HOORCOLLEGE 1: INLEIDING METHODENLEER

INHOUDSOPGAVE

Hoorcollege 1: inleiding methodenleer ............................................................................................................ 2 Hoorcollege 2: Verbanden tussen variabelen ................................................................................................... 9 Hoorcollege 3: Validiteit en betrouwbaarheid................................................................................................ 15 Hoorcollege 4: Kwalitatief onderzoek ............................................................................................................ 25 Hoorcollege 5 + 6: Steekproeftrekking ........................................................................................................... 32 Hoorcollege 7 en 8 ......................................................................................................................................... 41 Hoorcollege 9: Experimenten ......................................................................................................................... 53 Hoorcollege 10 ............................................................................................................................................... 61 Hoorcollege 11 ............................................................................................................................................... 67

• / 4

HOORCOLLEGE 1: INLEIDING METHODENLEER

Wat is wetenschappelijk onderzoek?

- Produceren: wetenschap is een continu proces

• Als wetenschappelijk onderzoeken, aan de universiteit of een instituut. Of in de praktijk

- Kennis: als beschrijving

• Niet ambigu (verschillende betekenissen mogelijk)
• Jargon (e.g. constructen) (taalgebruik dat niet bekend is buiten de groep die het gebruikt)

o Als verklaring: idealiter resulterend in een theorie

o Let op: kennis verwijst niet naar de ultieme waarheid

- Consumeren:

• Binnen de journalistiek
• Belangrijke besluitvorming

▪ Medisch, politiek, bedrijven

• Proces: De methode van empirisch onderzoek en logisch redeneren door middel waarvan kennis wordt

verworven, getoetst en/of bijgesteld → rode draad doorheen deze gehele cursus

• Product: Een logische structuur van kennis die ons iets zegt over hoe of waarom iets is (d.w.z.,

wetmatigheden en theorieën)

- Product: kennis

• Als beschrijving
• Niet ambigu 2 / 4

• Eventueel d.m.v. concepten en constructen (woorden die verwijzen naar een specifieke

beschrijving

• Als verklaring en voorspelling
• Eventueel resulterend in theorieën

- Let op: kennis verwijst niet naar de ultieme waarheid

• Het is beter te begrijpen als een toestand waarin we het dichtsbij de waarheid zijn als waar we tot nu

toe hebben kunnen komen ▪ → Wetenschap is een continu proces!

Verschillende benaderingen

• Wetenschappelijk methode van onderzoek
• Survey
• Experimenten
• Veldonderzoek
• Beschikbare data

- Voorbeeld:

• Altruïsme – “Onbaatzuchtigheid (tegenstelling: egoïsme)” (Van Dale, 2023)

▪ = hulpgedrag dat puur wordt gemotiveerd uit het verlangen om anderen te helpen, zonder te anticiperen op persoonlijke beloningen en dat vaak ten koste van de helpende.

- → Kritisch: onderzoeksresultaten niet zomaar voor waar aannemen

- → Kwaliteit van onderzoek: betrouwbaarheid en validiteit

• → Anderen toestaan het tegendeel te bewijzen (=falsificeerbaarheid)

Survey

- Mogelijke vragen:

• Hoe vaak komen altruïstische gedragingen voor in de TiU studentpopulatie?
• Hoe hangen deze gedragingen samen met persoonskenmerken?

- Onderzoeksopzet:

• Vragenlijst opstellen
• Vragenlijst voorleggen
• Verzamelde data analyseren

Experimenten

• Mogelijke vragen
• Wat maakt dat iemand altruïstisch gedrag vertoont?
• Wat verklaart verschillen in altruïsme tussen personen/situaties?

- Theorie zegt:

• De mate van altruïsme hangt af van de mate waarin iemand zich deel voelt uitmaken van de

gemeenschap waarin men wederzijds hulp aanbiedt, elkaar aanmoedigt en om elkaar geeft (Twenge, 2007).

- Onderzoeksopzet:

• Twee groepen studenten
• Zorgen dat studenten in de ene groep zich thuis voelen en studenten in de andere groep niet (=

manipulatie)

• Meten van altruïsme in beide groepen

Veldonderzoek

• Mogelijke vragen
• Hoe manifesteert altruïsme zich onder studenten?
• Hoe dragen leiderschapsgedragingen bij aan altruïstische gedragingen van teamleden?
• Hoe draagt de cultuur binnen vrijwilligersorganisaties bij aan het morele zelfbeeld van

vrijwilligers?

- Onderzoeksopzet:

• Benadering bepalen (interviews, observaties?) 3 / 4

• Rol van onderzoeker bepalen (deelnemer/onderzoeker, zich al dan niet kenbaar maken,

persoonlijke band met deelnemers?) Beschikbare data

- Mogelijke vragen:

• Wat is de invloed geweest van een ingrijpende gebeurtenis (e.g., 9/11) op altruïstisch gedrag

van individuen direct na de gebeurtenis?

• Wat is de relatie tussen fysieke nabijheid 9/11 en altruïsme?
• Wat is het verschil in altruïsme tussen werknemers van een grote multinational die werkzaam zijn

in verschillende landen?

- Mogelijke benaderingen:

• Bekijken van aantal en/of inhoud van Facebook-berichten over dit onderwerp
• Eventueel gebruik maken van big data (e.g., GPS en zoekopdrachten)
• Eventueel data van bestaand onderzoek samenvoegen

3.Het wetenschappelijk proces

Onderzoeksvraag:

• Hoe ervaren docenten het social media gebruik van jongeren op school?

Observatie:

• Docenten ervaren het gebruik van social media onder jongeren als problematisch voor de leerprestaties

van de jongeren

• / 4