HZ University of Applied Sciences

HZ University of Applied Sciences Social Work Onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte bij psychisch kwetsbare mensen met verward gedrag gericht op herstel binnen de logeeropvang onderdeel van Zeeuwse Gronden.Onderzoeksvraag: Welke ondersteuningsbehoefte hebben psychisch kwetsbare mensen met verward gedrag binnen Zeeuwse Gronden gericht op herstel?’’

Deelvragen:

-Deelvraag 1: Hoe ervaren de cliënten met psychische problematiek en verward gedrag de herstelgerichte ondersteuning binnen de Bachlaan?-Deelvraag 2: Welke vormen van ondersteuning worden geboden volgens cliënten en hulpverleners van de Bachlaan?-Deelvraag 3: Wat zijn de wensen gericht op de ondersteuning binnen de bachlaan van psychisch kwetsbare cliënten met verward gedrag?-Deelvraag 4: Welke mogelijkheden zien de hulpverlening en cliënten vanuit de bachlaan om het herstel van cliënten te bevorderen?

Course: Praktijkgericht Onderzoek SW

Opleiding: Social Work

Onderwijsinstelling: HZ University of Applied Sciences

1 e

beoordelaar: A. Pleijte

2 e

beoordelaar: K. van Gorkom

Praktijkplaats: Maatschappelijk Werk Terneuzen

Datum: november 2019

1 1 / 4

Inleiding In Zeeland komt het begrip verwarde personen veel voor. De rijksoverheid definieert mensen met verward gedrag als een kwetsbare doelgroep, die soms hulp nodig hebben [ CITATION Rij18 \l 1043 ].Omstanders krijgen regelmatig te maken met verwarde personen. Het kennisinstituut voor een samenhangende aanpak van sociale vraagstukken geeft aan dat er een mogelijkheid is voor omstanders om trainingen te volgen. De omstanders leren hoe ze moeten omgaan met mensen die verward zijn [ CITATION Bla181 \l 1043 ]. De training is gericht op de communicatieve benadering zoals in het Journal of Health Communication beschreven staat [ CITATION Rey05 \l 1043 ]. Toch geeft Koekkoek aan dat het aantal meldingen in 2015 van verwarde personen bij de Nederlandse politie fors is gestegen [ CITATION Koe17 \l 1043 ]. Sindsdien wordt er zowel lokaal, regionaal als landelijk meer gekeken naar de verschillende samenwerkingen, mogelijkheden en de innovatieve ontwikkelingen betreft de omgang met mensen die in een verwarde toestand verkeren.Dit onderzoek zal worden uitgevoerd binnen de organisatie Zeeuwse Gronden. De organisatie biedt zorg aan mensen met ernstige psychiatrische ziekten[CITATION Bla17 \l 1043 ]. Zeeuwse gronden is in 2017 een logeerproject gestart in samenwerkingsverband met het CZ, Emergis en de gemeenten [CITATION Bla17 \t \l 1043 ]. Deze samenwerking is gericht op het voorkomen van opnames. De locatie Bachlaan beschikt over vierentwintig uurs begeleiding aangeboden met bijpassende gezinsstructuur en huiselijke warmte. De Bachlaan bestaat uit twee gekoppelde woonhuizen waar elf bewoners verblijven. Het gekoppelde woonhuis beschikt over een keuken en een gezamenlijke woonkamer waarvan de bewoners gebruik kunnen maken. Elke bewoner een eigen slaapkamer, vier kamers van de locatie worden gebruikt als logeerkamers om mensen met psychische problematieken een time-outfunctie te kunnen bieden. Daarnaast wordt aan cliënten de mogelijkheid geboden om aan activiteiten deel te kunnen nemen. Naast deze twee gekoppelde woonhuizen bevindt zich een derde huis met vijf slaapkamers. Deze woning richt zich op het bevorderen van de zelfstandigheid [CITATION Bla17 \l 1043 ].Binnen de organisatie komt naar voren dat de professionals van de locatie Bachlaan het ingewikkeld vinden om de wensen en behoeften bij mensen met verward gedrag te signaleren. Het niet kunnen signaleren van deze wensen en behoeften vormt een probleem op de werkvloer dat zich uit in het moeilijk kunnen herkennen van de juiste ondersteuning behoefte bij een cliënt die in een verwarde toestand verkeerd. De achterliggende denkwijze van het logeerproject bij de Bachlaan is het bevorderen van de zelfredzaamheid, het stapsgewijs terug geven van de eigen regie en ´nieuwe´ inzichten bieden[CITATION Bla17 \l 1043 ]. In dit onderzoek wordt de ondersteuningsbehoefte belicht die een cliënt nodig heeft tijdens de beleving van een verwarde toestand. Ook wordt er gekeken naar de handvaten die de professionals nodig hebben om deze ondersteuning te kunnen bieden. Er zal worden gekeken naar hoe de verwardheid van de cliënten in kaart kan worden gebracht [CITATION Kos18 \n \l 1043 ]. Het praktijkgericht onderzoek wordt via de HZ richtlijnen uitgevoerd.

2 2 / 4

De volgende hoofdvraag is geformuleerd uit het voorgaande:

´´ Welke ondersteuningsbehoefte hebben psychisch kwetsbare mensen met verward gedrag binnen Zeeuwse Gronden gericht op herstel?’’

Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden zijn de volgende deelvragen opgesteld:

-Deelvraag 1: Hoe ervaren de cliënten met psychische problematiek en verward gedrag de herstelgerichte ondersteuning binnen de Bachlaan?-Deelvraag 2: Welke vormen van ondersteuning worden geboden volgens cliënten en hulpverleners van de Bachlaan?-Deelvraag 3: Wat zijn de wensen gericht op de ondersteuning binnen de bachlaan van psychisch kwetsbare cliënten met verward gedrag?-Deelvraag 4: Welke mogelijkheden zien de hulpverlening en cliënten vanuit de bachlaan om het herstel van cliënten te bevorderen?Binnen de Bachlaan, wordt het boven genoemde probleem ervaren door professionals en cliënten.Het is daarom belangrijk om meer inzichten in het probleem te verkrijgen. De uitkomsten van dit onderzoek dragen bij aan een betere kwaliteit van wonen en begeleiden.Tevens zal dit onderzoek bijdragen aan het herstel van de cliënt. De Social Workers komen tijdens de eerstelijns zorg in beeld, de behandeling, begeleiding en het wonen worden via korte lijnen afgestemd[CITATION Bla17 \l 1043 ]. De Social Worker ondersteunt de cliënt tijdens een verwarde toestand en signaleert hierbij de ontwikkelingen en omstandigheden en richt zich op het herstel van de cliënt.Daarnaast bespreekt de Social Worker de signalen met de behandelaar en houd rekening met de beroepscode van het sociaal werk [ CITATION Bui18 \l 1043 ] .Het onderzoeksvoorstel is onderverdeeld in diverse hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt het theoretisch kader uitgewerkt. Hierbij komen de zoekstrategie en verklaring van bijbehorende begrippen aan bod. De aanleiding van de literatuurverkenning wordt in Hoofdstuk 3 besproken. Dit hoofdstuk geeft ook de probleemstelling, hoofdvraag, deelvragen en de doelstelling weer. Hoofdstuk

• bestaat uit de opzet van het onderzoek met de onderzoeksmethodiek, gegevensverzameling en de

gegevensanalyse. In hoofdstuk 5 worden de resultaten weergegeven. De discussie, conclusie en aanbevelingen naar aanleiding van het onderzoek worden in hoofdstuk 6 behandeld. In hoofdstuk 7 wordt de literatuurvermelding volgens de bronvermelding richtlijnen weergegeven [CITATION Poe13 \n \l 1043 ]. Tijdens dit onderzoek is er gebruik gemaakt van het boek ‘Wat is onderzoek?’ gericht op de onderzoek richtlijnen [ CITATION Ver18 \l 1043 ].

3 3 / 4

2.Theoretisch kader In dit hoofdstuk wordt het theoretisch kader aan de hand van kernbegrippen beschreven. Deze kernbegrippen zijn: Zeeuwse Gronden, psychisch kwetsbare mensen, wetgeving psychisch kwetsbare mensen met verward gedrag, ondersteuning vanuit het schakelteam bij psychisch kwetsbare mensen met verward gedrag, herstel, herstelgericht, zelfredzaamheid en eigenkracht naar herstel werken worden nader belicht. Hierna worden de uitgangspunten en de topics geformuleerd belicht gericht op het onderzoek.

2.1 Zeeuwse Gronden Zeeuwse Gronden is een organisatie in de geestelijke gezondheidszorg. De organisatie biedt zorg aan mensen met ernstige psychiatrische ziekten[CITATION Bla17 \l 1043 ]. De organisatie is in 2017 een logeerproject gestart in samenwerkingsverband met het CZ, Emergis en de gemeenten. Deze samenwerking is gericht op het voorkomen van opnames.De locatie waar het logeerproject plaats vindt wordt ook wel de Bachlaan genoemd. Deze locatie biedt mensen met psychische problematiek en verward gedrag een plaats waar zij tot rust kunnen komen. Mensen wonen in hun eigen appartement en hebben ook de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten in de gemeenschappelijke ruimten. Tevens heeft dit project een ontlastende functie voor de naaste omgeving van de cliënt[CITATION Bla17 \l 1043 ].Het team van psychiaters, psychologen en sociaal verpleegkundigen dragen de verantwoordelijkheid voor de behandeling van de cliënten. De behandeling is gericht op de problematiek van de cliënt [CITATION Bla17 \l 1043 ]. Hierbij is een goede observatie, inventarisatie, preventie en interventie op gebied geestelijke gezondheid, suïcide en middelenmisbruik van belang tijdens de behandeling.De ondersteuning vanuit de begeleiding kan plaats vinden op het gebied van wonen, financiën, werk en/of dagbesteding [CITATION Bla17 \l 1043 ]. Samen met de cliënt wordt er een begeleidingsplan opgesteld met daarin de afspraken betreffende de ondersteuning. Deze afspraken worden met toestemming gezamenlijk met de naasten van de cliënt doorgesproken.De ondersteuning financieel gerichte ondersteuning vindt plaats bij het maatschappelijk werk van Zeeuwse Gronden [CITATION Bla17 \l 1043 ].

2.2Psychisch kwetsbare mensen De term verward gedrag staat voor mensen die de grip op hun leven dreigen te verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade toe brengen[ CITATION Rij18 \l 1043 ].Binnen de psychiatrie komt het begrip verwarde personen regelmatig voor. Deze groep kan verschillende aandoeningen of beperkingen hebben zoals: psychische problemen, een licht verstandelijke beperking, dementie en een verslaving. De aandoening of beperking gaat vaak in combinatie met één of meer levens- problemen denkend aan: schulden, dakloos zijn of verlies van dierbaren. Mensen die verward gedrag vertonen kunnen in een psychose verkeren. Men raakt het contact met de werkelijkheid kwijt, wat invloed kan hebben op de persoon zijn dagelijks leven.Wanneer iemand een psychose heeft, is bijsturing door anderen noodzakelijk om ervoor te zorgen dat een crisis wordt voorkomen of zich weerhoud. Nabijheid en professionele hulp zijn van groot belang, de regie wordt dan tijdelijk overgenomen. Bij sommige mensen is dat al na enkele uren, bij anderen pas na weken of maanden[CITATION Koe17 \t \l 1043 ].GGZ-Zeeland geeft aan dat de term verwarde personen in zekere zin een hype is geworden. De term wordt regelmatig in de media gebruikt. Voor deze groep is namelijk geen eenduidige definitie te

• / 4