HST 1,2,3,4,6,7,10,11,12,13,14

• / 4

Samenvatting ‘Overheidsfinanciën’ De Kam 15 e druk

HST 1,2,3,4,6,7,10,11,12,13,14

College aantekeningen t/m hst 12 December 2020 Inhoud Hoofdstuk 1 – Overheidsfinanciën.....................................................................................................3 Hoofdstuk 2 – Collectieve sector........................................................................................................6 Hoofdstuk 3 – Begrotingssaldo en overheidsschuld...........................................................................9 Hoofdstuk 4 – Politieke besluitvorming............................................................................................11 Hoofdstuk 6 – De begroting.............................................................................................................12 Hoofdstuk 7 – Normen voor de overheidsfinanciën.........................................................................14 Hoofdstuk 10 – Belastingstelsel........................................................................................................18 Hoofdstuk 11 – Belastingbeleid........................................................................................................21 Hoofdstuk 12 – Verdelingsfunctie....................................................................................................24 Hoofdstuk 13 – Decentrale overheden.............................................................................................26 Hoofdstuk 14 – Europese Unie.........................................................................................................29 2 / 4

Opmerkingen in groen college aantekeningen/opmerkingen docent

• betekenis kernbegrippen belangrijker dan letterlijk reproduceren
• globale uitleg voldoende tentamen
• hoofdstukken 5,8,9 niet belangrijk tentamen

Hoofdstuk 1 – Overheidsfinanciën Kenmerkend voor ‘de’ overheid is haar bevoegdheid dwingend bijdragen van gezinnen en bedrijven te vorderen, los van de mate waarin zij profijt van overheidsvoorzieningen hebben.Dwingend recht ligt onder vuur/mensen accepteren steeds minder van overheid (politie geweld)/populistische invloeden /acceptatie misbruikt overheidssteun-zelfredzaamheid: spanningsveld In een democratie ligt de uiteindelijke beslissingsmacht over uitgaven en belastingen bij de volksvertegenwoordigers.Het besluitvormingsproces waarbij wordt vastgesteld welke taken de overheid zal uitvoeren en hoeveel daarvoor mag worden uitgegeven, heet het budgetmechanisme.De collectieve-uitgavenquote = het totaal van de collectieve uitgaven : de waarde van de binnenlandse productie.De quartaire sector bestaat uit de collectieve sector+ de particuliere instellingen die noch collectief, noch uit marktprijzen worden betaald.In de marktsector worden productieve activiteiten grotendeels uit marktprijzen gefinancierd.Wanneer de economie in twee opeenvolgende kwartalen krimpt, spreken statistici van een recessie.iedere 10 jaar economische crisis/normaal?: 2001internetbubbel/2007/vastgoedcrisis/(2020: corona) vier soorten overheidsingrijpen zie wiki/onzichtbare hand werkt wel De drie ‘functies’ van de overheidsbemoeienis met de economie: KENNEN tentamen!•Stabilisatiefunctie; stabilisatie van de conjunctuurbeweging.Dit houdt in dat de overheid probeert schommelingen in het niveau van de economische bedrijvigheid (de conjunctuurgolf) te dempen.•Allocatiefunctie; beïnvloeding van de allocatie.Dit houdt in dat de overheid invloed heeft op de samenstelling van de nationale productie en de manier waarop die tot stand komt.•Verdelingsfunctie; inkomensverdeling.Dit houdt in dat de overheid invloed wil uitoefenen op de inkomensverdeling.Zie keynesiaans model wiki De output gap is gelijk aan de afwijking (in procenten) tussen het feitelijke en het structurele bbp.BBP altijd in relatie tot marktprijzen/Berekening: objectief, subjectief, bestedingsmetode Het structurele bbp is de omvang van de economie waarbij zowel de bezettingsgraad van de productiecapaciteit als het werkloosheidspercentage gelijk is aan de evenwichtswaarde. 3 / 4

•een negatieve output gap betekent doorgaans dat de bezettingsgraad van de productiecapaciteit lager is dan de evenwichtswaarde en dat het werkloosheidspercentage hoger is dan de evenwichtswaarde.•een positieve output gap wijst meestal op een hogere dan normale bezettingsgraad en een werkloosheid die tijdelijk geringer is dan de structurele werkloosheid.Bij Pareto-efficientie kan geen enkel individu er nog op vooruitgaan, zonder dat dat iemand anders erop achteruitgaat. Zo’n situatie staat bekend als een Pareto-optimum. Bij een ideale markteconomie blijven mensen onderling transacties aangaan, zolang sommigen daar voordeel bij hebben, zonder dat anderen daarvan nadeel ondervinden. in praktijk onmogelijk Onzichtbare hand markt/gebaseerd op idee dat iedereen eigen leven wil verbeteren. Perfecte balans bestaat niet Als gevolg van diverse marktimperfecties wordt een Pareto-optimum niet bereikt. Marktimperfecties

zijn:

•Collectieve goederen worden niet geproduceerd Bij een zuiver collectief goed is het onmogelijk om individuen uit te sluiten van het gebruik.Het profijt dat de een van een zuiver collectief goed heeft niet ten koste van het profijt dat anderen ervan (kunnen) hebben (non-rivaliteit). Omdat de overheid burgers in deze gevallen geen geïndividualiseerde bijdrage in rekening kan brengen, worden de kosten over iedereen omgeslagen, door ze te dekken via belastingen.Geen rivaliteit = onmogelijk/ene heeft olie, andere land niet •Machtspositief (marktmacht) Producenten mogen niet over marktmacht beschikken. Anders zullen zij voor hun goederen en diensten prijzen vragen die hoger zijn dan de marginale kosten (de kosten van de laatst geproduceerde eenheid).Genoeg bedrijven met monopolypositie/omzeilen •Asymmetrische informatie Door deze informatie-asymmetrie kan de minst geïnformeerde partij zoveel schade lijden, dat de overheid optreedt.Facebook amazon •Onevenredig hoge kosten Bij onevenredig hoge kosten bij distributie van goederen en diensten via het prijsmechanisme kan de overheid besluiten de directe band tussen profijt en bijdrage te doorbreken.•Externe effecten Externe effecten zijn een belangrijke bron van marktfalen. Van een extern effect is sprake wanneer de consumptie of de productie van de een kosten of baten voor andere meebrengt, die niet in de prijsvorming tot uiting komen.=verdeling marktwerking niet goed/balans weg, normaal, altijd invloeden extern

• / 4