Een Spaanse roman - Tormes. In een schelmenroman is de hoofdpersoon...

Hoofdstuk 1 Een Spaanse roman Bredero heeft een deel van alle gebeurtenissen ontleend uit de Spaanse schelmenroman Lazarillo de Tormes. In een schelmenroman is de hoofdpersoon een bijdehand maar goedaardige jongen die een bestaan leidt aan de onderkant van de samenleving. Vaak is die jongen een weeskind. Ironie ontstaat doordat iemand het tegenovergestelde zegt van wat hij meent, en zo de spot drijft met iemand of iets. Robbeknol praat met veel ironie.Een Spaanse Brabander of een Brabantse Spanjaard?Bredero kende geen Spaans en las daarom de vertaling van Lazarillo de Tormes. Deze roman was populair, omdat het over de sluwheid van een Spanjaard ging terwijl de Tachtigjarige Oorlog (1568 tot 1648) aan de gang was.Bredero’s lezers kennen ook geen Spaans en daarom werd de Spanjaard een Brabander die uit Antwerpen kwam. Uit Antwerpen zodat Bredero de talloze immigranten op de hak kon nemen, die volgens hem even arrogant zijn als de Spanjaarden. In Bredero zijn tijd was 1/3 van Amsterdam afkomstig uit Zuid-Nederland.Wanneer speelt het verhaal zich af?Tijdens de pestepidemie rond 1570.Leentjebuur met woorden Verhaal begint met monoloog (alleenspraak) over waar Jerolimo vandaan komt. Veel leenwoorden.Het dialect en de arrogantie van Jerolimo maken hem een stereotype, een karakterisering waarvan men vindt dat die bij een persoon uit die streek hoort. Mensen horen gelijk dat hij hier niet vandaan komt.Bredero is een taalpurist, voorstanders van taalzuiverheid. Hij probeert Franse woorden te vermijden. Tegenwoordig is dit natuurlijk bijna onmogelijk.Noord en Zuid in stereotypen De toeschouwers zullen in Jerolimo de lachwekkende opschepperij van de Brabanders hebben herkend, omdat ze die elke dag om zich heen zagen. Maar de kleinzielige Amsterdammers, dat was een vroegere generatie en daarom konden de toeschouwers daar ook nog om lachen.Anachronismen Bredero liet het stuk misschien in een ver verleden spelen, omdat hij bang was dat stadsgenoten hem erop zouden aanspreken op dingen die niet klopte. Bredero heeft veel moeite gedaan om het stuk in een oudere tijd te laten spelen, maar niet alles klopt. Er zijn anachronismen, een element uit de tekst dat niet past bij de tijd waarin het verhaal zich afspeelt. Alteratie, katholieke stadsbestuurders die werden afgezet. Lommerd (de Bank van lening waar je kostbare spullen kon brengen om een lening te krijgen) kwam voor in het verhaal wat nog helemaal niet bestond. Dit mag allemaal, want het is natuurlijk fictie.

• / 1