lO Mo A RcPS D 26 6 83 34

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34 1 / 4

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34 Inhoud Hoofdstuk 1 Psychologie: een palet vol theorieën.............................................................4 Hoofdstuk 2 Psychoanalyse (psychodynamische theorie).................................................5 Basisuitgangspunten......................................................................................................5 Geschiedenis..................................................................................................................5 Mensbeeld.....................................................................................................................5 De klassieke theorie.......................................................................................................6 De drifttheorie...............................................................................................................6 De psychische structuur.................................................................................................6 Ontwikkelingsfasen (psychoseksuele stadia).................................................................6 De hechtingstheorie van Bowlby...................................................................................7 Hechting : mechanistisch aangeboren drift...................................................................7 Objectrelatietheorie.......................................................................................................8 Hoofdstuk 3 Behaviorisme...............................................................................................10 Basisuitgangspunten....................................................................................................10 Leerprocessen..............................................................................................................10 Habituatie................................................................................................................10 Klassieke conditionering..............................................................................................11 Operante conditionering..............................................................................................11 Model-leren.................................................................................................................12 Hoofdstuk 4 Humanistische psychologie.........................................................................14 Basisuitgangspunten....................................................................................................14 Experiëntiële therapie..................................................................................................15 Verklaring psychische stoornissen...............................................................................16 Hoofdstuk 5 Cognitieve psychologie................................................................................17 Basisuitgangspunten....................................................................................................17 Schema’s......................................................................................................................17 Waarneming................................................................................................................17 Geheugen.....................................................................................................................18 Cognitieve ontwikkeling...............................................................................................18 Persoonlijkheid............................................................................................................19 Verklaring psychische stoornissen...............................................................................20 Hoofdstuk 6 Systeemtheorie...........................................................................................21 Basisuitgangspunten....................................................................................................21 Strategische stromingen in de gezinstherapie.............................................................22 2 / 4

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34 Watzlawick...............................................................................................................22 (Bio)ecologische systeemtheorie.................................................................................23 Uri Bronfenbrenner......................................................................................................23 Expressed Emotions.....................................................................................................26 Hoofdstuk 7 De omgevingspsychologie...........................................................................27 Basisuitgangspunten....................................................................................................27 De theorie over ruimtegebruik....................................................................................27 Territorium..................................................................................................................28 Hoofdstuk 8 Biologische psychologie...............................................................................31 Basisuitgangspunten....................................................................................................31 Erfelijkheid...................................................................................................................31 Hersenen......................................................................................................................32 Hoofdstuk 9 Epiloog.........................................................................................................35 3 / 4

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34

Hoofdstuk 1 Psychologie: een palet vol theorieën

Er zijn verschillende manieren om de theoretische stromingen te categoriseren. De eerste indeling is

een indeling naar mensbeelden:

-Het organistisch mensbeeld: mensen worden waargenomen als een geheel, onderdelen beïnvloeden elkaar, er is sprake van interne en externe dynamiek (wisselwerking met omgeving), er is geen lineaire relatie tussen oorzaak en gevolg, mensen worden gezien in hun omgeving, een organisme wordt gezien als meer dan de som van de delen, er zijn vergelijkingen met dieren mogelijk.-Het personalistisch mensbeeld: mensen worden als unieke personen gezien, mensen zijn scheppers van cultuur en geven zelf zin aan het bestaan, mensen leggen de nadruk op doelgericht handelen, mensen zijn anders dan dieren, mensen worden gezien als een geheel.-Het mechanistisch mensbeeld: de mens wordt gezien als een machine die is samengesteld uit afzonderlijke delen met hun eigen eigenschappen, mensen worden door externe krachten voortbewogen, mensen worden zelfstandig (los van de omgeving) bestudeerd, er is geen verschil tussen mensen en dieren, verbanden tussen oorzaak en gevolg zijn rechtlijnig, de som der delen hetzelfde is als het geheel.

Methoden in de psychologie zijn afgeleid van het mensbeeld. De meest bekende methoden zijn de verklarende, de verstehende en de hermeneutische methode. In het organistische en het mechanistische mensbeeld moet het verwerven van kennis in de eerste plaats objectief gebeuren en moet het controleerbaar zijn (verklaarbaar). In theorieën met een personalistisch mensbeeld wordt uitgegaan van het begrijpen van het complexe geheel. Deze methoden zijn eerder subjectief en minder gebaseerd op harde feiten en cijfers. De laatste visie, waarin subjectiviteit centraal staat, wordt bekritiseerd omdat deze niet gebaseerd zou zijn op een theorie. De hermeneutische methode is een methode die vindt dat het interpreteren van de waarneming belangrijker is dan de waarneming zelf.

Algemene systeemtheorie = metatheorie, oftewel een theorie over theorieën die aangeeft dat menselijk gedrag altijd voortkomt uit biologische, psychische en sociale factoren.

Belangrijkste punten algemene systeemtheorie (biopsychosociaal model):

-Hiërarchisch geordende niveaus die de werkelijkheid weergeven:

subatomaire deeltjes – atomen – moleculen – organellen – cellen - .. – 2 personen – familie – gemeenschap - .. (hoe hoger het niveau, hoe complexer het systeem) -Geen enkel niveau is te herleiden tot de hoger gelegen niveaus -Mens wordt gezien als een biologisch organisme en als een symbolisch wezen -Hogere niveaus zijn complexer dan lagere niveaus -Het is een open systeem, dynamisch denken -Systeem blijft in stand door het interne en externe evenwicht te bewaren

• / 4