Diagnostiek van technisch lezen en aanvankelijk spellen DTLAS

Diagnostiek van technisch lezen en aanvankelijk spellen (DTLAS)

Hoofdstuk 1: inleiding en verantwoording

DTLAS brengt de technische leesvaardigheid van leerlingen in kaart.Hierbij ligt het zwaartepunt bij de groepen 3 t/m 6.Tot 2006 kwam zo’n 10% functioneel ongeletterd van de basisschool af in Nederland.  hierbij maakt het school het verschil en niet de etniciteit van de leerlingen!Bij het meten van het technisch leesniveau wordt meestal gebruik

gemaakt van de CITO-toetsen. Hierbij worden 5 niveaus onderscheiden: A

t/m E.De voldoende standaard voor een school is minimaal C voor 75% van de leerlingen.De minimum standaard voor een school is minimaal D voor 90% van de leerlingen.Bij niveau D is er sprake van een achterstand van de leerling. Dit worden ook wel de risicoleerlingen genoemd.Bij niveau E spreken we van uitval van de leerling. Deze leerlingen worden uitvallers genoemd.Voor de toetsprocedure van DTLAS zijn twee toetsen vanuit het CITO-LOVS

van belang: de DMT en de AVI-toetskaarten. Een verandering bij deze

procedure is dat de toetsmomenten verschoven zijn van oktober/maart naar januari/juni.Inmiddels is er een derde toets waarmee leestechniek en leestempo

gemeten kunnen worden: Toets Technisch Lezen (TTL). Deze toets kan

klassikaal afgenomen worden.Als je deze toets gaat gebruiken zijn de DMT en AVI-toetskaarten alleen nog nodig voor nader onderzoek van risicoleerlingen en uitvallers.Van DLE naar DLV Een centraal begrip in de oude versie van de DTLAS was het didactische leeftijd equivalent (DLE). Daarmee werden prestaties van individuele leerlingen vergeleken met de gemiddelde ontwikkeling van alle leerlingen.Individuele prestaties worden vergeleken met de ondergrens van het B- niveau. Het DLE geeft aan na hoeveel maanden onderwijs gemiddeld de helft van d eleerlingen een bepaald nieveau beheerst. Bij het CITO spreken we hier van functioneringsniveau.Bij de nieuwe versie willen we vooral kijken naar de vergelijking met de ontwikkeling van leerlingen die nog net voldoen aan de voldoende standaard, in overeenstemming met de uitgangspunten van het onderwijscontinuüm. De individuele prestaties worden dan vergeleken met de ondergrens van het C-niveau. Dit wordt de didactische leeftijdequivalent voldoende standaard (DLV) genoemd.Het DLV geeft aan na hoeveel maanden onderwijs gemiddeld driekwart van de leerlingen bepaalde leerstof of een bepaald niveau beheerst.Parallel aan het DLV is het didactische leeftijdequivalent minimum standaard (DLM) te definiëren. Het DLM geeft aan na hoeveel maanden 1 / 2

onderwijs gemiddeld 90% van de leerlingen bepaalde leerstof of een bepaald niveau beheerst.DLV geeft aan wat nodig is voor een soepele overgang naar het vervolgonderwijs. Als dit niet lukt, geeft de DLM aan welke socres minimaal behaald moeten wordeno m aan het eind van de basisschoolperiode nog net voldoende leesvaardigheid te hebben om zich te kunnen redden in onze samenleving  het niveau van functionele geletterdheid.De consequenties van het gebruik van DLV i.p.v. DLE is dat de normen iets strenger zijn geworden. Een voordeel is dat het berekenen van het leerrendement om te bepalen aan welke standaard een leerling voldoet, overbodig is geworden.Met de DLV, DLM en DLE naast elkaar heb je de mogelijkheid leerlingen op drie manieren te beoordelen. Ten eerste als een leerling voor wie de voldoende standaard geldt en ten tweede als een leerling voor wie alleen de minimumdoelen haalbaar zijn.In het geval van het tweede is er dan de mogelijkheid om vast te stellen dat een leerling zich overeenkomstig zijn mogelijkheden ontwikkelt, i.p.v.steeds weer te moeten vaststellen of er sprake is van een achterstand.Tot slot kan het functioneringsniveau worden vastgesteld.Het model van planmatig werken In de groepen 3 t/m 6 krijgen de leerlingen instructie in technisch lezen.Dit wordt geschreven in het schoolplan. Hierin is ook de extra zorg beschreven die wordt gegeven aan risicoleerlingen. Maximaal 10% van de leerlingen haalt de minimum standaard niet. Voor hen zijn specifieke maatregelen beschreven in de vorm van een eigen leerlijn  het model voor planmatig handelen.Het MPH onderscheidt 5 fasen. Deze zijn uitgewerkt op schoolniveau, groepsniveau en op het niveau van de individuele leerling.

Het model voor het individuele niveau:

Fase 1) problemen signaleren Fase 2) problemen analyseren Fase 3) oplossingen voorbereiden Fase 4) oplossingen toepassen Fase 5) oplossingen evalueren Op het schoolniveau wordt voor het technisch lezen gebruik gemaakt van of de TTL, of de DMT voor het signaleren en selecteren van zwakke lezers, fase 1 en 2. De leerlingen met een D/E score worden verder onderzocht met de DMT (voor het lezen van losse woorden) en de nieuwe AVI- toetskaarten (voor het lezen van teksten).De DTLAS is geen leerlingvolgsysteem. Het is bedoeld voor fase 3 en 5 uit het model planmatig handelen. In fase 3 gaat het om individueel diagnostisch onderzoek van leerlingen die uitvallen op technisch lezen en/of aanvankelijk spellen. Fase 5 betreft het evalueren van uitgevoerde behandelingen.

• / 2