Geschiedenis: hoofdstuk 5

Geschiedenis: hoofdstuk 5

Kenmerkende aspecten: Tijd van Ontdekkers en Hervormers (1500 n.C.

• 1600 n.C.)
• het mens- en wereldbeeld van de renaissance en de hernieuwde

oriëntatie op de klassieke oudheid (§1)

• het begin van de Europese overzeese expansie (§2)
• de splitsing van de kerk in West-Europa (§3)
• het ontstaan van de Nederlandse staat (§4)

§1

Venetiaanse kooplieden waren rijk geworden door handel: iedereen mocht

dat zien

• in 15

e eeuws Europa waren weinig andere steden waar rijkdom zo duidelijk was als in Venetië => rijkdom leidt tot bloei cultuur => schitterende paleizen, aan de wand hingen schilderijen van belangrijke kunstenaars etc.Ook in Italiaanse steden als Milaan, Rome en Florence was machtige bovenlaag ontstaan

• rijke handelaren/bankiers hadden geprofiteerd van handel met Midden-

Oosten: om rijkdom te laten zien bouwden ze riante villa’s en lieten ze

beste kunstenaars voor ze werken

=> in deze kringen ontstond: nieuw wereldbeeld, nieuw mensbeeld en

nieuw levensgevoel Rijke Italiaanse stedelingen minder gefocust op God en leven na de dood,

levensmotto veranderde van: memento mori (gedenk te sterven) naar

carpe diem (pluk de dag)

- ze kregen belangstelling voor klassiek erfgoed: daarin herkende ze eigen

manier van leven => Griekse en Romeinse beelden niet langer heidens, maar bewonderd om schoonheid

=> belangrijke factor dat ook meespeelde: in deze rijke Italiaanse steden

waren nog veel Griekse/Romeinse resten te vinden: zo was het makkelijker

om terug te gaan Italiaanse kunstenaar/architect Giorgo Vasari noemde middeleeuwse

kunst: ‘gotisch’

=> stond voor hem gelijk aan barbaars (Germaanse Goten hadden bijgedragen aan val RR)

=> middeleeuwen werden gezien als donkere tussen periode: tussen RR

en 16 e eeuw MiddeleeuwenRenaissance

Memento mori: gedenk te sterven

=> gemeenschap in dienst van God

Carpe diem: pluk de dag

=> ‘individu’, bv. op schilderijen eigen naam zetten Kerk en geestelijkheid veel invloed op leven van de mens Minder geneigd om te leven naar de kerk, vrijer 1 / 2

bv. denkbeelden Machiavelli: vermindering

macht kerk

Renaissance: wedergeboorte van kunst en cultuur uit de klassieke

oudheid

• begon in de 15

e eeuw in Italië en verspreidde zich vanaf toen over

Europa: begin van vroegmoderne tijd

Bij wedergeboorte speelde humanisme belangrijke rol: humanistische

geleerden bestuurden en vertaalden klassieke taal- en letterkunde en klassieke filosofie

=> in middeleeuwen werd dit door monniken gedaan: die veranderden het

zo dat niet in strijd was met christelijke leer of dat het de christelijke leer zelfs ondersteunde 1453 - Constantinopel werd ingenomen door Turken

=> dit was extra impuls voor renaissance: veel geleerden vluchtten van

Constantinopel naar Italië, hierbij namen ze veel Griekse kennis en manuscripten mee Middeleeuwse kunstRenaissancekunst Vlak, onrealistisch, geen diepte, schematisch Realistisch, er werd afgekeken van de klassieke oudheid, wel diepte en perspectief => in renaissance zette men naam van

kunstenaar onder werk, want: kunstenaars

trots, meer ‘individualistisch’ Kunst was bijna alleen maar religieus Minder religieuze onderwerpen, ook nieuwe

onderwerpen, waaronder: landschappen,

mythische verhalen over, bv. goden of godinnen uit oudheid Door ontwikkeling van kennis van menselijke anatomie kon men lichamen beter afbeelden

=> ook meer kennis van wiskunde: zo kon men diepte en perspectief in

schilderijen maken Aanvankelijk was humanisme vooral beweging van geleerden, later ging lezen van klassieke teksten steeds meer bij opleiding van gegoede burgerij

horen: verstandig individu gold steeds meer als nieuw opvoedingsideaal

=> uomo universalis was hét voorbeeld: mens die zich op meest

uiteenlopende terreinen had ontplooid

Leonardo da Vinci => dé renaissancemens: uomo universalis

• leefde van 1452-1519 in Florence, ook Rome en later zelfs Frankrijk
• was architect, uitvinder, ingenieur, filosoof, anatomist, beeldhouwer,

schrijver, schilder etc.

- hoogtepunten: Mona Lisa, Laatste Avondmaal, Vitruviusman, Dame met

de Hermelijn

• / 2