Interventiestrategie

Interventiestrategie Integrale veiligheidskunde jaar 2, blok D

• / 4

Inhoudsopgave Week 1 ........................................................................................................................................................... 3 Week 2 ........................................................................................................................................................... 9 Week 2 ......................................................................................................................................................... 13 Week 3 ......................................................................................................................................................... 15 Week 4 ......................................................................................................................................................... 19 Week 5 ......................................................................................................................................................... 26 Week 6 ......................................................................................................................................................... 31 Week 7 ......................................................................................................................................................... 38

• / 4

Week 1 Hoe stevig is de piramide van Braithwaite

In de afgelopen jaren is er meer toezicht gekomen voor zowel inter- als nationale bedrijven. Naast hogere straffen zijn ook de eisen verscherpt. Er zijn twee tegenstrijdige handhavingsstijlen;

• Coöperatief, gericht op een samenwerkende manier.
• Punitief, gericht op een straffende manier.

Het begrip ‘responsive’ geeft aan dat de wijze waarop gereageerd wordt op regelovertredingen afgestemd moet zijn op de houding en beweegredenen van de regelovertreder. Het principe die hierbij belangrijk is, de escalatie van interventies.

Het bekendste boek van Braithwaite is zonder twijfel Crime, Shame and Reintegration (1989).

Centraal hierin staat:

• Shaming als mechanisme voor sociale controle, kan worden gebruikt voor zowel het gedrag van individuele personen als van organisaties te beïnvloeden.• Shaming betekent enerzijds: te schande maken, moreel veroordelen, anderzijds: schaamtegevoelens ontwikkelen.• Regelovertreders het meest effectief aangepakt als hun gedrag expliciet en scherp wordt veroordeeld. Dit zal ertoe leiden dat de overtreder zich zal schamen en dat schaamtegevoel hem er in de toekomst van zal weerhouden opnieuw in de fout te gaan.• Shaming-strategie is niet alleen effectief, maar ook efficiënt: overtuigen is goedkoper dan straffen.

Handhavingspiramide Volgens Braithwaite zijn de volgende aspecten belangrijk aan de handhavingspiramide.• Handhavers beschikken over een rijkgeschakeerd sanctiearsenaal beschikken, met een opbouw van lichte sancties (zoals het sturen van een waarschuwingsbrief) naar de meest verregaande, het intrekken van de vergunning en stillegging van de organisatie. De zware sancties vormen een stok achter de deur (benign big guns).• Strategieën gebaseerd op overtuiging en zelfregulering worden misbruikt.• Door mee te werken aan de handhaving, dwingt de overtreder de lagere sanctie af.• Sanctie is gericht op afschrikking; cruciaal hierbij is niet de hoogte, maar de morele kracht van de straf.• In Nederland nemen twee toezichthouders (Inspectie Verkeer en Waterstaat – IVW en de Onderwijsinspectie) de handhavingspiramide van Braithwaite bijna letterlijk over.

• / 4

Handhavingspiramide droom en daad De handhavingspiramide is gebaseerd op de gedachte dat handhavers hun optreden en sancties afstemmen op de ‘instelling’ of de ‘goede wil’ van de onderneming. In de praktijk blijkt de piramide meer een idealistische vorm dan realistisch. Dat komt door de volgende aspecten:

• De kennis van individuele bedrijven blijkt in de praktijk beperkt, omdat directe controles

steekproefsgewijs en projectmatig plaatsvinden. Terugkerende controles, waarmee de toezichthouder zou kunnen achterhalen in welke mate bedrijven verbeteringen doorvoeren, zijn zeldzaam.

• In de tweede plaats veronderstelt de tit-for-tat-strategie dat handhavers in staat zijn om

sancties ‘op te schalen’ als de situatie daarom vraagt. Maar is dit wel een realistische veronderstelling? In het Nederlandse stelsel van handhaving kan de sfeerovergang tussen bestuurs- en strafrechtelijke handhaving als een mooi voor- beeld van zo’n escalatiestrategie worden beschouwd.

• In de derde plaats kan worden opgemerkt dat de piramide idealistisch is, omdat ervan wordt

uitgegaan dat de toezichthouders erop gericht zijn om te bereiken dat bedrijven regels naleven. Maar van een dergelijke houding is niet altijd sprake.

Intrekken vergunning, stilleggen onderneming Boete/dwangsom Waarschuwen Maatschappelijk toezicht, sociale controle, shaming Overtuigen, instrueren, adviseren

• / 4