Het gezag wordt niet daadwerkelijk over de minderjarige uitgeoefend en -Het dringen en onverwijld noodzakelijk is om in de gezagsuitoefening te voorzien of de belangen van de minderjarige te kunnen behartigen Gevolgen -Duur van max 3 maanden, tenzij voor het einde van deze termijn om een gezag- voorziening is verzocht -GI krijgt de voorlopige voogdij Gebeurt bijvoorbeeld bij vondelingen of als ouders in gezag zijn geschorst Eindevaluatie wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (2022) Problemen met o.a. rechtsgronden ots, rechtsbescherming ouders, uitvoering, ingewikkeld jeugdbeschermingsstelsel Onvoldoende tijd en middelen beschikbaar Inzet kinderbeschermingsmaatregelen en rechtvaardiging daarvan staat onder druk; -Alleen als kinderen/ouders echt geholpen worden is het te rechtvaardigen dat de overheid ingrijpt Problemen van gezinnen met maatregel is groter dan bij gezinnen zonder maatregel Kinderbeschermingsmaatregelen dragen bij aan veiligheid en welzijn Kinderbeschermingsmaatregelen zijn effectief -Kindermishandeling neemt af van 83% naar 47% -Bij 1/3 gezinnen stopt de kindermishandeling

• / 4