H5 Tijd van ontdekkers en hervormers

H5 Tijd van ontdekkers en hervormers 5.1 Renaissance en humanisme

Renaissance:

-betekent wedergeboorte van de Griekse en Romeinse kunst en cultuur -periode tussen ongeveer 1450-1600 -ontstaan in Italië

Waarom in Italië?:

-veel overblijfselen uit de Romeinse tijd -door handel meer geld en contacten met andere culturen (Afrika, Midden-Oosten, Azië) -genieten van luxe spullen -rijke Italianen willen kunst (soms van zichzelf)—> kunstenaars krijgen daarom veel geld—> kunst wordt daardoor steeds beter

Kennis:

-in Middeleeuwen: kerk had weinig belangstelling voor de oudheid—> alle kennis gaat verloren -door handelscontacten en kruistochten werd de Arabische wetenschap weer bekend in Europa (vooral medisch en wiskundig) -mensen gingen meer waarde aan het leven hechten—> kerk sloot hier slecht op aan, zij benadrukten vooral het leven na de dood -de Romeinse cultuur sloot hier wel goed op aan, vandaar de heropkomst van hen cultuur, hun klassieke erfgoed werd voor het eerst weer bekeken -1453: Constantinopel valt in Turkse handen, rijke burgers uit de stad vluchten naar Italië, namen klassieke idealen en denkbeelden mee, heropkomst kreeg een impuls -klassieke architectuur was weer veel te zien in het straatbeeld

Kenmerken van de Renaissance-kunst:

-wedergeboorte van Griekse en Romeinse kunst/cultuur -realistisch -veel details -perspectief (weergeven van diepte)

-thema’s: Griekse/Romeinse mythen/sagen, maar ook Bijbelse verhalen

-naakt -eerst observeren, dan pas schilderen

Anders denken over het leven en de dood:

-memento mori (gedenk te sterven) veranderd naar carpe diem (pluk de dag) -mensen gaan meer leven voor het leven nu, en niet voor het leven na de dood -God en geloof blijven heel erg belangrijk, maar het vertrouwen in de kerk wordt minder

Leonardo da Vinci & Michelangelo:

-bekende kunstenaars -Homo universalis (Universele mens): werden zo genoemd omdat ze schilder, beeldend kunstenaar en architect waren

Opkomst van anatomie: kennis van het menselijk lichaam

Humanisme:

-humanisme: de mens staat centraal

-wetenschappers en kunstenaar uit de Renaissance keken neer op middeleeuwen—> ze vonden het een duistere periode en wilde zelf dingen gaan verklaren in plaats van zomaar de verhalen van de Bijbel aan te nemen -humanisme bekritiseerde soms ook de kerk -Erasmus, humanist, ging de Bijbel opnieuw vertalen, van het Hebreeuws/Grieks naar het Latijns, deze keer wetenschappelijk verantwoord -de kerk maakte gebruik van de Vulgaat, regels uit de Bijbel, gebaseerd op een oude vertaling van de Bijbel -Erasmus ontdekte veel fouten in de Vulgaat, waardoor er conflicten met de kerk ontstonden 1 / 2

-humanistische artsen onderzochten opnieuw het menselijk lichaam, ze gingen hierbij uit van klassieke theorieën, maar volgde deze niet kritiekloos -Vesalius (humanistische arts) onderzocht lichamen, aan de hand van de theorieën van Grieks- Romeinse arts Galenus, vond hierdoor een aantal fouten in de theorieën van Galenus 5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden

Wereldbeeld rond 1450:

-dankzij handel was de topografische kaart van het Middellandse Zeegebied al vrij gedetailleerd en betrouwbaar, alleen wereldkaart nog niet -Toscanelli (wetenschapper uit Florence), bekeek oude wereldkaarten van Griekse cartografen uit de 1e eeuw (Ptolemeüs, Strabo), en combineerde deze kennis met nieuwe kennis van Europa en Arabië -Middellandse Zeegebied was correct weergegeven, de rest alleen minder

Nieuwe contacten:

-door handel komen mensen in contact met andere culturen en producten, maar, via oude boeken, ook met de oude kennis van de Grieken en Romeinen -Europeanen gaan op zoek naar nieuwe landen, maar vooral naar nieuwe rijkdommen

Specerijen:

-erg interessant, meer smaak, langer houdbaar, ‘medicijn’ -groeit alleen in Zuidoost-Azië -door lange route, met veel tussenhandel, zijn specerijen peperduur

Verschillende handelsroutes:

Portugezen gaan voor:

-handel van Azië naar Portugal was duur, doordat op de route veel verschillende handelaren waren die allemaal zelf ook iets wilde verdienen—> prijs steeg hoe verder het product kwam -Portugal wil direct met Azië handelen—> over land onmogelijk door Ottomaanse Rijk, dus over zee -Portugese prins Hendrik de Zeevaarder organiseert ontdekkingsreizen langs de Noord-Afrikaanse kust—> ontdekte veel eilanden (Canarisch, Madeira, Azoren, Kaapverdisch) -voor plaatsbepaling op zee werd kompas en astrolabium gebruikt (Arabische wetenschap) -op de eilanden die ze onderweg tegen kwamen maakten ze factorijen, hier dreven ze handel met inheemse bevolking

Europese landen willen zelf winst maken:

-de Portugezen ontdekken de route naar Azië -Vasco da Gama maakt als eerste Europeaan de zeereis naar India (1498)

• / 2