De mijne zijn de liefste

De mijne zijn de liefste Hoofdstuk 1 We spreken van een samengesteld gezin als een of beide volwassenen kinderen hebben uit een eerdere relatie. Dit samengestelde gezin bestaat uit elementen van de eerdere kerngezinnen.In Nederland zijn er nu ongeveer 187.000 samengestelde gezinnen. Dit is nog lang niet alles want dit zijn alleen de gezinnen waar de kinderen hoofdzakelijk wonen (dus weekend-stiefgezinnen niet meegerekend). Meer dan 600.000 kinderen wonen niet in een gezin met 2 eigen ouders. Deze cijfers stijgen alleen maar.-1 op de 3 huwelijken loopt stuk -Jaarlijks worden 6.000 kinderen wees -2/3 van de samengestelde gezinnen strandt binnen 2 jaar Kinderen in vadergezinnen (vader met stiefmoeder) hebben meer problemen dan kinderen in moedergezinnen.Kinderen met een stiefouder scoren lager op de Cito-toets en gaan eerder uit huis.Een samengesteld gezin is gebouwd op een fundament van rouw. Er is altijd iets aan voorafgegaan wat kapot ging. Dit maakt het extra lastig om van dit gezin een succes te maken. het vormen van een stiefgezin duurt gemiddeld 4 tot 7 jaar. Als je door deze periode heen bent is de kans van slagen groter. Het is wel een proces dat levenslang duurt. Samen een nieuw gezin vormen is bijzonder complex. Hierdoor dreigt er weer een breuk. Hierdoor krijgen kinderen niet altijd voldoende vertrouwen in het bestaan van duurzame relaties. Kinderen van gescheiden ouders hebben 34% kans om later ook te scheiden (tov 16% van kinderen zonder gescheiden ouders).Hoofdstuk 2 Op het moment dat je trouwt of een geregistreerd partnerschap hebt met een ouders van een minderjarig kind dat bij hem ingeschreven staat, wordt je juridisch stiefouder. Dat wil zeggen dat je de plicht hebt naar draagkracht mee te betalen aan de opvoeding en verzorging. Als het kind ouder is dan 18 is de stiefouder verplicht mee te betalen aan de studie en levensonderhoud tot het kind 21 is. Dit geldt alleen als het kind deel uitmaakt van het gezin van de stiefouder. De stiefouder heeft ook opvoedplicht. Volgens de wet zijn echtgenoten verplicht elkaars kinderen op te voeden. In tegenstelling tot plichten hebben stiefouders nauwelijks rechten. Dit kan alleen bij lange zorgrelaties door een rechter.In het voorbeeld van Pieter en Susanne (een samengesteld gezin) ontstond er

een nieuwe realiteit met de volgende waarheden:

De partners uit beide kerngezinnen hebben afscheid van elkaar moeten nemen. Susanne door te scheiden en Pieter door het overlijden van zijn vrouw 1 / 3

Als biologische ouders kan je geen afscheid nemen van elkaar; je blijft allebei ouders van je kinderen (ook als een ouder is overleden).Als nieuwe partners ga je een samenlevingsrelatie aan Omdat Susanne en Pieter beide kinderen hebben, horen die kinderen bij de nieuwe samenlevingsrelatie.De kinderen in de nieuwe samenlevingsvorm houden hun biologische ouders.Hierin onderscheid een samengesteld gezin zich van een kerngezin. Een

kerngezin is een meer gesloten systeem met daarbinnen duidelijke rollen: vader,

moeder en kinderen. Een stiefgezin is een open systeem met veel meer rollen.De dynamiek in het huis waar een nieuwe samenlevingsvorm wordt gecreëerd, wordt mede bepaald door meer mensen dan alleen de mensen die in het huis wonen. Daarom spreken we liever van een stiefsysteem. Systeem wijst erop dat we met een groep te maken hebben die elkaar wederzijds beïnvloeden en die

een geïntegreerd geheel vormen. Dit systeem bestaat uit:

oTwee partners waarvan minimaal 1 een kind heeft oDe biologische ouders van dat kind oSchoon en stieffamilie

Stief betekent: vreemd, er niet bij horen, geen bloedband hebben.

In de moeder in stiefmoeder (of vader) kleven bepaalde onrealistische

verwachtingen. Dit zorgt ook voor verwarring bij kinderen: ik heb toch al een

vader? Daarom spreken we liever van stiefverzorger. Hierdoor komt er ruimte om opnieuw invulling te geven aan de rollen.Hoofdstuk 3 Het is de uitdaging voor alle personen in het stiefsysteem om te kijken wie ze zijn ten opzichte van de ander in deze nieuwe samenlevingsvorm. Het proces waarin ze met elkaar tot nieuwe afspraken komen, blijkt bij geslaagde stiefsystemen een steeds weer terugkomend gespreksonderwerp.Er blijkt sprake te zijn van drie universele wetmatigheden die leidend zijn in de wijze waarop we in nieuwe systemen afspraken kunnen maken over onze positie ten opzichte van elkaar. Dus ook voor stiefsystemen. Als niet voldaan wordt aan deze wetmatigheden, wordt blijvende onrust en disbalans in het systeem

ervaren. Deze wetmatigheden zijn:

1.De behoefte om ergens bij te horen 2.De behoefte aan een evenwicht in het geven en nemen 3.De behoefte aan ordening De behoefte om ergens bij de horen Iedereen heeft de behoefte om ergens bij te horen, dat is een oergegeven. In het kerngezin hoor je vanwege de bloedband automatisch bij het gezin. Lid zijn van een groep (in dit geval een gezin) uit zich onder andere in bepaalde gebruiken en

gewoontes. Bijvoorbeeld: we eten om 6 uur aan tafel, kerst vieren we met

cadeautjes etc. we hebben het vaak over onbesproken regels, die duidelijk en voorspelbaar zijn en daardoor veiligheid en houvast bieden. Op het moment dat een groep uit elkaar dreigt te vallen, zijn deze gebruiken een houvast.Op het moment dat we het creatieproces van de nieuwe samenlevingsvorm aangaan, zijn deze regels en gebruiken met name voor kinderen erg belangrijk.Ze zorgen voor een gevoel van veiligheid, geborgenheid en houvast. Kinderen 2 / 3

reageren heftig op alles wat deze veiligheid en dus hun vertrouwde omgeving in gevaar brengt.In een stiefsysteem hoor je in de basis niet bij elkaar. Ondanks dat we het idee hebben dat er opnieuw een gezin gevormd wordt, blijkt het wezenlijk anders te voelen. Dit zien we eerst in het gedrag van kinderen. vaak is het een uiting van een gevoel waar een kind geen woorden voor kan geven. Het is vervelend, plast weer in bed of wordt heel stil. Dit kan komen door een diep verlangen om ergens bij te horen. Als een kind vreemd of probleemgedrag vertoont, kan dat gezien worden als een uiting van zijn gevoel van ‘er klopt hier iets niet’ of ‘ik hoor er niet bij’. Onbewust is het een poging om de oude groep (kerngezin) weer bij elkaar te houden. Soms vraagt het gedrag van het kind erom dat de biologische ouders vaker contact hebben.Behoefte aan evenwicht in geven en nemen Een relatie kan alleen gezond zijn als er een evenwicht is in geven en nemen. Het gaat hier om het gevoel dat er op lange termijn een evenwicht is tussen wat we investeren en van de ander ontvangen. Dit kan tijdelijk wel eens uit balans zijn, maar op lange termijn is evenwicht belangrijk voor het voortbestaan van een relatie.

In het kerngezin spelen met name de volgende loyaliteiten:

oHorizontale loyaliteit o(existentiële) verticale loyaliteit oDiagonale loyaliteit Horizontale loyaliteit  loyaliteit die zich ontwikkelt tussen gelijken. Bijvoorbeeld partners, vrienden en collega’s. beiden zijn gelijkwaardig in een relatie. De balans tussen geven en nemen is gelijk.Verticale loyaliteit  de ouders geven bij de geboorte letterlijk leven aan het kind. Dit is de basis voor existentiele verticale loyaliteit. Hierdoor ontstaat er tussen het kind en de ouders een omkeerbare band van wederzijdse rechten en verplichtingen, diensten en schulden. In deze relatie zijn het hoofdzakelijk de ouders die geven en de kinderen die nemen. Hier is dus geen sprake van een balans. Doordat het kind zijn leven te danken heeft aan zijn ouders, geeft het er loyaliteit voor terug. Dit betekent een diepe vorm van trouw zijn aan de ouders.Wat een ouder ook doet, het kind zal altijd geneigd zijn om loyaal te blijven.Diagonale loyaliteit  de relatie tussen broers en zussen met dezelfde ouders is feitelijk horizontaal, maar gezien de 100% bloedband die zij met elkaar hebben, noemen we deze diagonaal. Dus waar je bij de horizontale loyaliteit de band nog kan verbreken, is het tussen broers en zussen een blijvende band, ook al zie je elkaar niet meer.In een stiefsysteem liggen de loyaliteiten en dynamieken anders. Ze zijn ingewikkelder. Het stiefsysteem is bovendien groter en meer open dan het kerngezin. Hieronder een overzicht van welke loyaliteiten er kunnen zijn, naast

die van een kerngezin:

Kerngezin Stiefsysteem

Verticale loyaliteit:

-Soms gespleten loyaliteit -Soms onzichtbare loyaliteit -Soms deloyaliteit

Verticale loyaliteit:

-Gespleten loyaliteit -Onzichtbare loyaliteit -Verworven loyaliteit

• / 3