Hoofdstuk 2: Cultuur van de kerk

Hoofdstuk 2: Cultuur van de kerk

Middeleeuwen ●Tijd van monniken en ridders én Tijd van steden en staten ●Periode van ca. 500 v Chr tot ca. 1500 na Chr

●Middeleeuwen: tussen klassieke oudheid en renaissance

●Hoge/late middeleeuwen: cultuur van de kerk

Stijlen en stromingen:

Bouwkunst ●Romaans ●Gotisch Muziek ●Gregoriaans Drama ●Liturgisch drama ●Mysteriespel, passiespel, mirakelspel, wagenspel Romaanse bouwkunst ●1000-1200 na Chr ●Middelhoge bouw ●Dikke dragende muren ●Kleine ramen ●Rondbogen Gotische bouwkunst ●1200-1500 na Chr ●Hoogbouw ●Transparant en licht door grote ramen ●Skeletbouw ●Spitsbogen, luchtbogen dragen constructie van de kerk ●Glas-in-lood ramen ●Beelden van mensfiguren komen steeds meer los van de muur en worden steeds gedetailleerder Gregoriaans ●Gebeden in Latijn ●Onbegeleid ●Niet maatgebonden ●Eenstemmige zang ●Begin van moderne muzieknotatie

Middeleeuws drama:

Liturgisch drama ●In de kerk ●Bijbeltekst in dialoog Mysteriespel en passiespel ●Buiten de kerk ●Dichtbij het bijbelverhaal ●Passiespel bij Pasen 1 / 2

Mirakelspel ●Verder van bijbel ●Zondaars, wonderen Wagenspel ●Op wagens ●Variatie op passie- en mysteriespel ●In eerste instantie religieus, maar later meer wereldlijk 2.1 Kloosters

Regels voor kloosterleven Benedictus van Nursia: Ora et labora.

Resterende tijd: handwerk, landbouw, werken in scriptorium > boeken kopiëren enige manier om kennis vast te leggen.Getijden: gebedsdiensten op vaste tijden. Eerst had elke kerk zijn eigen melodieën, later: gregoriaans > eenstemmige gezongen melodielijn in een niet-maatgebonden ritme.Gregoriaans brengt ook begin moderne muzieknotatie: neumen boven de tekst, later vierlijnige notenbalk en vierkante noten. Toonhoogte werd afgeleid van de Johanneshymne

> do-re-mi-fa-sol-la-ti-do: solmisatie.

Angst en boeren Het Laatste Oordeel wordt veel afgebeeld in de middeleeuwen > christus oordeelt over de bestemming van de ziel: hemel, hel of vagevuur. De gelovigen worden bang gemaakt en stimuleren hen er alles aan te doen om de verschrikkingen van hel en vagevuur te ontlopen.Kerk zegt het Laatste Oordeel te kunnen beïnvloeden: aflaten > Gods straf wordt kwijtgescholden Romaanse timpaan: Christus zit op troon in het midden, links is hemel, rechts is hel. De folteringen in de hel zijn verbonden met ondeugden of zonden die tijdens het leven op aarde zijn begaan.Pelgrimstocht Pelgrimstochten zijn gevaarlijke ondernemingen en kunnen al gauw maanden in beslag nemen. Ze volgen vaste routes.

Arabieren hadden een hoogtepunt en veroverden een groot deel van Europa: gingen

moskeeën bouwen in romeinse gebouwen: zuilen te klein > dubbele bogen.

Eerste kruistocht: Jeruzalem veroveren op de moslims. Ridders: konden aflaten verdienen

door hun werk te doen. > na 4 jaar: slachting in Jeruzalem.

Sainte Madeleine in Vézelay: Timpaan: blijkt niet veel eerbied voor niet-christelijke wereld.Na de tweede kruistocht volgen er nog meer die niets anders opleveren dan een diepe kloof tussen de Christelijke en Arabische wereld.Luxe of sober

Cluniacenzers: Cluny, midden-Frankrijk > rijkdommen en macht.

> verantwoordelijk voor de bouw van honderden kloosters en kerken, waaronder de Sainte Madeleine in Vézelay.Cisterciënzers: onvrede > soberheid en goddelijke orde (tuin).

• / 2