Doelen blok 2 spraak:

WAT IS SPRAAK?

Doelen blok 2 spraak:

-Fonologie vs. fonetiek -Normale spraakontwikkeling -Normale spraak -Spraak beschrijven -Diagnostiek -Behandeling fonetische stoornis

Voorwaarden van de spraakontwikkeling:

AnatomieStructuren in het spraakkanaal bepalen wat jij kunt doen met het stemgeluid GehoorKind verwerft de spraakklanken van de taal die hij om zich heen hoort Motorische ontwikkeling Grof- en fjnmotorisch Neurologische rijping Moederklank, aansturing van de spieren in de mond Sociaal-emotionele ontwikkeling Basis om te willen leren Omgeving Bepaalt welke klanken het kind gaat leren, klankeigenschappen Intelligentie Relatie tussen ontwikkelingsleeftijd en spraakontwikkeling TaalvermogenSpraak en taal gaan hand in hand 1.Wanneer start de spraakontwikkeling? De spraakontwikkeling start voor de geboorte, dus in de baarmoeder (dit gebeurt rond 5 mnd. omdat het kindje dan de geluiden van buitenaf kan horen) Spraakontwikkeling heeft een actieve en passieve kant.

2.Hoe praat je tegen een baby? Motherese, kinderen kunnen hoge tonen opvangen, lage tonen niet

Wat houdt motherese in: hoge stem, complimenteren, veel herhaling

van de woorden, duidelijke articulatie/spreken, veel mimiek en lange pauzes 3.Is de spraak van Mika normaal, vertraagd of afwijkend? Afwijkend want hij zegt koekje in plaats van toetje De /t/ verplaats naar achter, er is hierdoor sprake van bekking 1 / 6

SPRAAKPERCEPTIE & PRODUCTIE Spraakperceptie

Basisfuncties:

-Onderscheiden = spraak onderscheiden van andere geluiden -Segmenteren = spraak opdelen in syllaben (lettergrepen) -Categoriseren = man of vrouw die aan het praten is? Welke man of vrouw praat?In sociale context

Vereist: gehoor (om de klanken te horen), aandacht , geheugen (om

klanken te onderscheiden) Spraakproductie______ -Anatomische en fysiologische factoren

-Fonetiek: motorische realisatie van klanken

Vs.

-Fonologie: betekenisonderscheidende functie van klanken

In sociale context Sociale context______

-Interactie: beurtwisseling, blikrichting en tactiel (aanraken)

-Door anderen aan uitingen kind -Gezamenlijke aandacht, bijv. (glim)lachen 2 / 6

KLANKVERWERVING

Vocalen:

-Worden eerder open gerealiseerd dan gesloten -Worden eerder ongerond gerealiseerd dan gerond (ee is makkelijker dan oe) -Worden eerder kort gerealiseerd dan lang (a voor aa)

Consonanten:

-Contrasten vanaf 1;3 jaar (Beers, 1995) -Start met labialen in initiale positie -Explosieven voor fricatieven -Feature ‘stem’ rond 2;3 jaar  is de klank nog niet gerealiseerd, dan deletie of reductie

Clusters:

-Reducties blijven lang bestaan

-Markeringstheorie (welke van die twee klanken wordt weggelaten): basis

waarvan je kunt aangeven welke van de medeklinkers overeind blijft Trein wordt vaak ‘tein’, de /t/ is meer aanwezig dus die blijft overeind staan

Syllabestructuren:

-Bijvoorbeeld vereenvoudiging, verdubbeling of weglating (deletie)

Bij weglating:

• ‘appel’ wordt ‘appe’

o‘school’ wordt ‘ool’

Bij vereenvoudiging van medeklinkerverbindingen:

o‘school’ wordt ‘sool’ -Onbeklemtoonde syllabe

oBijvoorbeeld: in het woord onoverkomelijk zijn deze leterrreeen/syllaben

onbeklemtoond: on-o- ver-ko-me- lijk. Hier lirt de hoofdklemtoon: on-o-ver- ko-me- lijk.(Bron: htes://woordenlijst.orr/leidraad/lijst_van_vaktermen/onbeklemtoonde_leterrreee)

• / 6

 dit moet je kunnen voor het tentamen Ook nog kijken naar casus Mika

DAT IS SPRAAK!

Spraakontwikkeling: de spraakontwikkeling betreft de ontwikkeling van het

klanksysteem van een taal, dat wil zeggen het leren waarnemen en produceren van klanken, zoals die in een bepaalde taal voorkomen (Goorhuis & Schaerlaekens, 2000)

Wanneer heb ik kenmerken van een fonologisch probleem en wanneer van een fonetisch probleem?

Passieve ontwikkeling --> start al in de baarmoeder (kind hoort geluiden, begint rond 5 mnd.) Actieve ontwikkeling --> kind gaat klanken nabootsen van de omgeving

Spraakproductie, ontwikkeling --> eerste levensjaar in maanden volgens Stes

• Geboortekreet, reflexieve geluiden (kind maakt geluid vanuit de eerste

levensbehoefte: ademen, eten etc.)

• Stemgeven/vocaliseren

3-4 Achterklanken (klanken achterin de mond) 5-6 Variaties in luidheid, duur en toonhoogte, klemtoonefecten (ontwikkeling van prosodie) 7-8-9 Brabbelen (CV- structuur --> bababa, papapa) -12- Eerste woordje

Eerste woordje: als het kind iets zegt en begrijpt wat hij ermee bedoelt

Spraakontwikkeling

• - 1 jaarafstemming adem, stem, spraak; verwerft klanken

1 - 2;6

jaar verwerf klanken en verwerft deze in betekenisvolle woorden

2;6- 5

jaar

verwerft ontbrekende fonemen. Spraak: nog niet alles perfect

• - 9 jaaralle fonemen en clusters worden goed uitgesproken; soms tijdelijk

niet tijdens wisselperiode

• / 6