Hoofdstuk 1.........................................................................................................................................................................2

ETHISCHE CODES

INHOUD

Hoofdstuk 1.........................................................................................................................................................................2 Hoofdstuk 2.........................................................................................................................................................................4 Hoofdstuk 3.........................................................................................................................................................................6 Hoofdstuk 4.........................................................................................................................................................................9 Hoofdstuk 5......................................................................................................................................................................10 Hoofdstuk 6......................................................................................................................................................................12 Hoofdstuk 7......................................................................................................................................................................14 Hoofdstuk 8......................................................................................................................................................................15 Hoofdstuk 9......................................................................................................................................................................17 Hoofdstuk 10....................................................................................................................................................................20 Toetsvragen......................................................................................................................................................................21 1 / 4

HOOFDSTUK 1

Belangrijke ethische codes komen van de APA. Hier maakt men een onderscheid tussen algemene principes en ethische standaards.De APA kent een vijftal algemene principes, dit zijn na te streven doelen om psychologen naar de

hoogste idealen van de psychologie te leiden:

A.Bevordering van welzijn en voorkoming van schade B.Trouw en verantwoordelijkheid C.Integriteit D.Rechtvaardigheid E.Respect voor de rechten en waardigheid van mensen

De ethische standaards (af te dwingen gedragsregels) hebben 10 categorieën:

1.Afhandeling van ethische kwesties 2.Deskundigheid 3.Menselijke relaties 4.Privacy en vertrouwelijkheid 5.Advertenties en andere publieke uitspraken 6.Dossiers en honoraria 7.Onderwijs en opleiding 8.Onderzoek en publiceren 9.Beoordeling 10.Therapie 2 / 4

Binnen elke categorie staan zes tot vijftien specifieke artikelen vermeld.

Bij de CPA zijn de ethische standaards en algemene principes minder gescheiden:

i.Respect voor de waardigheid van personen ii.Verantwoorde zorg iii.Integriteit in relaties iv.Verantwoordelijkheid ten opzichte van de samenleving Ook hier wordt er verder gespecificeerd.Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) kent ook een code met 4 basisprincipes: verantwoordelijkheid, integriteit, respect en deskundigheid. Het zijn combinaties en bevatten zowel doelstellingen als concrete gebodsbepalingen.

In België heeft men een soortgelijke indeling qua principes:

1.Eerbiediging van de waardigheid en de rechten van de persoon 2.Verantwoordelijkheid van de psycholoog 3.Competentie van de psycholoog 4.Integriteit, eerlijkheid van de psycholoog Deze lijken op elkaar omdat ze gebaseerd zijn op een Europees netwerk, het EFPA. Dit is de federatie voor alle beroepsverenigingen van psychologen. In Duitsland zijn er nog twee aparte verenigingen. Deze hebben wel dezelfde code met dezelfde hoofdstukken: algemene bepalingen, psychologie bij onderzoek en onderwijs, en psychologie in de praktijk.Het is logisch dat er veel variaties zijn tussen verschillende beroepscodes en landen. De NIP-code is hierin zeer uitgebreid en men kan dit vergelijken met de gezondheidszorg waar patiënten recht hebben om informatie te weten. De NIP bevat regels die hiermee te vergelijken zijn: informatieverstrekking, toestemming, inzage en afschrift.Een andere bron van variatie kan men vinden in ‘lokale incidenten’. Dit haalt men uit een voorbeeld van een psycholoog die zijn positie en opleiding misbruikte/veranderde om geld te krijgen van cliënten. Daarom zijn psychologen verplicht om dit nu altijd juist te vermelden; zonder dit incident zou deze regel niet in de NIP-code staan.Aan het begin van de codes vindt men meestal een preambule, een inleiding met enkele uitgangspunten. De Amerikaanse preambule is echter zeer algemeen en uitgebreid en verplicht psychologen om een complex aantal taken te volbrengen. Tevens maakt het duidelijk dat de code zelf bedoeld is voor psychologen om de wetenschappelijke en beroepsmatige arbeid te baseren.Het is gericht op het welzijn en bescherming van personen en groepen waarmee psychologen tijdens het werk te maken krijgen. Enkele uitgangspunten: psychologie is niet zomaar iets toepassen, het is berust op kennisverwerving; psychologen moeten denken op verschillende niveaus; cliënten zijn individuen met keuzevrijheid.De Nederlandse preambule is beknopter en minder verplichtend. Het heeft als doelen het bevorderen van beroepsethische reflectie en het bieden van een maatstaf voor de toetsing van beroepsmatig handelen. Er zijn drie problemen: er is vaak sprake van ongelijke relaties, wat kan leiden tot afhankelijkheid; relaties met anderen kunnen in de loop der tijd veranderen, waardoor er andere regels van toepassing zullen zijn; psychologen vervullen soms diverse rollen waardoor er verwarring ontstaat. De beroepscode is daarom ook niet dekkend en slechts een hulpmiddel.Nog enkele uitgangspunten: het werk van psychologen raakt aan uiteenlopende belangen; in concrete situaties kunnen regels strijdig zijn; in eigen beroepsgroep moet de keuze geëxpliciteerd kunnen worden.Voor de behandeling van klachten heeft het NIP het College van Toezicht CvT, bestaande uit psychologen en juristen en verdeeld in subcommissies. Telkens zijn de voorzitter en secretaris juristen en er mogen niet minder psychologen dan juristen zijn; telkens dus minstens 4 mensen. 3 / 4

Anonieme klachten worden niet behandeld; en klachten worden slechts bekeken als het is tegen een psycholoog of ex-werknemer verbonden met het NIP. Het kost ook enkele maanden om een klacht te verwerken; de psycholoog waartegen de klacht is ingediend moet binnen deze maanden reageren (verweer op klaagschrift), dan kan men verder kijken. Hierna vindt er meestal een zitting plaats waarbij beide partijen aanwezig zijn, men mag hulp vragen aan een raadsman of –vrouw. Tijdens de zitting kunnen de schriftelijke teksten ook aangevuld worden.Hierna vormen de leden een uitspraak die naar de klager en aangeklaagde psycholoog wordt

gestuurd. Een uitspraak bestaat uit verschillende onderdelen:

-Verloop procedure en details -Paragraaf met feiten -Klacht en verweer -Uitspraak of de NIP-code is overtreden, en de klacht gegrond is of ongegrond -Bij gegrond kan NIP een maatregel opleggen Deze maatregel kan een waarschuwing, berisping, schorsing of ontzetting uit de NIP zijn (geen geldboetes). Als de overtreding miniem is, wordt er slechts een klacht gegrond verklaard zonder een maatregel te nemen. Een voorwaardelijke maatregel kan ook.Beide partijen kunnen in beroep gaan, hier gaat het College van Beroep CvB over. De uitspraak kan dan verworpen worden, bevestigd of herzien. De maatregelen hebben een didactische waarde en laten zien welk gedrag echt gestraft wordt.De processen hierboven hebben een verenigingstuchtrecht, men kan ook een wettelijk tuchtrecht hebben. Dit is via de Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg). Deze wet geeft bescherming aan artsen, maar ook klinisch psychologen.Klachten worden beoordeeld door tuchtcolleges met twee juristen en drie geregistreerde beroepsgenoten. Beroep doen kan via het Centraal Tuchtcollge. Hier kunnen meerdere maatregelen worden opgelegd dan bij het NIP. De tuchtcolleges oordelen aan de hand van twee normen: het wel handelen of niet handelen in strijd met de zorg, of in strijd met het belang van een goede uitoefening.Omdat dit niet heel specifiek is, gebruiken tuchtcolleges vaak de NIP-code, hoewel deze twee afhankelijk van elkaar werken. Ten slotte maken tuchtcolleges gebruik van jurisprudentie: eerdere klachten bepalen het verloop van de volgende klacht.

HOOFDSTUK 2

Het NIP kent vier basisprincipes: verantwoordelijkheid, integriteit, respect en deskundigheid.Deze zijn opgedeeld in verschillende categorieën. Verantwoordelijkheid bestaat uit: -Kwaliteit van beroepsmatig handelen -Continuïteit van beroepsmatig handelen -Voorkomen en beperken van schade -Voorkomen van misbruik -Psycholoog en zijn werkomgeving -Verantwoording

Integriteit bestaat uit:

-Betrouwbaarheid -Eerlijkheid -Rolintegriteit

Respect kent de categorieën:

-Algemeen -Autonomie en zelfbeschikking -Vertrouwelijkheid

• / 4