Gesteentekringloop - gesteente vormt 3 soorten gesteente: 1. Sedimen...

Gesteentekringloop Het proces waarbij materiaal van de aardkorts afbreekt en vervolgens nieuw gesteente vormt

3 soorten gesteente:

• Sediment gesteente  kalk en zandsteen

Ontstaat door opgehoopt verweringsmateriaal wat wegzakt in de aardkorst en door de grote druk nieuw gesteente ontstaat.

• stollingsgesteente  basalt en graniet

Ontstaat door het afkoelen en stollen van magma, komt heel veel voor

• Metamorf gesteente  leisteen en marmer

Dit ontstaat als sediment- of stollingsgesteente wegzakt in de aardkorst en door de langdurige hoge druk en warmte omgevormd tot metamorf gesteente

Koolstofkringloop De koolstofkringloop omvat alle processen waarmee de koolstof rond de aarde circuleert. Dit heeft ook een grote impact op de gesteentekringloop.Het externe systeem aarde De aarde bestaat uit verschillende sferen

• de atmosfeer  omvat alle lucht en alle gassen
• de hydrosfeer  omvat al het water
• de biosfeer  omvat het leven
• de lithosfeer  omvat de vaste aarde

Binnen al deze sferen vinden unieke circulaire processen van stoffen en elementen plaats. Het geheel van al deze sferen wordt de geosfeer genoemd.Stralingsbalans Dit is het balans tussen de inkomende zonnestraling en uitgaande warmtestraling op aarde. De zon schijnt op de aarde en een deel van deze straling wordt teruggekaatst het heelal in. Het andere deel wordt wel doorgelaten en geabsorbeerd door wolken en het aardoppervlak. Het aardoppervlak geeft door deze opwarming warmte door terug aan de atmosfeer en ook daar wordt een deel doorgelaten naar het heelal. Het andere gedeelte wordt alweer teruggekaatst naar de aarde en dat heet het broeikaseffect.Verspreiding van de warmte De verspreiding van de warmte wordt op 2 manieren gedaan. Door middel van de circulatie in de atmosfeer en door middel van de circulatie in de oceanen. Deze 2 circulaties zorgen ook voor een energiebalans op de aarde.

• / 3

Atmosferische circulatie De wereldwijde verplaatsing van lucht. Hierbij ontstaat dus ook wind. Door deze circulatie wordt er lucht van hoge luchtdrukgebieden verplaatst naar lage luchtdrukgebieden.Wet van Buys Ballot Dit houdt in dat de wind op het noordelijke halfrond een afwijking naar rechts heeft en op het zuidelijk halfrond naar links.Corioliseffect een verklaring voor waarom er afbuigingen in de wind ontstaan. Je zou denken dat de lucht rechtstreeks naar lage luchtdrukgebieden verplaatst maar de lucht stroomt er nou juist meer om heen. Dit heeft ook veel te maken met de wet van Buys Ballot.Intertropische convergentiezone (ITCZ) dit is een lagedrukgebied rond de evenaar. De lucht is hier het warmst onder invloed van de zon. De ITCZ ligt rond de zomer op het noordelijke halfrond en in de winter op het zuidelijke halfrond. (vergeleken met de Nederlandse seizoenen) De Passaat Dit is een stabiele stevige wind die het hele jaar door waait. Deze wind waait tussen de keerkringen naar de evenaar en de subtropische hogedrukgebieden en de ITCZ met lage druk De Moesson Dit is een wind die elk half jaar van richting wisselt. Dit komt omdat de ITCZ met de seizoenen verplaatst en dus de richting van de moesson ook.Oceanische circulatie Dit is de circulatie in de oceanen en zeeën. Dit wereldwijde proces heet de thermohaliene circulatie en wordt ook wel de diepwaterpomp genoemd. Deze zeestromen worden aangedreven door wind en door de verschillen in het zeewater.Bij verschillen moet je denken aan verschillen in de dichtheid van het water, de tempratuur of het zoutgehalte van het zeewater. De oceanen bestaan uit hoofdcirculaties en die bestaan weer uit meerdere stromen.Warme en koude zeestromen De warme zeestromen transporteren warm water naar hogere breedten. Warm water is lichter, omdat daar de moleculen minder dicht op elkaar zitten De koude zeestromen transporteren koud water richting lage breedten. Koud water is zwaarder omdat de moleculen daar dichter op elkaar zitten 2 / 3

Klimaatgebieden Gebieden op aarde met hetzelfde klimaat. Alle klimaatgebieden bij elkaar vormen een klimaatpatroon en dat wordt beïnvloed door de ligging van oceanen, contineten en gebergten.Kenmerken van de landschapszones op aarde De begroeiing over de aarde is heel gevarieerd. Zelfs in een gebied komt het voor dat het landschap er anders uit ziet.

Geomorfologische verschijnselen:

Verschillende landschapsvormen en de processen die hieraan vooraf zijn gegaan

Geofactoren Factoren die bepalen hoe een landschap eruit ziet. Je hebt 6 verschillende

geofactoren:

• gesteente en reliëf (hoogteverschil in landschap)
• klimaat en lucht
• Bodem
• Water
• flora en fauna (vegetatie)
• invloed van de mens en dier

Al deze geofactoren zijn afhankelijk van elkaar. Als er eentje verandert leidt dat tot verandering van de andere geofactoren.

Tipping-point: moment waarop je te ver bent gegaan en alles erger wordt.

Landschapszone Dit is de combinatie van de klimaatzones en begroeiing. Dit leidt tot de natuurlijke

landschapszones op aarde. Je hebt 6 verschillende landschapszones:

• Polaire zone (toendra)  grond bestaat uit permafrost, altijd bevroren. Veel

sneeuw en nooit een gemiddelde maandtempratuur boven de 10 graden. Er groeien geen bomen

• Boreale zone (naaldwoud)  een overgang tussen de polaire en gematigde zone.

De winters zijn heel koud, maar in enkele maanden komt de tempratuur wel boven de 10 graden. Veel naaldbomen en weinig neerslag

• Gematigde zone (zomergroen loofwoud, grassteppe)  Een vochtig klimaat met

gematigde temperaturen. Temperatuur verschillen tussen zomer en winter zijn klein.Bovenste laag grond bestaat uit humus en is dus heel vruchtbaar en gunstig voor landbouw.

• Subtropische zone (mediterraan)  warmer dan de gematigde zone, koeler dan

in de tropen. Gedurende het hele jaar neerslag maar een droogseizoen is ook mogelijk.

• Aride zone (woestijn en woestijn-steppe)  Weinig neerslag, dus bijna geen

bomen. In de bodem vind je vee zout- en kalkconcentraten.

• / 3