lO MoA RcP S D2 6 68 33 4

lO MoA RcP S D|2 6 68 33 4

• / 4

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34 Inhoud 2.1 Veranderingen in de samenleving: polarisatie..............................................................................5

2.1.1 Confrontaties.........................................................................................................................7

2.2 Radicalisering................................................................................................................................8 2.3 Islamitisch radicalisme (in Nederland)..........................................................................................9 2.4 Stromingen binnen de islam.......................................................................................................10 2.5 Het salafisme..............................................................................................................................11 2.5.1. De apolitieke salafisten.......................................................................................................11

2.5.2 De politieke salafisten..........................................................................................................12

2.5.3 De salafi-jihadi’s...................................................................................................................13

2.6 Kenmerken van het islamitisch radicalisme................................................................................14 2.7 Standpunten van de drie salafistische stromingen op een rij.....................................................15 2.8 Dit hoofdstuk kort samengevat..................................................................................................17 3.2 Drie dimensies............................................................................................................................20 3.3 Individuele factoren....................................................................................................................20

3.3.1 De religieuze dimensie.........................................................................................................21

3.3.2 De politiek activistische dimensie........................................................................................24

3.3.3 De sociaal culturele dimensie..............................................................................................26

3.4 Demografische kenmerken.........................................................................................................27 3.5 Ontwikkelingsstadia....................................................................................................................30 3.6 De radicale verliezer...................................................................................................................31 3.7 Dit hoofdstuk kort samengevat..................................................................................................33 Hoofdstuk 4: Empowerment............................................................................................................34

4.1. Empowerment als methodiek....................................................................................................34

4.1.1. Empowermentmethodiek bij allochtone jongeren.............................................................35 4.2 Tegengaan van radicalisering door versterking van de (moslim)identiteit.................................36

4.2.1 De aanpak van het SMN.......................................................................................................37

4.2.2 De empowermentmethodiek van het SMN.........................................................................38

4.2.3 De verschillen in aanpak tussen het SMN, het IOT en het SIO.............................................41

4.3 De rol en relevantie van het welzijnswerk bij radicalisering.......................................................42 4.4 Dit hoofdstuk kort samengevat..................................................................................................44 Hoofdstuk 5: Een kleinschalig veldonderzoek op micro-, meso- en macroniveau............................45 5.1 Een interview op microniveau....................................................................................................45 5.2 Een interview op mesoniveau.....................................................................................................47 5.3 Een interview op macroniveau...................................................................................................49 2 / 4

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34 5.4 Dit hoofdstuk kort samengevat..................................................................................................50 Hoofdstuk 6: Conclusies en aanbevelingen......................................................................................51 Literatuurlijst....................................................................................................................................56 Personen..........................................................................................................................................60 Media...............................................................................................................................................60

Hoofdstuk 1: Inleiding

Tijdens mijn jaarstage bij het Anti Discriminatie Bureau Flevoland (tegenwoordig Bureau voor Gelijke Behandeling genaamd), heb ik mij korte tijd mogen verdiepen in het onderwerp “Radicalisering van islamitische jongeren”. De gemeente X had het bureau gevraagd om een soort “masterclass” hierover te organiseren, ter kennismaking met het onderwerp voor verschillende instellingen in X .Wij waren reeds aangevangen ons te verdiepen in het onderwerp en het opzetten van de organisatie van de masterclass, toen de gemeente besloot dat zij eerst de mate van deze problematiek binnen X in kaart wilde brengen. Tot onze teleurstelling waren wij daarom genoodzaakt met dit project te stoppen. Het onderwerp is mij echter altijd bijgebleven en daarom was een onderwerp voor mijn literatuurscriptie ook snel gevonden.

Ik zou heel graag willen weten hoe of waardoor islamitische jongeren in een radicaliseringsproces kunnen belanden en in sommige gevallen daar zo ver in terecht komen dat zij op een gegeven moment bereid zijn om geweld te gebruiken tegen hun medemens. De vraag- en probleemstelling voor deze scriptie is dan ook: Welke factoren kunnen van invloed zijn bij radicalisering van islamitische jongeren in de Nederlandse samenleving? De doelstelling van de scriptie is het bijdragen aan meer bekendheid over radicalisering van islamitische jongeren, onder andere binnen het welzijnswerk. Ook hoop ik dat ik met deze scriptie bij kan dragen aan het tegengaan van verdere tegenstellingen in de Nederlandse samenleving. Uit onderzoek is gebleken dat in Nederland vooral Marokkaanse jongeren gevoelig kunnen zijn voor radicalisering, dus vandaar dat ik mijn scriptie in grote lijnen richt op Marokkaanse jongeren tussen de 14 en 25 jaar.

Het onderwerp islamitisch radicalisme heeft de afgelopen jaren veel aandacht gekregen in de samenleving, van onderzoekers, en zeker ook in de politiek. Op 27 augustus 2021 lanceerde het kabinet het “Actieplan Polarisatie en Radicalisering”. Het kabinet richt zich in dit plan op verschillende vormen van radicalisme. Het plan kent drie doelen, namelijk 1)Preventie, waarbij gericht wordt op het voorkomen van verdere processen van isolement, polarisatie en radicalisering.2)Pro-actie, waarbij gericht wordt op vroegtijdig signaleren en het ontwikkelen van een juiste aanpak van het probleem.3)Repressie, waarbij gericht wordt op het uitsluiten van mensen die grensoverschrijdend gedrag vertonen en anderen negatief beïnvloeden.

Het plan richt zich in de aanpak van het probleem op drie sporen: lokaal niveau, nationaal niveau en samenwerking op internationaal niveau, waarbij het kabinet de aanpak van de problematiek vooral een taak vindt van lokaal bestuur, wat ondersteund wordt door een algemeen en specifiek beleid op 3 / 4

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34 nationaal niveau. Elk jaar verschijnt er een voortgangsrapport, waarin de voortgang op twee niveaus gemeten wordt, namelijk de feitelijke situatie en de ervaren situatie. Een voorbeeld daarvan is het “Operationeel Actieplan Polarisatie en Radicalisering 2021”, wat in december 2020 is verschenen en waarin de belangrijkste ontwikkelingen van 2021 aangestipt worden waar verder op gebouwd kan worden in 2022.

In hoofdstuk twee zullen de in deze inleiding gebruikte begrippen polarisatie en radicalisering, uiteen gezet en toegelicht worden. Daarbij worden de veranderingen in de Nederlandse samenleving van de afgelopen jaren beschreven, waaruit een duidelijke verharding van het integratiedebat is gebleken.Een aantal politici heeft daarin de afgelopen jaren een hoofdrol gespeeld. De eerste jaren van deze eeuw waren dat voornamelijk wijlen politicus Pim Fortuyn van de politieke partij Lijst Pim Fortuyn, politica Rita Verdonk van destijds de politieke partij VVD en tegenwoordig met haar eigen beweging Trots op Nederland en politica Ayaan Hirsi Ali van destijds de politieke partij de VVD. Ook de kritische filmmaker Theo van Gogh heeft de eerste jaren van deze eeuw een zeer belangrijke rol gespeeld. De laatste jaren staat vooral politicus Geert Wilders van de politieke partij Partij Voor de Vrijheid in dit kader in de schijnwerpers. Verder zal in hoofdstuk twee dieper ingegaan worden op wat islamitische radicalisering precies inhoudt, welke stromingen binnen de islam daar mogelijk vatbaar voor zijn en wat de verschillen zijn tussen islamitisch radicalisme en islamitisch extremisme.

Hoofdstuk drie is met name een antwoord op de probleemstelling van deze scriptie. Het zal daarom ook in omvang het grootste hoofdstuk van deze scriptie zijn. In dit hoofdstuk wordt beschreven welke factoren mogelijk van invloed kunnen zijn op de radicaliseringsprocessen van islamitische jongeren. Het hoofdstuk wordt ingeleid met het levensverhaal van Mohammed B. Mohammed B. is misschien wel Nederlands bekendste moslimextremist. Tevens worden in dit hoofdstuk veel citaten gegeven over de beleving van een aantal jongeren welke in verschillende mate een radicaliseringsproces doormaken. In de hoofdstukken twee en drie wordt veel verwezen naar de onderzoeken van het Instituut voor Migratie en Etnische Studies en van (wijlen) Buijs, Demant en Hamdy. Deze onderzoeken zijn beide in 2021afgerond en ik heb in deze onderzoeken veel antwoorden gevonden die aansluiten bij de probleemstelling van deze scriptie.

In hoofdstuk vier wordt ingegaan op de methodische mogelijkheden die tot nu toe zijn ingezet en toegepast voor het tegengaan van en preventie tegen radicalisering van islamitische jongeren. Met name de empowermentmethodiek lijkt goed aan te sluiten bij de problematiek waar veel moslimjongeren mee worstelen en daarom komt vooral deze methodiek aan de orde. Ook wordt in dit hoofdstuk toegelicht wat de relevantie en het belang is van islamitische radicalisering voor het maatschappelijk werk.

Voor hoofdstuk vijf heb ik op kleine schaal wat veldonderzoek gedaan. Ik was erg benieuwd in hoeverre islamitisch radicalisme aandacht heeft in de samenleving op micro-, meso- en macroniveau. Ik heb daarom binnen mijn eigen gemeente (X ) drie mensen die zich bevinden op micro-, meso- en macroniveau, vragen voorgelegd over hoe zij aankijken tegen dit onderwerp.Deze interviews zijn in hoofdstuk vijf uitgewerkt. Dit hoofdstuk is qua omvang echter niet geheel in verhouding met de hoofdstukken twee, drie en vier, omdat het veldonderzoek ook maar een

• / 4