Hoofdstuk 1: Het recht...........................................................................................................................1

S&DK Deel 1 Hoofdstuk 1: Het recht...........................................................................................................................1 Hoofdstuk 2: Indelingen van het recht....................................................................................................2 Hoofdstuk 3: Nederland, een democratie...............................................................................................5 Hoofdstuk 4: De volksvertegenwoordiging.............................................................................................7 Hoofdstuk 5: De Regering.......................................................................................................................9 Hoofdstuk 6: wetgeving........................................................................................................................11 Hoofdstuk 7: Rechtsstaat en rechtspraak.............................................................................................15 Hoofdstuk 8: Gemeente, provincie en Europese Unie..........................................................................19 Hoofdstuk 9: De Grondrechten.............................................................................................................21

Hoofdstuk 1: Het recht

Politiemensen worden rechtshandhavers genoemd. De politie heeft als taak om erop toe te zien dat de burgers zich aan het recht houden en in te grijpen als burgers dat niet doen.

1.2 Omschrijving en doel Recht = het geheel van regels dat op een bepaald moment in de samenleving geldt.Sommige regels worden opgelegd door de overheid. Deze regels bij elkaar vormen het juridisch recht. Bij juridisch recht kijk je naar de procedure: het gaat om officiële overheidsregels die volgens een voorgeschreven procedure tot stand zijn gekomen. (vb: voorrang bij zebrapad) Burgers leggen zichzelf ook regels op. Deze regels zijn onderdeel van moreel recht. Hierbij kijk je naar de inhoud van de regel. (vb: opstaan voor ouderen in de bus). Soms overlappen morele regels en juridisch recht doordat morele regels worden opgenomen door de overheid.Doel van recht: het ordenen van de samenleving. Het recht heeft een ordende taak. Het zorgt ervoor dat mensen weten waar ze aan toe zijn. Het maakt de rechten en plichten duidelijk en maakt het duidelijk wat ze van elkaar en de overheid kunnen verwachten. Het recht is de scheidsrechter.Politiemensen worden ordehandhavers genoemd.Inhoud recht: de overheid zoekt naar regels die eerlijk en rechtvaardig zijn en die zo veel mogelijk rekening houden met de belangen van betrokkenen. Wat eerlijk en rechtvaardig is, is afhankelijk van het morele recht in de samenleving. Dit morele recht wordt gevormd uit normen en waarden.Normen en waarden zijn opvattingen wat wel en niet goed is.Het juridisch recht weerspiegeld de opvattingen van de samenleving.

1.3 Wettelijke regels en andere regels 1 / 3

Een rechtsregel is een wettelijke regel waaraan iedereen in NL is gebonden. Als iemand deze overtreedt, velt de rechter daarover een oordeel.

Kenmerken van rechtsregels:

-Worden gemaakt door de overheid; -Algemeen geldend zijn; -Door de rechter worden gehandhaafd.

1.4 Bronnen van het recht Rechtsbronnen zijn vindplaatsen van het recht.

Soorten rechtsbronnen:

-Wet

Wetboek van Strafrecht: gedragingen die strafbaar zijn;

Burgerlijk Wetboek: rechten en plichten van kopers en verkopers

Wegenverkeerswet 1994: regelingen voor wegverkeer

Opiumwet: omgang met bewustzijnsbeïnvloedende middelen (drugs) regelt.

-Jurisprudentie: verzameling van alle rechterlijke uitspraken. Hierin is te vinden hoe rechters in de loop der jaren de wet hebben uitgelegd.-Internationaal recht: regelt de relaties tussen onafhankelijke landen. Dit doen ze door het sluiten van verdragen. Soms besluiten landen door een verdrag samen een organisatie op te richten. (vb: verdrag over de Europese Unie dat een intensieve samenwerking regelt tussen groot aantal Europese landen).-De gewoonte: soms kan gewoonte die door veel mensen als recht wordt ervaren en die dus

ingeburgerd is en daarmee een bron van recht zijn geworden. (vb: handje klap).

Hoofdstuk 2: Indelingen van het recht

2.2 Vier rechtsgebieden

Het recht is ingedeeld in vier rechtsgebieden:

-Staatsrecht -Bestuursrecht -Strafrecht -Burgerlijk recht Staatsrecht (organisatie van de overheid) Het staatsrecht regelt de organisatie van en de verhoudingen tussen verschillende overheidsorganen en bepaalt de positie van burgers in de staat. (vb: kiesrecht). De belangrijkste regels van het staatsrecht staan in de grondwet. Internationaal recht valt ook hieronder.In het staatsrecht wordt de plaats van de politie in onze samenleving beschreven. Het gaat dan bijvoorbeeld om de vraag wie er verantwoordelijk is voor de politie en welke waarborgen ervoor zijn dat de politie zich aan de wettelijke regels houdt.Bestuursrecht (ordende taak overheid) ‘Besturen’ is het ordenen van de samenleving. Dit is een typische overheidstaak die bijvoorbeeld bestaat uit het verstrekken van uitkeringen, aanstellen van (politie)ambtenaren etc. Het bestuursrecht beschrijft dus de bestuurlijke taak van de overheid. Je vindt hier regels waaraan de overheid zich moet houden als zij het land besturen. Ook horen bij het bestuursrecht zogenaamde 2 / 3

‘beginselen’ die ervoor moeten zorgen dat de overheid eerlijke en zorgvuldige besluiten neemt. Dit zijn algemene regels die je niet altijd in de wet terugvindt.De algemene wet bestuursrecht is de belangrijkste wet.-Deze geeft regels voor de uitoefening van de bestuurstaak.-Beschrijft wat een burger kan doen als hij het niet eens is met een besluit van een overheidsorgaan.Verschil staatsrecht & bestuursrecht Het staatsrecht geeft een ‘organisatieplaatje’ van de overheid; het regelt de verhoudingen tussen de verschillende organen van de overheid. Het bestuursrecht beschrijft hoe de overheid om moet gaan met haar burgers als zij het land bestuurt.Burgerlijk recht (rechtsrelaties tussen burgers) In het burgerlijk recht worden de rechtsrelaties tussen burgers onderling geregeld. Het gaat hier in veel gevallen om zaken die ons allemaal dagelijks raken, zoals wonen. De belangrijkste wet in het burgerlijk recht is het Burgerlijk Wetboek. Daarin staan regels over koop, trouwen etc.Kenmerkend voor het burgerlijk recht is dat de burgers zelf verantwoordelijk zijn, ook als een van de partijen zich niet aan de regels houdt. Het initiatief ligt in het burgerlijk recht namelijk bij de partij die zich onrechtvaardig behandeld voelt.Let op! Burgerlijk recht wordt ook wel ‘civiel recht’ of ‘privaatrecht’ genoemd; deze begrippen worden door elkaar gebruikt.Strafrecht (gedragingen waarop straffen staan) Het strafrecht geeft de overheid het recht om straf op te leggen aan personen die bepaalde gedragingen verrichten. In het burgerlijk recht is er dus geen overheidsapparaat dat de naleving van de wetten controleert. In strafrecht is dit anders. Het gaat hier om gedragingen waarop de overheid

straf heeft gesteld (vb: diefstal art. 310 WvS).

Bijzonder karakter strafrecht: er is een overheidsapparaat (politie) dat strafbare feiten en verdachten daarvan opspoort, zodat de rechter zich hierover kan uitspreken.Waarom doet de overheid dat wel in het strafrecht en niet in het burgerlijk recht? Dat heeft te maken met de aard van de bepalingen in het strafrecht. De wetgever maakt van een gedraging alleen een strafbepaling als hij dat voor de veiligheid en de rust in de samenleving van belang vindt.Een belangrijk wetboek in het strafrecht is het Wetboek van Strafrecht waarin een groot aantal strafbepalingen is opgenomen. Het Wetboek van Strafvordering geeft aan wat er gebeurt met iemand die ervan wordt verdacht een strafbaar feit te hebben gepleegd, zoals autorijden met alcohol op. Het Wetboek van Strafvordering geeft dus antwoord op vragen zoals: ‘Wanneer mag een verdachte worden aangehouden?Van de vier rechtsgebieden is het strafrecht voor de politie het belangrijkst.

2.3 Publiekrecht en privaatrecht Gezagspositie versus géén gezagspositie overheid

• / 3