HOOFDSTUK1:Opvoeding

HOOFDSTUK1:Opvoeding

1.1Opvoedenvanvroeger

Letop:opvoedenisvanálletijden,depedagogiekbegintinde17eeeuw.

Deoudheid Kinderenwerdengezienalsbelangrijkegezinsledenmetwieplezierkonwordenbeleefd, maarerwerdookwaardegehechtaandienstbaarheidvanhetkind.Opvoedingstondinhettekenvandienstbaarheidenmaatschappelijkbelang.FilosoofPlato vonddatjeeenkindnietmoestverwennen,danwerdeenkindprikkelbaarenindewar.Hoewelgenegenheidenliefdebelangrijkwas,wasersprakevaneenstrengeopvoeding.Zondertiranniek.Deopvoedingkendedanookeenmilitairkarakter,wantzewildengeen rebelsekinderen!Spartaanseopvoeding=opvoedmodelwaarinkinderenvanjongsafaan

werdenopgeleidtotmilitairenengehoorzamestaatsburgers.VB:pakslaaggevenenin

watergooienvankinderen DeMiddeleeuwen Nogsteedseenstrengeopvoeding,metdenadrukopoverleven.Onderinvloedvanhet calvinismewerdenkinderenonderdrukt,enboeidenzenietzoveel.Eenbelangrijke stromingwashethumanisme=intellectuelestromingo.b.v.wijsgerigenliterairgebied.Hogewaarderingvandemensenzijnmogelijkheden.Alsmensbenjeinstaatomnate

denkenoverwatgoedenfoutis.Erasmus:“Hetisbelangrijkomliefdevolmeteenkindom

tegaan.Mijnideaaliskinderenoptevoedentothumane,verdraagzameenhoffelijke wezensdieverantwoordelijkzijn.”Zemoetennietverwendwordenenzelfinspanningen leveren.Belangvanonderwijsalsinstrument.Liefdevol!Kinderengaanmeerenlangernaar school,behalvedearbeidersklasse,diekwamlater.Denkwerki.p.v.handwerkstond centraal.Schoolkinderenwerdengezienalstoekomstigevolwassenen.19eeeuw Zedelijkevorming(goedemanieren),gehoorzaamheidenzelfbeheersingwarende belangrijkstedoelen.Egoïsmewasuitdenbozeenmoestdaardoorwordentegengegaan.Deopvoedingwasstrengwaarnodig,maarliefdevolwaarkon.Alleenmaareenhuilendkind

uitdewieghalenalshetéchtnietanderskon,wantja:zelfbeheersing.Rustenregelmaat

warenvanbelang.Bevelhuishouding=strikteregelsengrenzenenbevelen.Geen tegenspraakgeduld,machtspositietegenovereennederigehouding.20eeeuw In1946kwamDr.Spockmeteenkinderboek.Hiernaverdweendestrengeopvoedingmet nadrukoprustenregelmaat.Dr.Spockadviseerdeopvoedersdesignalenvankinderen serieustenemen,waarnaopvoedersflexibeleromgingenmethunkinderen.Erontstondeen meertoegeeflijkehouding.In1960kwamereenverschuivingvanbevelhuishoudensnaar onderhandingshuishoudens=eenmeeropenendemocratischeopvoedstijl,waarbij geluisterdwerdenrekeninggehoudenwerdmetdemeningvanhetkind.Mondigheid, zelfontplooiing,zelfontdekkingenonafhankelijkheidzijndedoelstellingen.Gelijkwaardiger! 1 / 4

21eeeuw Datisnu.Vroegervoeddeiedereenkinderenminofmeerhetzelfdeop(indienstvan maatschappij).Metdekomstvantechnologiekunjetegenwoordigalsopvoederoveral informatievindenoververschillendeopvoedmethoden.Hetsociaal-constructivisme,dat onzetijdkenmerkt,ligtaandebasis.Mensenspelenzélfeenactieverolinhetverwerven vaninformatie/kennis.Mensbeeldendietotnutoebelangrijkwarenvoordeopvoeding wordenterdiscussiegesteld.Hetkindstaatcentraal!

1.2Opvoedenvannu Opvoeding=Alleomgangtussenkinderenenvolwassenen,waarbijgerichteenrelatie wordtaangegaan,diegerichtisopsteunenrichtinggeeftaanprocesvan volwassenwording.Inditprocesspelenliefde,geborgenheidenaandachteenbelangrijke rol.Erissprakevanopvoedingalserwederzijdsrespectis,hetkindzichveiligvoelt, ondersteund/geaccepteerdwordtetc.Opvoedingsdoelen Hetvoornaamstedoelvanopvoedingishetkindlatenuitgroeientoteenvolwassenediezich kanhandhavenindemaatschappij.

3opvoedingsdoelenbinnenpedagogiek:

●Zelfstandigheid→zelfkeuzesmaken,lerenhoeweonslevenvormgeven, mogelijkhedenontdekken.●Zelfredzaamheid→zelfkeuzesmakenendezeverantwoorden.Mondigheiden verantwoordelijkheidwordengewaardeerd.●Zelfvertrouwen→bijdrageleverenaantoekomst,enhelpteenkindompraktischeen technischeproblemenoptelossen.Pedagogischebasisdoelen Ditzijnvoorwaardendiejealsopvoedermoetscheppenomdeopvoedingsdoelente

bereiken:

●Biedenvanemotioneleveiligheid→veiligebasis,onvoorwaardelijkeliefde,huiselijke warmesfeer,knuffelgeven ●Gelegenheidbiedentotontwikkelenvanpersoonlijkecompetenties→gaatom persoonlijkeeigenschappendiekinderenhelpenproblemenoptelossen,zoals veerkracht/creativiteit/motivatie.●Gelegenheidtotontwikkelentotsocialecompetenties→inleven,conflicthanteringen empathie ●Overdragenwaardenennormen Basishandelingenvanopvoeden Devierbasishandelingenzorgenervoordathetkinddeverschillendeontwikkelingsfasen doorlooptenzichkanaanpassenaandesamenleving: 2 / 4

●Ondersteuningbieden(materieelenimmaterieel) Hetopvoedgedragdatzichrichtophetfysiekeenemotionelewelzijn.De handelingendrukkenLiefdeenzorgvoorkinduit,waardoorhetzichbegrepenen geaccepteerdvoelt.Kanemotioneelenmaterieel.

→Materieel:voedsel,bescherming,lichamelijkeverzorging,schoenen,kleding.

VB:Etuimetpennen,hoestdrankje,bezoekjesaanverloskundige

→Emotioneel:alleuitingenvanliefde,genegenheid,aandachtengeborgenheid.Het

isdusdepsychischeondersteuning.Bijvoorbeeldtonenvanaffectie,latenmerken datjevertrouwenhebt.

VB:muziekjeopzettenvoorongeborenbaby

●Instructiegeven Opvoedermaaktaankindduidelijkwatvoorgedragerverwachtwordt.Richtlijnen aangeven,kindkandankennisenvaardighedenuitbreidenende verantwoordelijkheiddragen.●Controleuitoefenen Geenmacht!Gaatomuitleggenvanwenselijkegedragenaanwijzingengeven.Opvoedersdoeneenberoepopdeverantwoordelijkheid/zelfstandigheidvanhet kind.●Grenzenstellen Demanierwaaropeenkindbeloond/bestraftwordt.Belangrijkhierbijis standvastigheidvandeopvoeders,maarookdeautonomievanhetkind.Ontwikkelingstakenenopvoedingstaken Eenkinddoorlooptverschillendestadia.Bijiedereontwikkelingsfasehorenbepaalde

vaardigheden:opfysiek,cognitief,sociaalenemotioneelgebiedenophetgebiedvan

persoonlijkheid,=ontwikkelingstakenofontwikkelingsopgaven.VB:lerenpraten,

identiteitontwikkelen.Voorhetbereikenvandeontwikkelingstakenheefthetkindhulpnodigvandeopvoeder.Dezeondersteuningheetopvoedingstakenofopvoedingsopgaven=allegedragingen vandeopvoederdiehetoptimaallerenbeheersenvandeontwikkelingstakenmogelijk maken. 3 / 4

Hoofdstuk2:pedagogiek

Verschilopvoedingenpedagogiek:zodraprofessionalszichbemoeienmetdeopvoedingis

ersprakevanpedagogiek.

2.1Pedagogiek Pedagogiek=opvoedkunde,hetgrootbrengenvanonzekinderenvan0-18jaar.Pedagogiekheeftalsdoelomdeopvoedsituatievaneenkindteverbeterend.m.v.hulpverlening.Hetgaatom‘milde’problemen,bijvoorbeeldeenbabydienietwilslapenof opvoedersdiehetlastigvindenconsequenttezijn.Pedagogiekiseenwetenschappelijkvakgebied,enrichtzichophethandelenvan opvoeders.Pedagogiekiseenhandelingswetenschap.Hetiseenvormvan wetenschapsbeoefeningdienietenkeluitisopverklaren/voorspellen/begrijpenvangedrag vankinderen,maarookophetverbeterenenondersteunenvanvaardighedenenhandelen vandeopvoeder.

Nietalleenhetgezin,maarookdeonderwijssituatiehoortbijhetvakgebied.VB:eenkind

heeftproblemenmetsocialeinteractiemetklasgenootjes,ofwordtgepest.

2.2Geschiedenisvandepedagogiek

KerkvaderAugustinus:“Kinderenhebbenzonuendaneenaframmelingnodigomophet

goedepadteblijven!”

Erasmus:“Gezagmoetmeerliefdevolwordenuitgevoerd,dwangenstrafisnietgoed!’

17eeeuw:empirismeenrationalisme

Erkwamentweefilosofischestromingenop:

●Empirisme→kenniskomtvoortuitervaringendoorwaartenemen.●Rationalisme→theoretischekennis,nietdewaarnemingmaarderedeisbelangrijk.

Belangrijketijdvoordeverwetenschappelijkingvanhetwereldbeeld.Uitgangspunt:

systematischeendoelbewusteexperimentomtotalgemenekennistekomen.Pedagogen moetenontdekkersworden.Wereldvanhetkinddientontdektteworden,enermogengeen vooroordelenvandekennisexperteenrolspelen.

Rationalisme:onsdenk-enredeneervermogen.Demeestbetrouwbarebronvoorkennis.

Vooropvoedingleiddedittotdeaanzetvoorformelescholing.Ditzijnwijdus!

• / 4