Duits literatuur - populair en vooral grappig. De verhalende stijl...

Duits literatuur Literaire begrippen Schwank: Schwänke zijn fictieve, korte verhalen met een onverwachte wending. Ze zijn populair en vooral grappig. De verhalende stijl is erg rechttoe rechtaan. Het gaat meestal over oplichting en sluwe streken. Een schurk bedriegt meestal mensen met een hogere sociale rang.Een dienaar is bijvoorbeeld superieur aan zijn meester. De schurk is een sociale buitenstaander. Door andere mensen te slim af te zijn hij legt de structuren, conventies en leugens van de samenleving bloot.Volksbuch: Het begrip Volksbuch (volksboek) staat voor eenvoudige prozateksten, die teruggaan op Middeleeuwse stoffen. Bronnen zijn bijvoorbeeld ridderromans, minnezang en plaatselijke voorvallen. Wie de auteurs van deze teksten zijn is vaak onduidelijk.Meestal is alleen maar een uitgever bekend. De uitgever was degene, die de verhalen verzamelde.Faustmotief: De historische Johann Georg Faust was een gebedsgenezer, astroloog en waarzegger die leefde in de 15e eeuw. Er circuleerden talloze geruchten en anekdotes over hem, die veel schrijvers inspireerden om hun eigen verhalen te vertellen. Het Faust-

beeld was in de 16e eeuw nog steeds overwegend negatief: bovenal werd het

onchristelijke leven van de geleerde en zijn verschrikkelijke einde beschreven. Dat veranderde in de 18e eeuw. Vanaf dat moment stond de Faust-figuur symbool voor het streven van de verlichte kunstenaar naar kennis en wetenschappers. De belangrijkste en bekendste bewerking van het Faust-materiaal is die Von Goethe.Sonnet: Een sonnet bestaat uit twee stukken van vier regels (kwartetten) en twee stukken van drie regels (terts). Er zijn verschillende vaste rijmschema's. Er zijn vaak tegenstrijdigheden in sonnetten. (tegenovergestelde) - (thesis en antithese). Het resultaat van deze vergelijkingen wordt vervolgens omgezet in een conclusie (synthese). De kwartetten en de trio's vormen de inhoud.Motief: Een motief is een inhoudelijk onderdeel van een werk dat vaak meerdere keren voorkomt.Parabel: korte leerzame vertelling die een algemene waarheid aan de hand van een voorbeeld duidelijk maakt.

Metapher: metafoor/beeldspraak

Personifikation: personificatie ( de zon lacht)

Drama: literaire tekst die geschreven is voor podia(theater). Bevat monologen/dialogen.Toneelstuk met een tragisch einde. 1 / 5

Duits literatuur Mittelalter (500-1500)

Kenmerken:

Standensamenleving oKerk – adel – boeren Mondelinge overleving oLeren en schrijven konden alleen monniken en edelen. (bovenlaag) Kerkelijke en Hoofse literatuur oTerwijl de Latijnse taal werd gebruikt en zich voornamelijk bezighield met heilige onderwerpen (kerkelijk), lag de focus v/d hoofse literatuur vooral op niet-kerkelijke onderwerpen, zoals de samenleving en maatschappij en het ridderideaal.Literatuur kwam meestal tot stand in opdracht.Idealisering van ridderlijkheid stond centraal.Geen individualiteit Strijd tussen goed en kwaad Poëzie en proza ( eind middeleeuwen steeds meer Proza)

Der Minnesang:

Meestal over een ridder- of edelman Onbereikbare vrouw (van adel) Onvoorwaardelijke liefde

Die Minnedichter:

Zongen in het Mittelhochdeutsch Populair op hoffeesten

Bekendste Minn- en Spruchdichter:

Walther von der Vogelweide o‘Unter der Linden’ ( in het Mittelhochdeutsch ) Literair werk – Unter der Linden ( Walther von der Vogelweide) 1 Was kann man unter dem Lindenbaum sehen?Een rustplek, bed uit bloemen en gras 2 Was ist unter dem Lindenbaum passiert?Een liefdespaar heeft daar geslapen.3 Wie sind die Blumen dorthin gekommen?De man heeft ze daarnaartoe gebracht, voordat de vrouw kwam.4 Wer war Zeuge der Szene unter dem Lindenbaum?Een vogeltje 5 Schreibt Vogelweide das Gedicht aus der Perspektive einer Frau oder eines Mannes?vanuit het perspectief van de vrouw 2 / 5

Duits literatuur Mittelalter (500-1500)

Het verschijnen van soorten Hoofse Romans:

Antikenromane ( Helden/goden) Heldenepen Artusroman ( Arthur + 12 ridders)

3 literaire werken uit de tijd v/d middeleeuwen:

Das Nibungenlied ( auteur onbekend) Parzival ( Wolfram von Eschenbach) Tristan ( Gottfried von Straßburg) oBelangrijkste werk uit de middeleeuwen oGemaakt rond 1210 oBevat bijna 20.000 verzen, de bedoeling was 30.000

Literair werk – Tristan (Gottfried von Straßburg) :

1 Warum sind Tristan und Isolde auf dem Schiff?Koning Marke van Cornwall, de oom van Tristan, wil met Isolde, de dochter van de koning van Ierland trouwen. Tristan wordt als bode naar Ierland gestuurd, om daar om haar hand te vragen. Dat lukt en beide varen ze naar Cornwall.2 Was ist der ‘Minnetrank’?Brangäne, een van de hofdames van Isolde, heeft de ‘Minnetrank’ (liefdesdrank) in het geheim van de koningin van Ierland gekregen. Haar opdracht is het, die liefdesdrank aan Isolde en koning Mark bij de bruiloft aan te bieden, zodat beide met onveranderlijke liefde aan elkaar verbonden zouden worden.3 Warum hält das Schiff an? Nenne eine Textstelle.

De dames zijn niet gewend aan varen en zijn zeeziek. Fragment:

‘Doch waren all die Frauen zart, Isot und ihr Gesinde, Des Waßers und der Winde Ungewohnt, und der Beschwer.Nicht lang, so kamen sie daher In eine unerhörte Noth.’ (regels 14-19) 4 Wie kommt es, dass Tristan und Isolde den Liebestrank trinken?Een bediende van Isolde wist niets van de liefdesdrank en ging ervanuit dat het wijn was.Fragmenten: ‘Nun war da bei der Königin / Keine andre Dienerin / Als zwei kleine Mägdelein. / Der Eines sagte: ‘Hier ist Wein ... ’. (regel 36); ‘Ihr aber war das unbekannt ...’ (regel 44); ‘Und Beide hielten es für Wein.’ (regel 51) 5 Wie reagiert Brangäne, als sie entdeckt, dass die beiden vom Liebestrank getrunken haben?Brangäne is ontzet. Zij gooit het glas in het water, zij jammert en klaagt. Ze voorspelt de dood van Tristan en Isolde.6 Im Fragment gibt es Hinweise auf das Ende der Geschichte. Nenne zwei Textstellen.

• ‘So ähnlich es dem Weine sah: /Ein Härmen war es fern und nah, / Es war endlose

Herzensnoth,/ Die ihnen endlich gab den Tod.’ (regel 39-42)

• ‘O weh Tristan, o weh Isot: / Der Trank ist euer Beider Tod!’ (regel 71-72). 3 / 5

Duits literatuur Mittelalter (500-1500)

Tristan:

7 Mit welchen Mitteln bringt der Dichter den Schrecken Brangänes zum Ausdruck?Nenne drei Beispiele und die Textstellen dazu.

Ze is zo door schrik en schaamte bevangen, dat ze alle kracht verliest:

‘Und traf sie Schrecken so und Scham, Daß es ihr alle Kraft benahm. (regel 55-56) Het woord Tod / tot wordt gebruikt, om aan te geven hoe erg de vergissing Brangäne treft.

‘… wie eine Todte bleich:

Mit todtem Herzen … ’ (regel 57-58) ‘Weh, daß mich der Tod nicht nahm, Eh ich mit Isolden ward’ (regel 68-69) Brangäne gooit woedend het glas de zee in - dat is een zinloze handeling, die niets ongedaan kan maken, maar die duidelijk de woede en schrik van Brangäne tot uitdrukking brengt. De zee wordt daarbij als ‘empört und wild’ (verontwaardigd en wild) beschreven (personificatie), wat de dramatiek versterkt.‘Und nahm das unglückselge Glas

Und gieng hinaus: da warf sie das

In die empörte wilde See.’ (regel 59-61) 8 Lies die Theorie zum Kapitel Mittelalter (PDF) und die Biografie (PDF). Was erfährst du über die Entstehung des Werkes Tristan und was ist daran typisch für das Mittelalter?Gottfried von Straßburg heeft Tristan anoniem geschreven. Pas achteraf heeft men het werk aan hem toegeschreven. Dat is kenmerkend voor de middeleeuwen, toen waren auteurs niet bekend. In de middeleeuwen worden vaak bestaande stoffen naverteld, veranderd en aangevuld. Gottfried von Straßburg heeft met Tristan een Keltische sage bewerkt. 4 / 5