Gezin, Opvoeding en Hulpverlening - deel 1

Gezin, Opvoeding en Hulpverlening - deel 1

De leerdoelen van deze cursus zijn als volgt:

Beschrijven en vergelijken van theorieën en de empirische onderbouwing hiervan over het gezin en het opgroeiende kind.Herkennen van kenmerken van theorieën in een casus over het gezin en het opgroeiende kind en het kunnen verbinden van deze kenmerken aan een theorie.Kritisch evalueren van literatuur over het gezin en het opgroeiende kind.Een wetenschappelijk artikel mondeling kunnen presenteren aan algemeen publiek.

Week 2: gehechtheidstheorie & intergenerationele overdracht (van

psychopathologie en opvoedgedrag) Zijn alle gehectheidsrelaties even belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen?Intergenerationele overdracht gaat over het doorgeven van bepaald gedrag, eigenschappen of problemen van deze op de andere generatie (bv. Als een ouder kampt met depressie, heeft het kind dan een grotere kans op depressie?).KENNISCLIP 1: GEHECHTHEIDSTHEORIE (slides in album: GOH – W1 – K1) Artikel van Schuengel wordt toegelicht.Gehectheidsgedrag Vaak één van de ouders.Kinderen doet dit bij mensen die hun troost en bescherming kunnen geven. (Bij honger bijvoorbeeld).Geen vaste set aan gedragingen.Binnen vreemde situatie procedure en laboratoriumprocedure om gehechtheidsgedrag te meten worden gekeken naar: nabijheid zoeken, contact behouden, vermijden en afweren van contact met gehechtheidsfiguur.Daarnaast kunnen kinderen desorganiserend gehechtheidsgedrag tonen. Zoals tegelijkertijd gehechtheidsfigurur benaderen, maar daar ook voor terug tijnsen.Gehechtheidsrelaties Tussen 2 personen als er sprake is van gehechtheidsgedrag van de ene persoon gericht op de andere persoon en de andere persoon daarop reageert.Geen vaste patronen.-Vooral tussen ouder en kind, maar kan ook tussen 2 volwassenen bijvoorbeeld in een romantische relatie.Binnen vreemde situatie procedure kan ouder-kindgehectheidsrelatie geclassificeerd worden als: -Veilig -Onveilig vermijdend -Onveilig afwerend -Gedesorganiseerd Gehechtheidsband Meer algemene term: verwijst naar gevoelsmatige of affectieve band tussen 2 personen.Meer om de verbinding die mensen hebben: de ander is speciaal voor ze + het is moeilijk om gescheiden te worden van deze persoon.Niet hetzelfde als gehectheidsrelatie, waarbij de ene persoon toenadering zoekt bij het andere voor steun en troost.Gehechtheidsband tussen 2 personen kan aanwezig, afwezig,zwak of sterk zijn.Gehechtheidsrepresentatie Verwachtingen die mensen hebben over gehechtheidrelaties en andere sociale relaties.Volgens de gehechtheidtheorie ontstaan deze gehechtheidrepresentaties op basis van ervaringen die mensen hebben met hun gehechtheidsfiguren, meestal hun ouders.In artikel van Carlo Schuengel en collega’s wordt beschreven dat de Adult Attachment Interview gebruikt kan worden om gehechtheidsrepresentaties te meten.Een meer accurate term voor gehechtheidsrepresentatie bij volwassenen = State of mind ten aanzien van gehechtheid.AAI is semi gestructureerd interview over ervaringen die volwassenen als kind hebben gehad met hun opvoeders.In het interview zijn 3 patronen te herkennnen: 1 / 3

oGereserveerd Algemene beschrijvingen van hun opvoeders die ze niet/nauwelijks konden ondersteunen met herinneringen.Idealiseren van de opvoeders: ze zeggen dat hun moeder de liefste moeder is op aarde, maar als er wordt gevraagd naar voorbeelden kunnen ze zich hier niks van herinneren.oAutoonoom Kunnen vertellen over positieve en negatieve ervaringen met hun opvoeders ook als deze relaties moeilijk waren.Goed in staat om algemene beschrijvingen van hun ovpoeders te ondersteunen met specifieke herinneringen.Ook kunnen ze goed reflecteren over hun relaties met opvoeders: aandacht voor zowel positieve als negatieve aspecten van deze relatie.oGepreoccupeerd Vaak heel negatieve beschrijvingen over hun relatie met hun opvoeders.(Of) deze beschrijvingen zijn moeilijk en warrig om te volgen.Als deze mensen gevraagd worden naar specifieke herinneringen zijn ze vaak onsamenhangend en sterk gefocust op erg negatieve gebeurtenissen.Deze mensen raken spoor van de interviewvragen vaak kwijt.oOnverwerkt verlies/trauma Geen patroon, maar categorie!Kenmerk: versprekingen en tegenstrijdigheden als iemand praat over verlies van belangrijke personen of traumatische misbruik.

-Bijvoorbeeld:

-Verstoringen in redeneren; in tegenwoordige tijd praten over iemand die overleden is.-Verstoringen in communicatie; hele onrelevante dingen vertellen over een overlijden of misbruiksituatie.Gehechtheidsstijl Anders dan de andere concepten komt deze uit sociale psychologie.Gaat om het verband tussen gehectheidsrelaties en verwachtingen die je binnen hechte relaties hebt zoals met je vrienden of romantische partners.Er wordt vanuit gegaan dat mensen die vroeger op een succesvolle manier aandacht en verzorging hebben gekregen van hun opvoeders hetzelfde verwachten van andere mensen met wie ze later als volwassenen hechte relaties mee krijgen.Binnen de sociale psychologie worden 2 dimensies van gehechtheidsstijlen onderscheiden: 1)Vermijdende gehechtheidsstijl: in hoeverre vind je het prettig om te vertrouwen op andere mensen of om dichtbij ze te zijn.2)Angstige gehechtheidsstijl: vertrouwen dat je in andere mensen hebt dat ze je wel of niet gaan verlaten.Deze gehechtheidsstijlen zijn niet hetzelfde als wordt gemeten met de AAI (dus de State of mind met betrekking tot gehechtheid) => daarin gaat het echt om de manier waarop mensen terugkijken op hun relaties met gehechtheidsfiguren in de kindertijd.De gehechtheidsstijlen in sociale psychologie (zoals hierboven) => gaat over verwachtingen die mensen hebben in hun relaties met volwassenen.Dus niet per se met mensen die je gehechtheidsrelaties hebt, maar ook met andere relaties zoals je relatie met je vrienden.Hechtingsstoornis Psychiatrische label dat voorkomt in ICD en DSM.

Twee soorten hechtingsstoornissen:

1)Reactieve hechtingsstoornis: een kind met deze stoornis laat meestal geen of beperkt gehechtheidsgedrag richting de verzorger zien.2)Ontremde hechtingsstoornis: een kind met deze stoornis laat juist onvoldoende terughoudend gedrag zien richting de verzorger, zodanig dat het niet past bij de leeftijd en culturele normen.Deze hechtingsstoornissen komen vooral voor bij kinderen die opgegroeid zijn in weeshuizen met veel verschillende verzorgers of bij kinderen die veel misbruik of mishandeling hebben meegemaakt.Komt heel weinig voor, maar in praktijk komt het wel vaak voor => overdiagnostiek van hechtingsstoornissen.Tot slot Je kent definitie van verschillende concepten in gehechtheidstheorie: gehechtheidsgedrag, relatie, band…

KENNISCLIP 2: INTERGENERATIONELE OVERDRACHT

Intergenerationele overdracht van psychopathologie en opvoedgedrag. 2 / 3

Intergenerationele overdracht We bedoelen dat iets wordt overgedragen van ouders op kind.De uitspraak dat kinderen die mishandeld worden door hun ouders ook later hun eigen kinderen gaan mishandelen => voorbeeld van Intergenerationele overdracht van opvoedgedrag.Psychopathologie= mentale problemen zoals depressie en/of angst.Er is een aanzienlijke kans dat kinderen van ouders die kampen met depressie of angstproblemen later die zelf ook gaan ontwikkelen.Artikelen Artikel van Branje.Hoofdstuk 6 van Pedagogiek in Beeld.Na deze kennisclip … Voorlezen slide.Culturele mechanismen Onderzoekers in de psychologie en pedagogiek hebben lang gezocht naar verklaringen voor overdracht van psychopathologie en opvoedgedrag.Branje en collega’s bespreken eerst enkele culturele verklaringen.Hierbij gaat het niet om verschillen tussen culturen, maar wel om de omgeving waarin ouders en kinderen opgroeien zoals een gezamenlijke huis of wijk/buurt waarin ze wonen.Eerste culturele mechanisme van intergenerationele overdracht van psychopathologie: 1)Ouders en kinderen wonen in dezelfde omgeving (zelfde huis of zelfde buurt delen).-Idee is dat delen van dezelfde omgeving een effect kan hebben op bepaalde gedrag van beide generaties.Bijvoorbeeld als ouders en kinderen leven in een buurt met lage social-economische status met veel agressie => kan dit zorgen voor agressie bij zowel de ouder als bij het kind.Volgens de theorie kan opvoedgedrag zelf ook een mechanisme zijn om intergenerationele overdracht van psychopathologie te verklaren.

In literatuur worden 2 kernaspecten van opvoedgedrag onderscheiden:

1)Vooral kenmerken van warmte, positiviteit en steun.2)Kenmerken van controle en veeleisendheid van ouders op kinderen.Zulke opvoedgedrag zie je bijvoorbeeld terug wanneer ouders hun kinderen disciplineren of straffen.Voorbeeld van zulke overdracht is dat ouders met depressie een bepaald opvoedgedrag gaan vertonen, en dat daardoor de kinderen zelf ook te maken krijgen met depressie.Nog geen overtuigend wetenschappelijke bewijs dat opvoedgedrag zelf de intergenerationele overdracht van psychopathologie kan verklaren.Culturele mechanismen Intergenerationele overdracht van opvoedgedrag zelf.-Ouders die hun kinderen mishandelen zijn vaak vroeger zelf mishandeld door hun ouders.Cycle of abuse

Er is hiervoor wetenschappelijke bewijs, maar belangrijke kanttekening:

-Studies die een grote effect laten zien van cycle of abuse hebben vaak belangrijke methodologische problemen zoals retrospectieve design (waarbij deelnemers van onderzoek worden gevraagd terug te denken aan wat ze hebben meegemaakt als kind -> informatie niet nauwkeurig, want mensen kunnen niet precies herinneren wat ze

hebben meegemaakt: memory bias).

Culturele mechanismen Oplossing voor dit probleem -> prospectief onderzoek.Hierbij worden kinderen gevolg vanaf dat ze nog jong zijn. Onderzoek begint dus in heden en gaat door in de toekomst!-Hierdoor krijg je meer betrouwbare informatie dan bij retrospectieve onderzoek.Er is bewijs in prospectieve onderzoek dat psychopathologieën en sociaal economische omstandigheden zoals armoede de intergenerationele overdracht van opvoedgedrag kan verklaren.In literatuur worden er meerdere voorbeelden geven. Hier worden er 2 besproken: 1.Negatief voorbeeld. Idee is dat negatief opvoedgedrag door ouders zoals hard disciplineren of straffen ervoor kan zorgen dat hun kinderen depressieve symptomen ontwikkelen en deze kinderen zullen daardoor als ze zelf eigen kinderen hebben, dat negatieve opvoedgedrag ook vertonen.

• / 3