INSPANNINGS- EN SPORTFYSIOLOGIE
Samenvatting
Keesjan Heerikhuisen Hogeschool Rotterdam | Masteropleiding Sportfysiotherapie
1 / 10
Masteropleiding Sportfysiotherapie Inspannings- en sportfysiologie
1
INHOUD
Hoofdstuk 1: Bouw en functie van skeletspieren ............................................................................................................... 8 De bouw van skeletspieren ............................................................................................................................................. 8 Spiervezels en myofibrillen ......................................................................................................................................... 8 Sarcomeren ................................................................................................................................................................. 9 Wetenschapsperspectief 1.2 ...................................................................................................................................... 9 Spiervezelcontractie ..................................................................................................................................................... 10 Spiervezeltypen, ATP-ase .............................................................................................................................................. 11 Skeletspieren en inspanning ......................................................................................................................................... 11 Rekrutering van spiervezels ...................................................................................................................................... 11 Wetenschapsperspectief 1.4 .................................................................................................................................... 12 Hoofdstuk 2: Brandstof voor de spieren: Bio-energetica en metabolisme ...................................................................... 13 Energiebronnen ............................................................................................................................................................ 13 Koolhydraten ............................................................................................................................................................ 13 Vetten ....................................................................................................................................................................... 13 Eiwitten ..................................................................................................................................................................... 14 Sturen van de snelheid van energievrijmaking ............................................................................................................. 14 Wetenschapsperspectief 2.1 .................................................................................................................................... 14 Opslag van energie: Hoogenergetische fosfaten .......................................................................................................... 14 De basisenergiesystemen ............................................................................................................................................. 15 Anaerobe systeem .................................................................................................................................................... 15 Aerobe systeem (oxidatief) ....................................................................................................................................... 15 Energieopbrengst...................................................................................................................................................... 16 Lactaat als bron van energie tijdens inspanning ....................................................................................................... 16 Kenmerken van de energiesystemen in overzicht .................................................................................................... 17 Interactie tussen energiesystemen............................................................................................................................... 18 Het oxidatieve vermogen van de spier ......................................................................................................................... 18 Enzymactiviteit ......................................................................................................................................................... 18 Vezeltype en duurtraining ........................................................................................................................................ 18 Zuurstofbehoefte ...................................................................................................................................................... 18 Hoofdstuk 3: Neurale sturing van beweging .................................................................................................................... 19 De bouw en functie van het zenuwstelsel .................................................................................................................... 19 Neuronen .................................................................................................................................................................. 19 De zenuwimpuls........................................................................................................................................................ 19 De synaps .................................................................................................................................................................. 21 Motorische eindplaat................................................................................................................................................ 21 Neurotransmitters .................................................................................................................................................... 22 Postsynaptische respons .......................................................................................................................................... 22 Het centrale zenuwstelsel............................................................................................................................................. 22 Het perifere zenuwstelsel ............................................................................................................................................. 23 Sensomotorische integratie .......................................................................................................................................... 24 Wetenschapsperspectief 3.3 .................................................................................................................................... 24 2 / 10
Masteropleiding Sportfysiotherapie Inspannings- en sportfysiologie
2 Reflexactiviteit .......................................................................................................................................................... 24 SpierspoelrefleX ........................................................................................................................................................ 25 Golgi-peesreflex ........................................................................................................................................................ 25 Motorische respons .................................................................................................................................................. 25 Hoofdstuk 4: Hormonale regulatie tijdens inspanning ..................................................................................................... 26 Het endocriene systeem ............................................................................................................................................... 26 Wetenschapsperspectief 4.1 .................................................................................................................................... 26 Chemische classificatie van hormonen ......................................................................................................................... 26 Secretie van hormonen en plasmaconcentraties ......................................................................................................... 26 Steroïde hormonen ....................................................................................................................................................... 26 Niet-steroïde hormonen ............................................................................................................................................... 26 Regulatie van het vetmetabolisme tijdens inspanning ................................................................................................. 26 De achterste hypofysekwab ......................................................................................................................................... 27 Regulatie van glucosespiegel in het bloed .................................................................................................................... 27 De bijnierschors ............................................................................................................................................................ 27 De hormonale regulatie van de inname van energie ................................................................................................... 27 Hoofdstuk 5: Energieverbruik en vermoeidheid ............................................................................................................... 28 Het meten van energieverbruik tijdens inspanning ..................................................................................................... 28 Indirecte calorimetrie ............................................................................................................................................... 28 Berekenen van zuurstofopname en kooldioxide-afgifte .......................................................................................... 28 Beperkingen van indirecte calorimetrie ................................................................................................................... 28 Energieverbruik tijdens rust en inspanning .................................................................................................................. 28 Rustmetabolisme ...................................................................................................................................................... 28 Maximaal vermogen voor aerobe inspanning .......................................................................................................... 28 Anaerobe inspanning en anaeroob vermogen ......................................................................................................... 29 Lactaatdrempel ......................................................................................................................................................... 29 Eigenschappen van succesvolle duursporters .......................................................................................................... 29 Vermoeidheid en haar oorzaken .................................................................................................................................. 30 Energiesystemen en vermoeidheid .......................................................................................................................... 30 Metabole bijproducten en vermoeidheid................................................................................................................. 30 Neuromusculaire vermoeidheid ............................................................................................................................... 31 Wetenschapsperspectief 5.2 .................................................................................................................................... 31 Spierpijn en spierkramp ................................................................................................................................................ 31 Acute spierpijn .......................................................................................................................................................... 31 Vertraagde spierpijn en spierschade ........................................................................................................................ 31 Wetenschapsperspectief 5.3 .................................................................................................................................... 32 Inspanningsgerelateerde spierkramp ....................................................................................................................... 32 Voorkomen en behandeling van kramp ................................................................................................................... 33 Artikelen Sportgericht (2017, nummer 5 en 6; 2018, nummer 1,2,4,5 en 6) ............................................................... 33 Visies op vermoeidheid............................................................................................................................................. 33 Herstel: perifere factoren ......................................................................................................................................... 36 Herstel: centrale factoren ......................................................................................................................................... 36 Fysieke omstandigheden en persoonlijke factoren .................................................................................................. 36 3 / 10
Masteropleiding Sportfysiotherapie Inspannings- en sportfysiologie
3 Persoonsgebonden factoren..................................................................................................................................... 38 Hoofdstuk 6: Werking en regulatie van het cardiovasculaire systeem. ........................................................................... 39 Cardiovasculaire systeem ............................................................................................................................................. 39 Het hart ......................................................................................................................................................................... 39 Het myocard (de hartspier) ...................................................................................................................................... 39 Het prikkelgeleidingssysteem van het hart .............................................................................................................. 40 Wetenschapsperspectief 6.1 .................................................................................................................................... 41 Externe controle van de hartactiviteit ...................................................................................................................... 41 Het elektrocardiogram .............................................................................................................................................. 41 Hartcyclus ................................................................................................................................................................. 41 Het vasculaire systeem ................................................................................................................................................. 42 Bloeddruk.................................................................................................................................................................. 42 Algemene hemodynamica ........................................................................................................................................ 42 Verdeling van het bloed ............................................................................................................................................ 42 Wetenschapsperspectief 6.2 .................................................................................................................................... 42 Intrinsieke regulatie van de doorbloeding ................................................................................................................ 43 Extrinsieke neurale sturing ....................................................................................................................................... 43 Herverdeling van veneus bloed ................................................................................................................................ 43 Terugkeer van bloed naar het hart ........................................................................................................................... 43 Het bloed ...................................................................................................................................................................... 44 Bloedvolume en samenstelling ................................................................................................................................. 44 Rode bloedcellen ...................................................................................................................................................... 44 Viscositeit van het bloed ........................................................................................................................................... 44 Hoofdstuk 7: Werking en regulatie van het respiratoire systeem .................................................................................... 45 De respiratoire en cardiovasculaire systemen .............................................................................................................. 45 Longventilatie ............................................................................................................................................................... 45 Inspiratie ................................................................................................................................................................... 45 Expiratie .................................................................................................................................................................... 45 Longvolumina ........................................................................................................................................................... 46 Longdiffusie .................................................................................................................................................................. 46 Gaswisseling in de alveoli ......................................................................................................................................... 46 Transport van zuurstof en kooldioxide ......................................................................................................................... 47 Zuurstoftransport ..................................................................................................................................................... 47 Kooldioxidetransport ................................................................................................................................................ 47 Bohr-effect ................................................................................................................................................................ 47 Haldane-effect .......................................................................................................................................................... 47 Gaswisseling bij de spieren ........................................................................................................................................... 48 Regulatie van longventilatie ......................................................................................................................................... 48 Wetenschapsperspectief 7.3 .................................................................................................................................... 49 Hoofdstuk 8: Cardiorespiratoire reacties op acute inspanning ........................................................................................ 49 Cardiovasculaire reacties op acute inspanning............................................................................................................. 49 Hartfrequentie .......................................................................................................................................................... 49 Slagvolume ................................................................................................................................................................ 49 4 / 10