JurisprudenteeStrafprocesrecht

JurisprudenteeStrafprocesrecht

Weeke2:

HR 1 juli 2014 De ‘stlle sms’ arrest (discussiearrest) Relevante feiten: Inedezeezaakeisemeteheteoogeopehetezwaarwegendeeopsporingsbelangevanehete lokaliserenevaneeeneamfetamine-laboratorium,emetetoestemmingevanedeeOvJeineeeneperiodeevanevijfe dagenegedurendee6etote12euur,eelkehalfeuureeenestlesms-berichte(toteeenetotaalevaneongeveere90esms- berichten)egezondenenaareeenetelefoonewaarvanewerdeaangenomenedatehetedooredeeverdachteewerde gebruikt,ewelkeeberichtenevooredeegebruikerevanedeetelefoonenietewaarneembaarewaren,eteneindee eeneglobaleeindicateeteekrijgenevanedeeplaatsewaaredieetelefooneenedeegebruikeredaarvaneziche bevonden.Rechtsvraag: Kunnenedeealgemeneebepalingenevaneart.e3ePolitewete2012eenedeeart.e141eene142eSveine casuedeeinzetevanedeestlleesmselegitmerenewaardooreeregeenesprakeeisevaneeeneinbreukeopedeeprivacye vanedeeverdachteeeneheteduserechtmatgeverkregenebewijseis?

Overwegingen HR:

Het toezenden van voor de gebruiker van de telefoon niet-waarneembare sms-berichten is als zodanig niet in een daarop toegesneden weteliike bepaling geregeld. Voor een dergeliike wiize van opsporing moet worden aangenomen dat de opsporingsambtenaren op grond van artkel 3 Politewet 2012 en artkel 141 en 142 van het Wetboek van Strafvordering, zoals in de rechtspraak van de Hoge Raad uitgelegd, alleen bevoegd ziin haar in te zeten op een wijze die een beperkte inbreuk maakt op grondrechten van burgers en die niet zeer risicovol is voor de integriteit en beheersbaarheid van de opsporing. Toepassing van deze opsporingsmethode iegens de gebruiker van het telefoontoestel kan in het biizonder onrechtmatg ziin indien zii in verband met de duur, intensiteit en frequente ervan geschikt is om een min of meer compleet beeld te verkriigen van bepaalde aspecten van het persoonliik leven van de betrokkene.” DeeHogeeRaadesteltedusedatevooreeeneopsporingsmethodeezonderespecifekeewetelijkeegrondslagedee algemeneegrondslageartkele3ePoliteweteenedeeartkelene141eene142eSvevoldoendeekunnenezijn.eHiere zijnecriteriaeaaneverbondeneaangezienenietezomaarealleenieuweeopsporingsbevoegdhedeneopeeene algemeneegrondslagekunnenewordenegestoeld,editeinehetekaderevanedeerechtswaarborgen.eDeeHogee Raadesteltezoweleeeneinbreukcriteriumealseeeneintegriteitscriterium.eHoeweleheterechteopeprivélevene bijegebruikmakingevaneopsporingsmethodenedoorgaansehetemeesterelevanteis,ebeperktedeeHogeeRaade heteinbreukcriteriumeterechtenietedaartoe:ehetecriteriumegeldteterzakeealleegrondrechten.eDateiseooke hiererelevant.eToepassingevanedeemethodenevanedeestlleesmsekaneimmersebijvoorbeeldeookedeevrijheid vanemeningsuitngeofeheterechteopereligieerakene(denkeonderemeereaanetoepassingenejegense journalistenerespectevelijkereligieusleidersevanwegeeactviteitenedieezijeinehunespecifekee hoedanighedeneverrichten) Ineditespecifekeegevalewordteeregekekenenaareeeneinbreukeopeheteprivéleven.eEreisehiervooreeene hulpcriteriume(Ditehulpcriteriumeisevooralebruikbaarebijeinbreukeneopeheterechteopeprivéleveneene minderebijeandereegrondrechten)eineheteleveneisegeroepenewaarbijeondereandereegekekenewordtenaare deeduur,eintensiteiteenefrequente.eInedeezaakeStlle sms werdeneinetotaaleongeveerenegentgesms- berichtene(!)everstuurd,etocheoordeeldeedeeHogeeRaadedate‘gelet op de duur en frequente van toezending slechts een beperkt beeld van de bewegingen van de gebruiker van de telefoon werd verkregen.’eMenezoueinedezeecontexteookebestehetetegenovergesteldeekunnenestellen,enamelijkedatedee 1 / 6

frequente,eheteversturenevanenegentgsms-berichten,ezeerehoogeligtemetealseconsequenteedateerejuiste eenegroteeinbreukewordtegemaakteopehetegrondrecht.eHetehangteduseafevanedeeconcreteefeiteneene omstandighedenevanehetegeval.eInedezeezaakewerdeondereandereemeegewogenedateeretoestemminge wasevanedeeofcierevanejustteeenedateereuiteindelijkevoldoendeeduidelijkheideoveredeeinzetevanedee methodeewaseverkregen.Conclusie: Deeverzendingevane‘stlle’e(vooredeeontvangereniet-waarneembare)esms’jesenaaretelefoone verdachteeomeeeneindicateeteekrijgenewaaredeeverdachteezichebevond,ekaneo.g.v.e3ePolitewete2012e eneart.e141eene142eSveplaatsvindeneindienedezeeverzendingeslechtseeenebeperkteeinbreukemaakteope grondrechtenevaneburgerseenenietezeererisicovoleisevooredeeintegriteiteenebeheersbaarheidevanedee opsporing.eDeetoepassingevanedezeeopsporingsmethodeekanejegensedeegebruikerevanedeetelefoone onrechtmatgezijneindienezijei.v.m.edeeduur,eintensiteiteenefrequenteeervanegeschikteiseeenemineofemeer compleetebeeldeteeverkrijgenevanebepaaldeeaspectenevanehetepersoonlijkelevenevanedeebetrokkene.HR 12 december 1978 Braak bij Binnentreden arrest Relevante feiten: IneverbandemetedeepiraterijevaneeeneradiozendereiseeredooreheteKorpseRijkspoliteetee ’s-Gravenhageeeeneonderzoekeingesteld.eVoorediteonderzoekewerdegebruikegemaaktevaneeenehande gedrageneontvang-eenerelateveeveldstrektemeetapparatuur.OpsporingsambtenaareRotheverklaartedatehijeinedeeavondevane25eaprile1976eineeenedienstautoevanedee PTTeviaeheteinedezeeautoeaanwezigeeradio-ontvangtoesteleopeeenefrequenteevane95,5eMHz,edateopeeen vt:?i2vei4h‘24m1 m‘484)iei 41jO4li4m:‘2lij0i2i4ci2li 4 ‘l1t4GPRj1m4fi2ei N4fi:R1jei li94Vi4ltt 4’i) tu4lici4ci2li 4 ‘l1t4GPRj1m4fi2ei N4vi2t)i24 i:‘0ihi4hi:ljei rei)i02vi24ett2li24‘‘24l‘e4l1e4 clandesteneeomroepstatonezicheineofeinedeeonmiddellijkeeomgevingemoestebevindenevanewaareRothe zichetereplekkeebevond.Vergezeldevanediverseeambtenarenevanegemeentepolitee’s-GravenhageeiseRothenaaredeebetrefendee :tm‘0i4vi ili294Vi4ci2li 4GPRj1m4fi2ei N4f:iir4c1b24t) tiug)Rc1iru tv ‘))‘42tv421ie4ei4’iffi24 beëindigd.eAanedeevoorzijdeevaneheteopedeebeganeegrondegelegeneperceeleReinwardtstraate30estraalde uitealleeramenelichtenaarebuiten.eOokewaseduidelijketeezienedatezicheinedezeewoningeveleemensene bevonden.eViaeeeneperceeleinedeeomgevingeiseRoth,emetetoestemmingevanedeehoofdbewoonsterevane dateperceel,esamenemeteenkeleeandereeagentenedooredeeachterehetehuizenblokeReinwardtstraate gelegenetuinenegelopen.RotheisetoeneviaeeenebetonnenetuinafscheidingedeetuinevaneheteperceeleReinwardtstraate30e ingeklommen.eDaareaangekomenewerdedooreRothewaargenomenedatedeestudioruimteevanedeezendere ‘l1t4GPRj1m4fi2ei N4c1m’4’1i 4ni:4)tije4fih12li294V‘‘ tu4ht:vi2l4’ii/4’1b4)ie4c1b24 im’ei jm’tRli eenevanedeeruitenevanedeetuindeureneingedrukteeneisedooreheteontstaneegatedeedaareachteregelegene ruimteebinnengestapt.Rechtsvraag: Deevraagewaseofeeeneopsporingsambtenaaredieebevoegdeiseeenewoningeteebetredeneine alleegevallenebevoegdeisedeewoningedooremiddelevanebraake(bijv.edooreheteinslaanevaneeeneruit)etee betreden?

Overwegingen HR:

Dat een opsporingsambtenaar, ook indien hii in een bii de wet bepaald geval en voorzien van een biizondere of algemene last van een door de wet aangewezen macht bevoegd is om tegen de wil van de bewoner een woning binnen te treden en bii de uitoefening van die bevoegdheid de vormen in acht neemt door de wet daaraan verbonden, niet onder alle omstandigheden gerechtgd is zich de toegang tot die woning te verschafen door middel van braak; dat immers bii de beantwoording van de vraag of een opsporingsambtenaar als even bedoeld een ruit opzeteliik mag vernielen, rekening moet worden gehouden met de beginselen van een goede procesorde welke onder meer 2 / 6

meebrengen dat indien het belang van het onderzoek een inbreuk op het recht van huisvrede noodzakelijk maakt, de opsporingsambtenaar gehouden is er zorg voor te dragen dat die inbreuk niet groter is dan wordt gerechtvaardigd door de omstandigheden.Hetebinnentredenevanewoningenetegenedeewilevanedeebewonersebijedeeuitoefeningevane strafprocessueleetakenewordtedooredezeebeslissingenieteenkeleonderedeewetmatgheidstoetsevanedee art.e120-123eSvegebrachtemaarebovendieneonderedeetoetsevanedeerechtmatgheid.eDeeambtenarenediee eenewoningebinnenewillenetredenemeteinachtnemingevanedeedaarvoorevoorgeschrevenevormen,e moetenevoortaaneookerekeningehoudenemeteheteproportonaliteitsbeginsel: deeinbreukemageniete groterezijnedanedooredeeomstandighedenewordtegevorderd.eDatebetekenteblijkensehetegevoerdee verweerekennelijk,edatebedoeldeeambtenaarezoemogelijkeaanedeebewonersedeegelegenheidemoete gevenehemevrijwilligeinedeewoningetoeeteelaten.e Eenseteemeereblijktedateonsestrafprocesrechteinetoenemendeemateedoorerechtsbeginselen wordte geregeerd.eDeeHRewijstealsezodanigeheteproportonaliteitsbeginseleaan.Menezaleookekunnenedenkeneaanehetesubsidiariteitsbeginsel;ealvorensedwangeteegebruiken,edientemene deegelegenheidetotevrijwilligeemedewerkingeteeverlenen,ezoalseookehetegevaleisebijeinbeslagneming,e waaraaneeeneuitnodigingetotevrijwilligeeafgifeevoorafedienteteegaane(art.e99,elide1,eSv.),eterwijlebijeeene huiszoekingedeebetrokkeneneeveneenseinedeegelegenheidemoetenewordenegesteldetotevrijwilligee medewerkinge(art.e99,elide2,eSv.).Conclusie: Hetebinnentredenevanewoningenetegenedeewilevanedeebewonersebijedeeuitoefeningevane strafprocessueleetakenewordtedooredezeebeslissingenieteenkeleonderedeewetmatgheidstoetsevanedee art.e120-123eSvegebrachtemaarebovendieneonderedeetoetsevanedeerechtmatgheid.Hetearresteheefebetrekkingeopeheteproportonaliteits-/-esubsidiariteitsbeginsel.eIndienedeeinbreukeope iemandsegrondrechtenenoodzakelijkeis,egeleteopehetebelangevaneheteonderzoek,edientedee opsporingsambtenaareervooreteezorgenedatedezeeinbreukenietegrotereisedanedeeomstandighedene rechtvaardigen.eAlvorensedwangeteegebruiken,edientemenedeegelegenheidetotevrijwilligeemedewerkinge teeverlenen,ezoalseookehetegevaleisebijeinbeslagneming,ewaaraaneeeneuitnodigingetotevrijwilligeeafgifee voorafedienteteegaan.e HR 2 februari 1988 Stormsteeg arrest

Relevante feiten:

Stormsteegearrest:e

e

Feitelijkeetoedracht:e

IneheteStormsteegarrestegingeheteomeeenemanedieedooredeeStormsteegeineAmsterdameliep,emetezijne handestevigeinezijnerechterjaszak.eDeeStormsteegewasebekendealseeeneplaatsewaareveelvuldige verdovendeemiddelenewerdenegebruikteeneverhandeld.eeToenedeemanedeeagentenezageschrokehij,eene bleefehijeevenestlestaan.eVervolgenserendeehijeweg.eDeemanewerdetegengehoudeneenegefouilleerd.e Tijdensedezeefouilleringewerde3,3egrameheroïneegevonden.e Rechtsvraag: Waseeresprakeevaneernstgeebezwareneopegrondewaarvaneheteonderzoekeaanedeekledinge konewordenegerechtvaardigd?e

Overwegingen HR:

R.o.e5.1.1: 3 / 6

In aanmerking genomen dat:

-Het hiervoren onder 4.2 vermelde p.-v. inhoudt, dat een man over de riibaan van de Stormsteeg liep; dat hii ziin rechterhand stevig in de rechteriaszak van ziin ias hield en kenneliik schrok bii het zien van de verbalisanten, waarop hii bleef stlstaan en vervolgens in versnelde pas trachte weg te lopen; -Evenbedoeld p.-v. tevens inhoudt dat op en in de omgeving van de Zeediik te Amsterdam tot welke omgeving, naar van algemene bekendheid is, ook de Stormsteeg behoort — veelvuldig verdovende middelen plegen te worden gebruikt dan wel verhandeld; Heef het hof kunnen aannemen dat er te dezen sprake was van ernstge bezwaren in de zin van art. 9 lid 5 Opiumwet tegen een persoon die verdacht kon worden van een bii de Opiumwet als misdriif strafaar gesteld feit.VolgensedeeHogeeRaadewarenedeeplotselingeeschrikreacteevanedeemanebijehetezienevanedeeagenteneene deebekendheidedaterondedeeStormsteegeveeleopiumdelictenewordenegepleegdevoldoendeegrondevoore ernstgeebezwarenetegenedeeverdachteedatehijezicheschuldigehadegemaakteaaneeeneopiumdelict.ee Belangrijk: Feitenevanealgemeneebekendheidekunnenemeespelenebijeeeneredelijkeeverdenking.eDuseine ditegevaledatedeebekendheidedateereopedeestormsteegeveeleopiumdelictenewordenegepleegd.e e Onderedezeeomstandighedenewaseeresprakeevaneernstgeebezwarenejegensedeeman,ewaardoorehijealse verdachteeinedeezinevaneart.e27elide1eSvekonewordenegekwalifceerd.eOpegrondehiervanemochtehije wordenegefouilleerdeinedeezinevaneart.e9elide2eSv.ee Deefouilleringeinedeezinevanetoenmaligeart.e9elide5eOpiumwet,enueisediteart.e9elide2e Opiumwet,eeneheteverkregenebewijsewareneduserechtmatg.ee Hetecassatemiddelewaseduseonterechtevoorgesteld.eDeeHogeeRaadeverwerptehete Beroep.Conclusie: VolgensedeeHogeeRaadewaseereonderedezeeomstandighedenesprakeevaneernstgeebezwaren,e opegrondewaarvaneheteonderzoekeaanedeekledingekonewordenegerechtvaardigd.eHoofdzakelijkedee schrikreacteevanedeemaneenezijneplotselingeedrangeomenaehetezienevanedeeagentenewegeteerennene zorgdeevooreeeneverdenking.HR 13 juli 2010 Anonieme informate arrest Relevante feiten: InedezeezaakegaateheteomeeeneverdenkingedieeisegerezenedooreeeneviaeMeldeMisdaad Anoniemebinnengekomenetp.eDeeopebasisevanedee‘MMA-melding’egerezeneverdenkingeexeart.e 9eOpiumwetewasedeegrondslagevooreeeneonderzoekeineeenewoning.eDeepoliteelietenadereonderzoeke naareaanleidingevanedeemeldingeachterwege,enuedeesituate,egeleteopedeeinhoudevanedeeMMA-melding, noopteetotespoed.eVolgensedeemeldingewareneopedateogenblikenietealleenedeeverdovendeemiddelen,e maareookeeeneaantalehennepknipperseaanwezigeinehetepand,ezodatebijeonverwijldeoptredenehete vooruitzichteopeinbeslagnemingeeneeenesuccesvoleopsporingsonderzoekezeeregunstgewas.eInedeekelder werdeeenehoeveelheidevaneruime57ekilogramehenneptoppeneaangetrofen.eHeteHofeaanvaarddeehete politeoptreden.

Oordeel Hof: 4 / 6