H8 Cultuur van het moderne

H8 Cultuur van het moderne 8.1 Expressie Begin twintigste eeuw verleggen jonge europese kunstenaars hun aandacht van het weergeven van de zichtbare werkelijkheid naar de expressie van het innerlijk.Sigmund Freud beweert dat de mens onbewust aangestuurd wordt door driften, zoals seksualiteit en agressie, en niet alleen maar door zijn verstand. Opvoeding en cultuur zouden deze driften bedwingen, maar kunstenaars laten zich er graag door inspireren.Kunstenaars willen de kunstregels breken, en wijken af van wat men gewend is. Met als gevolg een kloof tussen de moderne avant-garde kunstenaars en het publiek.Nachtmerrie Erwartung is een korte opera over een nachtmerrie geschreven door Arnold Schönberg. Het verhaal is even onlogisch als een droom en het publiek krijgt een inkijk in de binnenwereld van de vrouw. De muziek is verwarrend en schiet alle kanten op, dit laat de uitbarsting van emotie zien. De opera krijgt een onbegrijpbare luisterervaring door de tempowisselingen. De tonen werden gekozen op hun expressieve kracht, in plaats van een harmonie.  Traumdeutung Schönbergs theorie is dat we ons leren aan te passen aan wat er van ons wordt verlangd.We stoppen dierlijke driften en verlangens weg, en Freud is geïnteresseerd in de momenten waarin de controle wegvalt. De opera kreeg weinig enthousiaste reacties toen het werd uitgebracht., maar op dit moment is het een meesterwerk.

8.1 Hoekig Het expressionisme richt zich vooral op het individu. De stroming is dan ook een stroming voor eigenzinnige individuen.Expressionisme Ernst ludwig Kirchner richt Die brücke op, een expressionistische kunstenaarsgroep die een brug willen vormen en zijn naar de moderne tijd. Ze wilden dat mensen zich onvervalst weergaven. De nadruk in het expressionisme ligt in het tot uitdrukking brengen van de innerlijke drijfveren, die aangestuurd worden door het onbewuste. Lijnen werden in hoekige vormen weergegeven. Regels staan bij deze stroming in de weg. De persoonlijke en chaotische stijl van de kunstenaars sloot niet altijd aan bij de smaak van het publiek.Stampende voeten Hoekig in plaats van sierlijk kenmerkt het expressionisme. In de dansvoorstelling le sacre du printemps werd gebruik gemaakt van abstracte choreo met veel dansexpressie. Dansers reageren op de muziek maar beelden niks uit. De regels werden gebroken; er was geen sprake van sierlijke bewegingen en gewichtloze danseressen. Er zijn juist hoekige passen, stampende voeten en lichamen die zich in de ‘aarde’ storten. Qua muziek lag de nadruk vooral op de onregelmatige ritmes, en niet op de melodie. Er was een uitbarsting van geluid door vernieuwende akkoorden.  Schots en scheef Regisseur Robert Wiene schreef (wat wordt gezien als) de eerste horrorfilm. In deze film wordt een opvallend decor gebruikt, want alles staat scheef en er zijn opvallende muren, ramen trappen etc. Er is geen poging gedaan om het er realistisch uit te laten zien en het licht-donker contrast samen met het overdreven spel bepalen het expressionistische karakter.

8.1 Niet westerse kunst als inspiratiebron 1 / 2

Begin twintigste eeuw raken expressionisten geïnteresseerd in kunst uit verre landen, reizen wordt namelijk eenvoudiger. Deze kunst uit de koloniën wordt eerst primitieve kunst genoemd, deze benaming liet zien dat de westerse cultuur superieur werd gevonden.  Maskers Het zogenaamde primitieve spreekt de kunstenaars aan, ze missen namelijk de oorspronkelijkheid in de moderne cultuur. Kunstenaars gebruikte afrikaanse maskers als inspiratiebron. Gangbare schilder regels worden overboord gegooid. Les demoiselles van Picasso is een voorloper van een nieuwe stroming; het kubisme. Ronde vormen worden tegenover hoekige vormen gezet. Schilderijen worden opgedeeld in losse, hoekige fragmenten, waardoor meerdere perspectieven tegelijkertijd kunnen worden verlicht.Schepping Tijdens de eerste wereldoorlog worden elementen van de Afro-Amerikaanse cultuur populair.Blanke orkesten beginnen jazz te imiteren. Het franse leger werd versterkt door amerikaanse troepen, die holpen nieuwe muziek in Europa te verspreiden. In de balletvoorstelling la creation du monde voeren de dansers een oerdans uit, verkleed als afrikaanse goden en dieren. De normale academische ballet regels werden niet gebruikt, omdat de mens dan de natuur zou hebben overwonnen. De kostuums waren door een kubistische kunstenaar gemaakt, zodat sierlijke dansbewegingen onmogelijk waren.Revenue negre Josephine Baker drukt in haar dans oerdriften en seksuele instincten uit, precies zoals de blanke bevolking het verwacht van een ‘primitieve’ afrikaanse vrouw. Posters zoals revue nègre bevestigen alle vooroordelen van de blanke bevolking.

8.1 Jazz Jazz is expressief, met ruimte voor ter plekke verzonnen improvisaties. Jazzmuziek is een mix van verschillende muzikale culturen. In een korte tijd wordt jazz razend populair, ook onder de kunstenaars.New orleans jazz Jazz is een mengelmoes van verschillende culturen en muziekstijlen. Het wordt gekenmerkt door de collectieve improvisatie. Ook al was de slavernij afgeschaft in die tijd, was er nog wel sprake van rassenscheiding. Het is ondenkbaar dat blanken jazzmuziek kopen, tenzij het door blanken wordt gespeeld.Chicago Als Storyville, een red light district in new orleans, gesloopt wordt trekken veel muzikanten naar Chicago. Hierdoor ontstaat er eind jaren twintig een eigen Chicago stijl. Er komt meer ruimte voor individuele solo’s en de gitaar en contrabas worden meer gebruikt.Swing In de jaren dertig worden jazzbands groter. Bigbands konden vaak wel uit twintig man bestaan onderverdeeld in secties (trompetten, ritmesectie etc). Deze orkesten ontwikkelen een nieuwe swing stijl; achtste noten worden afwisselend lang-kort-lang-kort gespeeld. Door deze bigbands was er behoefte aan meer uitgeschreven muziek, Componist Duke Ellington wisselde in zijn composities uitgeschreven passages af met geïmproviseerde solo’s. Zo konden de bandleden hun individuele talent meer laten zien.  Toch kunnen witte en donkere muzikanten nog steeds niet samen spelen, op sommige plekken is dit zelfs verboden. Benny Goodman is de eerste muzikant die hier tegenin gaat en maakt een afro amerikaans orkest. Dit kon hij alleen doen omdat hij beroemd was. Hij opende deuren voor donkere muzikanten.

• / 2