Hoofdstuk 1 De onderneming en algemene economie 3

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 De onderneming en algemene economie 3 Hoofdstuk 2 Markten 4 Hoofdstuk 3 De vraag 5 Hoofdstuk 4 Het aanbod 7 Hoofdstuk 5 Concurrentie-intensiteit en concurrentiepositie 9 Hoofdstuk 6 De structuur van de markt 11 Hoofdstuk 7 Meso-economie en onderneming 14 Hoofdstuk 8 Produceren 15 Hoofdstuk 9 Productiefactoren 16 Hoofdstuk 10 De structuur van de economie 18 Hoofdstuk 11 Bestedingen 20 Hoofdstuk 12 Inkomensverdeling 22 Hoofdstuk 13 De overheid 24 Hoofdstuk 14 Conjunctuur 26 Hoofdstuk 15 Economische crisis 28 Hoofdstuk 16 Macro-economie en onderneming 29 Hoofdstuk 17 Aanbod van geld 31 Hoofdstuk 18 Vraag naar geld en monetair beleid 33 Hoofdstuk 19 De vermogensmarkten 34 Hoofdstuk 20 Renterisico en rentebeleid 37 Hoofdstuk 21 Internationale economische ontwikkelingen 39 Hoofdstuk 22 Vrijhandel en protectionisme 41 Hoofdstuk 23 Internationale samenwerking 43 Hoofdstuk 24 Valutamarkt 45 Hoofdstuk 25 Valutarisico en valutabeleid 48 Hoofdstuk 26 Landenselectie 50 Hoofdstuk 27 Landenrisico 51

www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels!

Bron: Algemene economie en bedrijfsomgeving– W. Hulleman & A.J. Marijs

2 Downloaded by Spam Lord ([email protected]) lOMoARcPSD|6176808 1 / 8

Hoofdstuk 1 De onderneming en algemene economie 1.1 Welvaart is het beschikken over goederen en diensten voor de bevrediging van behoeften. Er is een spanning tussen de behoeften en de middelen, omdat ze respectievelijk oneindig en beperkt zijn. Er is dus sprake van schaarste van middelen. Als met schaarse middelen wordt gestreefd naar maximale welvaart, dan wordt dat economisch handelen genoemd. Het economisch handelen wordt onderzocht in de economische wetenschap. Dit kan op meerdere niveaus plaatsvinden, namelijk: de meso- en micro-economie, de macro-economie, monetaire economie en internationale economische betrekkingen. Al deze onderwerpen maken deel uit van de algemene economie.De meso- en micro-economie draaien om de kenmerken van markten en bedrijfstakken rondom een onderneming, de vraag naar en het aanbod van goederen en de veranderingen in vraag en aanbod als gevolg van prijsveranderingen. De macro-economie beschrijft en analyseert allerlei verschijnselen voor een heel land, zoals de totale consumptie. De monetaire economie heeft betrekking op het verschijnsel geld en de rol van banken in de economie. Bij internationale economische betrekkingen gaat het om de bestudering van de buitenlandse handel van landen, internationale kapitaalstromen en monetaire betrekkingen. In dit boek worden veel gegevens gebruikt die betrekking hebben op de Europese Unie.

1.2 De directe omgeving van een onderneming bestaat uit leveranciers en afnemers. Deze marktpartijen bevinden zich in de in- en verkoopmarkten van de onderneming en staan in voortdurend contact met de onderneming. Er zijn verschillende afzetmarkten waar bedrijven hun producten of diensten kunnen leveren. Deze hebben allemaal verschillende kenmerken m.b.t. de aard van de concurrentie en de soort afnemers.De indirecte omgeving bestaat uit werknemers- en werkgeversorganisaties, de overheid en culturele omgevingsfactoren (zoals de publieke opinie). De onderneming heeft een geringe invloed op deze indirecte omgevingsfactoren. Daarnaast zijn de sociale omgeving en de invloed van technologie belangrijk.Ten slotte is er de macro-omgeving, bestaande uit de conjuncturele ontwikkeling, de ontwikkeling van wisselkoersen en prijzen van grondstoffen en demografische ontwikkelingen.De resultatenrekening wordt beïnvloed door algemeen-economische variabelen. Zie: hfst. 1; blz. 24; Algemene economie en bedrijfsomgeving; Hulleman & Marijs voor een overzicht van deze variabelen en hun relatie tot de resultaten van een onderneming.Bij het oplossen van problemen moeten managers rekening houden met veranderingen in de omgeving. Dit kan door omgevingsvariabelen te voorspellen en hier een beleid voor te voeren.

1.3 Een nominale stijging is de waardestijging van een variabele, terwijl een reële stijging de volumeverandering is. Deze twee hebben invloed op de loonsom (aantal werknemers vermenigvuldigd met het loon per werknemer).

www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels!

Bron: Algemene economie en bedrijfsomgeving– W. Hulleman & A.J. Marijs

3 Downloaded by Spam Lord ([email protected]) lOMoARcPSD|6176808 2 / 8

Hoofdstuk 2 Markten 2.1 De markt van een product bestaat uit de betrekkingen tussen vragers en aanbieder rondom een bepaald product. Hierin zijn prijzen erg belangrijk, aangezien ze een signaalfunctie hebben voor vraag en aanbod. De communicatie op de markt kan direct zijn, zoals in een winkel, maar ook afstandelijk, zoals op effectenmarkten.Er zijn veel markten die o.a. kunnen worden onderverdeeld op basis van de geografische omvang. Op een wereldmarkt gelden de prijzen voor alle vragers en aanbieders en komen ze tot stand op wereldschaal. Een lokale markt is het tegenovergestelde van een wereldmarkt.Er zijn ook producten die bestaan in nationale markten, zoals ziektekostenverzekeraars. Ten slotte is er de relevante markt, wat een belangrijk begrip is voor ondernemingen. Dit is namelijk het deel van de markt dat zij bedienen.Een productgroep is een groep producten die een bepaalde behoefte kan bevredigen, zoals frisdranken dorst lessen.

2.2 Een bedrijfstak bedient meestal een groep van markten.De ondernemingsgrootte is belangrijk voor de analyse van de kracht van het bedrijfsleven.Grote ondernemingen hebben voordelen t.o.v. kleine ondernemingen, zoals het kunnen bedingen van betere inkoopprijzen. In de EU wordt het aantal werknemers gebruikt als criterium voor de indeling naar ondernemingsgrootte.Om bedrijven te groeperen naar economische activiteit wordt de NACE (Nomenclature Statistique des Activés économiques dans la Communauté Européenne) gebruikt. Zie: hfst. 2; blz. 35-37; Algemene economie en bedrijfsomgeving; Hulleman & Marijs voor de classificatie van de bedrijfstakken.Een bedrijfskolom is een opeenvolging van bedrijfstakken, van oerproducent tot consument. Elke bedrijfstak voegt waarde toe. Dit wordt het waardesysteem genoemd.

2.3 De economische orde bestaat uit collectieve waarden, normen en instituties. Waarden zijn de doelstellingen voor het gedrag, zoals zedelijke waarden en winstgevendheid. Hiervan afgeleid zijn de normen die in concrete situaties de leidraad vormen voor het menselijk gedrag. Instituties bestaan uit de wet- en regelgeving en instellingen die worden opgesteld en

uitgevoerd door talloze organen. Zie: hfst. 2; blz. 39; Algemene economie en

bedrijfsomgeving; Hulleman & Marijs voor een tabel met het verband tussen de waarden, normen en instituten.

www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels!

Bron: Algemene economie en bedrijfsomgeving– W. Hulleman & A.J. Marijs

4 Downloaded by Spam Lord ([email protected]) lOMoARcPSD|6176808 3 / 8

Hoofdstuk 3 De vraag 3.1 Het aankopen van goederen wordt vooral gedaan om behoeften te bevredigen. Hoe het consumptiepakket hiervoor wordt samengesteld, bepaalt het consumptiepatroon. Individuele consumenten bevredigen hun behoeftes op verschillende manieren. Er is dus sprake van individuele consumptiepatronen. Het consumentenpatroon wordt vooral bepaald door de preferenties (consumentenvoorkeuren). Mode is een verschijnsel dat erg wordt beïnvloed door consumentenvoorkeuren. Veranderingen in de consumentenvoorkeuren beïnvloeden de afzet van ondernemingen en kunnen desastreus zijn.Veel producten hebben een leeftijdgebonden karakter. Een voorbeeld is dat de consumptie van bier daalt naarmate mensen ouder worden en de consumptie in de toekomst dus lager zal worden door de vergrijzing. Daarnaast speelt de levensstijl (life-style) ook een belangrijke rol, omdat deze wordt gevormd door samenhangende normen en waarden. De individualisering is een belangrijke trend, omdat er steeds meer behoefte is aan producten voor individueel gebruik.

Ondernemingen passen ‘maatwerk door massa-individualisering’ toe om producten af te stemmen op de behoeften van de consumenten. In de marketing moet rekening worden gehouden met vernieuwing, omdat de consumentenvoorkeuren voortdurend veranderen. Ook hebben het seizoen, het klimaat en overheidsmaatregelen invloed op de vraag naar producten.

3.2 De vraagcurve is een grafiek van de vraagfunctie (verband tussen prijs en gevraagde hoeveelheid). Zie: hfst. 3; blz. 49; Algemene economie en bedrijfsomgeving; Hulleman & Marijs voor een figuur van een vraagcurve.Als de prijs van een product daalt, zullen consumenten meer van dit product consumeren ten koste van substituutproducten die niet in prijs zijn gedaald (substitutie-effect). Door de prijsdaling is de koopkracht van de consumenten toegenomen, wat ook wel inkomenseffect wordt genoemd.

De elastische vraag is het prijselastische deel van de vraagcurve. De prijselasticiteit geeft aan hoe de gevraagde hoeveelheid relatief verandert t.o.v. een relatieve verandering in prijs. De inelastische vraag heeft betrekking op het deel van de vraagcurve waar de relatieve verandering in de gevraagde hoeveelheid kleiner is dan de relatieve verandering in prijs.Meestal stijgen prijzen maar met een paar procenten per jaar, waardoor er een relevant deel van de curve kan worden onderscheiden. Daarnaast is elasticiteit afhankelijk van de helling van de vraagcurve: hoe vlakker het verloop, hoe elastischer de curve is. De prijselasticiteit van luxegoederen is veel groter dan die van basisgoederen, omdat consumenten hun consumptie van luxegoederen makkelijker kunnen aanpassen.De ligging van de vraagcurve kan veranderen doordat de behoeften van consumenten veranderen. Frisdranken worden meer verkocht bij een hittegolf, ook al blijft de prijs hetzelfde.

3.3 Als de vraag van een goed toeneemt bij de prijsstijging van een ander goed, dan is er sprake van een positieve kruislingse elasticiteit. Bij negatieve kruislingse elasticiteit daalt de gevraagde hoeveelheid juist. Ten slotte kan de kruislingse elasticiteit van 0 worden onderscheiden, waarbij de twee goederen volledig onafhankelijk zijn van elkaar.

www.studentsonly.nl Voor de beste uittreksels!

Bron: Algemene economie en bedrijfsomgeving– W. Hulleman & A.J. Marijs

5 Downloaded by Spam Lord ([email protected]) lOMoARcPSD|6176808 4 / 8