ECONOMISCH BELEID - Oorzaken en gevolgen van renteveranderingen ...

ECONOMISCH BELEID

PUNTENLIJSTJE (TOETS = 24 OPEN VRAGEN)

Oorzaken en gevolgen van renteveranderingen

Oorzaken:

Stijging aanbod = daling rente Daling aanbod = stijging rente Rentebeleid ECB

Gevolgen:

Hogere rente = aantrekkelijker om te sparen (want je krijgt meer rente, dus geld), minder aantrekkelijk om te lenen (want je moet meer rente, dus geld, betalen) -> bestedingen dalen.Lagere rente = onaantrekkelijker om te sparen (want je krijgt minder rente, dus geld), aantrekkelijker om te lenen (want je hoeft minder rente, dus geld, te betalen) -> bestedingen stijgen.Oorzaken en oplossingen van werkloosheden Natuurlijke werkloosheid

Oorzaken:

• Frictiewerkloosheid = werkloosheid die een gevolg is van het feit dat er tussen het ontstaan van een vacature

en het vervullen ervan tijd verloren gaat, omdat een werkzoekende tijd nodig heeft om de baan te vinden en de werkgever tijd nodig heeft om een persoon te vinden.

• De hoogte en voorwaarden van werkloosheiduitkeringen = hoe gunstiger de voorwaarden, des te minder

werklozen zich gaan inspannen om een baan te vinden

• De dynamiek op de arbeidsmarkt = er verdwijnen banen in de ene sector en in de andere sector komen er

banen bij. Niet iedereen die hun baan kwijtraakt zal zomaar kunnen overstappen op een nieuwe baan (eerst kennis/vaardigheden aanpassen). Dit aanpassingsproces neemt enige tijd in beslag; tijd waarin zij werkloos zullen zijn

• Te hoge loonkosten per eenheid product = door te hoge loonkosten per eenheid product -> evenwicht op

arbeidsmarkt verstoord; vraag naar arbeid laag ten opzichte van het aanbod. Bij sommige werknemers worden de loonkosten te hoog in vergelijking met hun arbeidsproductiviteit -> werknemers verliezen hun baan. Dat kan ook gebeuren als een bedrijf vanwege te hoge loonkosten het productieproces naar lagelonenlanden verplaatst. Om de disbalans tussen loonkosten en arbeidsproductiviteit te herstellen -> arbeidsproductiviteit moet sterker stijgen dan de loonkosten per werknemer -> loonkosten per eenheid dalen = LOONMATIGING.Gevolg loonmatiging -> daling AIQ

Oplossingen:

• Frictiewerkloosheid: betere/snellere informatievoorzieningen, ontslagrecht versoepelen
• Werkzoekenden stimuleren tot bijscholing
• Mensen stimuleren om een baan te accepteren in een andere regio
• Stimuleren deeltijdwerk

Conjuncturele/ structurele werkloosheid

Oorzaken:

• In geval van laagconjunctuur dalen de bestedingen -> daling van de productie -> daling van de arbeidsvraag ->

stijging werkloosheid.

Oplossingen:

• Bestedingen moeten toenemen (anticyclisch begrotingsbeleid) 1 / 3

Oorzaken en gevolgen van kosten- en bestedingsinflatie

Oorzaken kosteninflatie:

• Stijging productiekosten -> stijging verkoopprijzen (want de stijgende productiekosten worden doorberekend)

Stijging lonen is sterker dan de arbeidsproductiviteit -> loonkosten per eenheid product stijgen -> stijging verkoopprijs (want de stijging in loonkosten per product worden doorberekend).

Oorzaken bestedingsinflatie:

• Stijgende bestedingen -> stijging bezettingsgraad (= hoeveel procent van de productiecapaciteit gebruikt

wordt om te produceren) -> bedrijven hebben meer moeite om aan de vraag te voldoen -> prijsstijging om de vraag te verminderen.

Gevolgen inflatie:

• Stijgende verkoopprijzen
• Mogelijke daling koopkracht (als de lonen niet met de inflatie meestijgen)
• Geldontwaarding (geld verliest zijn waarde omdat de prijzen van producten stijgen)
• Verslechtering internationale concurrentiepositie (want producten zijn duurder dan in het buitenland). Het

wordt dan moeilijker voor producenten om te concurreren met he buitenland -> daling export en stijging import -> daling geaggregeerde vraag.Verband tussen koers en inflatie Stijging wisselkoers -> product uit het buitenland is goedkoper -> lagere kosten -> deze worden doorberekend in de verkoopprijs = lagere verkoopprijs -> daling inflatie.Daling wisselkoers -> product uit het buitenland is duurder -> hogere kosten -> deze worden doorberekend in de verkoopprijs = hogere verkoopprijs -> stijging inflatie.BBP berekenen Objectieve methode = productiewaarde = toegevoegde waarde = omzet – onderlinge leveringen Subjectieve methode = productiewaarde = som van primaire inkomens + afschrijvingen Bestedingsmethode = C + I + O + E – M Oorzaken en gevolgen van een overheidstekort

Oorzaken:

Afnemende belastinginkomsten + stijgende overheidsuitgaven = overheidstekort

Gevolgen:

Een overheidstekort is het gevolg van het stimuleren van bestedingen hiermee remmen ze de daling van bestedingen af (anticyclisch beleid in een laagconjunctuur).Anticyclisch en procyclisch begrotingsbeleid

Anticyclisch:

= begrotingsbeleid dat de conjunctuurcyclus afzwakken. De overheid zal proberen de economie te dempen in hoogconjunctuur en te stimuleren in laagconjunctuur. In een hoogconjunctuur probeert de overheid de bestedingen af te remmen door het verhogen van belastingen of verlagen van overheidsbestedingen (leidt tot overheidsoverschot). In een laagconjunctuur probeert de overheid de economie te stimuleren met extra overheidsbestedingen of lagere belastingen (leidt tot overheidstekort).Anticyclisch beleid is vaak moeilijk om te voeren, redenen: er zit veel tijd tussen initiëren bepaalde maatregel en uitvoeren. Burgers kunnen in geval van belastingverlaging het extra inkomen te sparen of in het buitenland 2 / 3

te besteden -> binnenlandse bestedingen worden niet gestimuleerd.Als de overheid de belastingen verhoogt of uitgaven verlaagt -> werkgelegenheid daalt, bbp daalt -> uitgaven aan uitkeringen omhoog, belastingontvangsten dalen = uitverdieneffect.

Procyclisch:

= begrotingsbeleid dat de conjunctuurcyclus versterkt. De overheid zorgt er zo voor dat de hoogconjunctuur hoger wordt en de laagconjunctuur lager wordt. In een hoogconjunctuur kan de overheid dit doen door meer geld te besteden -> economie verder stimuleren en hogere vraag of lagere belastingen in te voeren -> publiek heeft meer geld om te besteden -> hogere geaggregeerde vraag. In een laagconjunctuur kan de overheid dit doet door hogere belastingen in te voeren of de overheidsuitgaven verminderen -> nog verdere daling geaggregeerde vraag.Ruime en krappe arbeidsmarkt Aanbod arbeid = werklozen + werknemers + zelfstandigen en is afhankelijk van de hoogte van het loon, de bevolkingsomvang, de wetgeving, maatschappelijke opvattingen en gezondheidszorg.Vraag arbeid = werknemers + zelfstandigen + vacaturen en is afhankelijk van de hoogte van het loon en de productie.

Ruim:

= aanbod van arbeid is groter dan de vraag naar arbeid (veel werkloosheid, weinig vacatures).

Krap:

= Vraag naar arbeid is groter dan aanbod (veel vacaturen, weinig werkloosheid) Keynesiaans kruis + berekening uitvoeren, bijv. potentiële productie (3.18/3.17) Het evenwicht op de goederenmarkt wordt weergegeven in het keynesiaans kruis. Hierbij wordt het kortetermijnevenwicht weergegeven tussen de bestedingen (C + I + O) en inkomen (Y).

Het keynesiaanse kruis bestaat uit 2 lijnen die elkaar kruisen:

Y = EV-lijn = lijn die alle combi’s weergeeft waarbij geldt dat het inkomen gelijk is aan de bestedingen.Het is de evenwichtsvoorwaarde van het model.EV = C + I + O lijn = (bestedings- of EV)lijn die de bestedingen weergeeft bij elke hoogte van het inkomen.Bestedingslijn kruist met evenwichtsvoorwaarde = punt van kortetermijnevenwicht op de goederenmarkt.Oorzaken en gevolgen van monetair beleid

Oorzaken:

Gevolgen:

Als de inflatie hoger dreigt te worden dan de inflatiedoelstelling -> rente verhoging = verkrappend monetair beleid.Als de inflatie lager dreigt te worden dan de inflatiedoelstelling -> rente verlaging = verruimend monetair beleid.Multiplier (3.22/3.26)

• / 3