dienstoverdracht aan bed

Verpleegkundige dienstoverdracht aan bed van de patiënt Een kwalitatief onderzoek naar de ervaringen en behoeften van de verpleegkundigen over de verpleegkundige dienstoverdracht aan bed van de patiënt

Naam student:

Studentnummer:

Naam opleiding: Opleiding tot

Verpleegkundige Hogeschool Rotterdam

Code afstudeerproduct: OVK4ABPA01

Afstudeervariant: Praktijkonderzoek

Eerste beoordelaar:

Tweede beoordelaar:

Begeleider:

Naam opdrachtgever:

Datum van inleveren: 16 juni 2021

Aantal woorden(excl. samenvatting,

tabellen, literatuurlijst en bijlagen): 5942

woorden (AZ Sint- Elisabeth, (Saxenburgh, z.d.) (AZ Sint- Elisabeth, 1 / 4

Samenvatting

Aanleiding: In November 2020, is op afdeling Chirurgie van een topklinisch

ziekenhuis in de omgeving van Dordrecht, gestart met de werkwijze verpleegkundige dienstoverdracht aan bed van de patiënt. Uit wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat deze werkwijze veel positieve effecten heeft op de kwaliteit, veiligheid en effectiviteit van zorg. Er wordt echter nog niet structureel overgedragen aan bed van de patiënt door de verpleegkundigen.

Doel: Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in de verschillende

ervaringen en behoeften van de verpleegkundigen van afdeling Chirurgie met betrekking tot de verpleegkundige dienstoverdracht aan bed van de patiënt, zodat aanbevelingen gegeven kunnen worden voor het bevorderen van de verpleegkundige dienstoverdracht aan bed van de patiënt.

Methode: Middels een kwalitatief onderzoek is antwoord gegeven op de

onderzoeksvraag. Er zijn semigestructureerde interviews afgenomen onder negen verpleegkundigen. De interviews zijn afgenomen met behulp van een topiclijst. Na het afnemen van interviews heeft de onderzoeker deze getranscribeerd en gecodeerd. Daar zijn thema’s en sub- thema’s uit voortgekomen welke antwoord gaven op de onderzoeksvraag.

Resultaat: Bij het implementeren van de nieuwe werkwijze is er geen gebruik

gemaakt van een gedegen implementatiestrategie. Over het algemeen staan de verpleegkundigen positief tegenover de werkwijze. Het zien van de patiënt aan het begin van de dienst wordt als waardevol ervaren omdat dit een helder beeld geeft over de patiënt. Het waarborgen van de privacy van de patiënt en het ontbreken van een structuur wordt als belemmering gezien.

Conclusie: De meeste verpleegkundigen werken met de werkwijze en zien de

meerwaarde van de verpleegkundige dienstoverdracht aan bed van de patiënt.Belemmerende factoren zijn het niet goed kunnen waarborgen van de privacy van de patiënt en de participatie van de patiënt tijdens de overdracht. De verpleegkundigen hebben behoefte aan een structuur middels een format.

Trefwoorden: verpleegkundige, bed, dienstoverdracht, ervaringen, behoeften

Abstract

Background: In November 2020, the surgical department of a top clinical

hospital in the Netherlands started using the nurse handover method alongside the patient’s bed, because scientific studies show that this method has many positive effects on the quality, safety and effectiveness of healthcare. However, the nurses aren’t structurally working with the new method of bedside handovers.Aim: The purpose of this study is to gain insight into the different experiences and needs of the nurses of the Department of Surgery, regarding the nursing handover at the patient's bedside, so that recommendations can be given to promote the nursing handover at the patient's bedside.

Methods: A qualitative study was used to answer the research question. Semi-

structured interviews were conducted among nine nurses. The interviews were conducted using a topic list. After conducting interviews, the researcher transcribed and coded them. Themes and sub-themes emerged from this, which answered the research question.

Results: The implementation of the new working method wasn’t based on a solid

implementation strategy. In general, the nurses are positive about the method.Seeing the patient at the beginning of the shift is considered valuable because it gives a clear picture about the patient. Ensuring patient privacy and the lack of a structure are seen as obstacles.

2 2 / 4

Conclusion: Most nurses work with the method and see the benefits of the

nursing handover at the patient's bedside. Impediments include not being able to properly ensure patient privacy and patient participation during handover. Nurses are in need of structure, which can be given with the help of a format.

Keywords: nurse, bedside, handover, experiences , needs

Inleiding Een verpleegkundige dienstoverdracht is een informatieoverdracht over de patiënt aan de verpleegkundige die de dienst overneemt. Tijdens de dienstoverdracht vindt óók een overdracht van verantwoordelijkheid plaats. Dit maakt de dienstoverdracht belangrijker dan andere communicatie momenten. De verpleegkundige, welke de dienst overneemt, moet alle essentiële informatie over de patiënt weten zodat hij of zij de verantwoording kan overnemen (Cohen & Hilligoss, 2010; Eggins & Slade, 2015).Een effectieve, betrouwbare dienstoverdracht is van cruciaal belang voor het waarborgen van de kwaliteit, veiligheid en continuïteit van de zorg (Pothier, Monteiro, Mooktiar & Shaw, 2015; Vermeer, 2012; Wakefield, Ragan, Brandt & Tragnage, 2012). Uit een onderzoek van Vermeer (2012) blijkt dat de verpleegkundige dienstoverdrachten niet altijd nauwkeurig en relevant zijn voor de verpleegkundige welke de verantwoordelijkheid gaat overnemen.Onderzoekers in een perifeer ziekenhuis in het Verenigd Koninkrijk concludeerden dat er veel fouten gemaakt worden tijdens de dienstoverdracht zoals het niet benoemen van essentiële voorgeschiedenis of onderzoeken die nog plaats moeten vinden bij de patiënt. In 45% van de gevallen blijkt dat de kwaliteit van de overdrachten zeer slecht zijn door het missen van belangrijke en essentiële informatie. In 29% van de gevallen ontbreekt er geheel een mondelinge dienstoverdracht (Pezzolesi et al., 2010).Uit het onderzoek van Langelaan et al. (2013), gericht op de patiëntveiligheid in Nederlandse ziekenhuizen, blijkt dat 25% van de zorg gerelateerde schade, welke mogelijk vermijdbaar waren, gerelateerd kunnen worden aan slechte communicatie en overdracht. Voorbeelden hiervan zijn het niet goed doorgeven van afwijkende infuuspompen of medicatietijden. De verpleegkundige dienstoverdracht is van essentieel belang. Deze moet gestructureerd, duidelijk en volledig zijn. Tijdens de verpleegkundige dienstoverdracht is de kans op miscommunicatie het grootst volgens Sand-Jecklin en Sherman (2013). De mondelinge dienstoverdracht van de verpleegkundige kan op verschillende plekken gedaan worden zoals in de spreekkamer, koffiekamer, op de gang of aan het bed van de patiënt (Nieweg & Groenhuis, 2013).Volgens onderzoekers Vines, Dupler, Van Son en Guido (2014) en Chahoyer, McMurray, Johnson, Hardy, Wallis en Chu, (2009) blijkt dat de mondelinge dienstoverdracht aan bed van de patiënt voor meer veiligheid en vertrouwen zorgt vanuit de patiënt. De patiënt kan aanhoren welke informatie er overgedragen wordt en kan zo nodig aanvullingen of fouten direct aangeven, waardoor de patiënt zich veiliger voelt. Daarnaast zorgt het overdragen aan bed van de patiënt voor het bevorderen van de continuïteit van zorg.Sand-Jecklin en Sherman (2013) hebben onderzoek gedaan onder ongeveer 400 patiënten en 98 verpleegkundigen op een chirurgische afdeling in een

3 3 / 4

Amerikaans ziekenhuis. Daarbij hebben zij de verpleegkundige dienstoverdrachten aan bed onderzocht vanuit verpleegkundig perspectief, patiënten perspectief en gericht op de kwaliteit van zorg. Vanuit verpleegkundig perspectief kwamen vele positieve punten naar voren, zoals het controleren van de infuusstanden en intraveneuze medicatie aan het begin van de dienst, beoordeling van de patiënt samen met de verpleegkundige van de vorige dienst en het zien van de patiënten vroeg in de dienst. Daarnaast gaven de verpleegkundigen aan dat er sprake was van meer eigen regie en betrokkenheid van de patiënt. De kwaliteit van zorg werd na het implementeren van het overdragen aan bed verhoogd. Dit was terug te zien in minder valpartijen en medicatiefouten. Vanuit patiënten perspectief kwam naar voren dat de patiënten het fijn vonden hun ‘nieuwe’ verpleegkundige te zien en betrokken te zijn bij de dienstoverdracht. Enkele patiënten gaven aan bezorgd te zijn of hun privacy volledig gewaarborgd kon worden.Verpleegkundigen op een chirurgische afdeling in een grootstedelijk ziekenhuis in het zuidwesten van de Verenigde Staten gaven aan dat zij positieve gevolgen zagen na het implementeren van de dienstoverdracht aan bed van de patiënt. Zij gaven aan dat zij beter prioriteiten konden stellen wat betreft hun werkzaamheden bij de patiënten omdat zij hun patiënten in het eerste half uur hadden gezien. Een onverwachte uitkomst van dit onderzoek was dat het overdragen aan bed ook de tevredenheid van de artsen verhoogd. De artsen merkten dat de verpleegkundigen meer op de hoogte waren van de status van hun patiënten (Anderson & Mangino, 2006).Nadelen met betrekking tot het werken met de nieuwe werkwijze zijn vooral gericht op het niet goed kunnen waarborgen van de privacy van de patiënt, aldus verpleegkundigen en patiënten. Daarnaast wordt ervaren dat de dienstoverdracht langer duurt door de participatie van de patiënt, diens bezoek en andere storende omgevingsfactoren (Sand- Jecklin & Sherman, 2013; Tobiano, Whitty, Bucknall & Chaboyer, 2017).Aanleiding Dit onderzoek vindt plaats in een topklinisch ziekenhuis in de omgeving van Dordrecht, op de afdeling Chirurgie. Begin 2021 zijn op deze afdeling chirurgische patiënten opgenomen van verschillende specialismen zoals Gastro- intestinale-, Oncologische gynaecologie-, Urologische, Mamma- en Plastische chirurgie. Het verpleegkundig team bestaat uit ongeveer 45 verpleegkundigen waaronder (leerling) verpleegkundigen, gespecialiseerd MDL- en/of oncologieverpleegkundigen.Begin november 2020 is besloten dat de verpleegkundige dienstoverdracht aan bed van de patiënt plaatsvindt op de afdeling chirurgie. Dit omdat uit onderzoeken (Sand-Jecklin & Sherman, 2013; Vines et al. 2014; Wakefield et al.2012) blijkt dat de dienstoverdracht aan bed vele positieve effecten heeft op de kwaliteit, veiligheid én effectiviteit van zorg. Uit onderzoek blijkt echter dat deze nieuwe werkwijze nog niet door iedere verpleegkundige structureel gedaan wordt.Het implementeren van de nieuwe werkwijze is niet middels een bepaalde strategie geïmplementeerd. Begin november 2020 is medegedeeld dat vanaf dat moment overgedragen moest worden aan het bed van de patiënt. Hierbij is geen uitleg of theoretische kennis gegeven over de juiste, effectieve en eenduidige werkwijze (Persoonlijke communicatie, februari 2021).

• / 4