Natuurlijke voortplanting & anatomie Hoofdstuk 1 bronstseizoen en bronstcyclus Paragraaf 2(bijlage) Debronstcyclusis de vruchtbare periode die duurttot de eerstvolgende vruchtbare periode. De perioden vallen binnen debronsttijd,de tijd waarin een dier paart. In de bronstcyclus is een dier maar een bepaalde tijd vruchtbaar, debronstduur.Het is als verzorger belangrijk om op tijd de bronst op te merken. Dit noem jebronstdetectie.Het bronstig worden wordt zintuiglijk en hormonaal geregeld. Denk aan daglengte, lichtintensiteit of temperatuur.De bronstcyclus kun je in 4 onderdelen 1.Pro-oestrus.de eicellen gaan rijpen (Graafs follikel).Deze eicellen produceren oestrogeen.
2.Oestrus.Het dier is bereid om gedekt te worden Korthierna heb je de ovulatie. Op de plek waar de rijpende eicel zat, zit nu het gele lichaam (corpus luteum). Deze produceertprogesteron.
3.Metoestrus.Progesteron zorgt er voor dat de drachtin stand blijft.
4.Anoestrus.De seksuele rustfase.De bronsttijd is afhankelijk van dedraagtijd.Delong-daybreedersparen als de dagen langer worden (paard). Deshort-daybreedersparenals de dagen korter worden, bevallen in het voorjaar (schapen).Dieren die maar 1 bronstcyclus per jaar hebben, zijnmono-oestrisch,zoals de wolf. De meeste zoogdieren hebben meerdere bronstcyclussen per jaar, deze zijnpoly-oestrisch, zoals de koe.Dieren die bij mensen leven zijn gedomesticeerd. Ze hebben zich aangepast aan het leven bij mensen.Een dier laatbronstverschijnselenzien wanneer zebronstig is. Bronstige dieren vertonen hetsta-reflexals ze dekbereid zijn. Er zijn ooklichamelijke kenmerken. Ze scheidt feromonenaf waar mannelijke dieren door aangetrokkenworden.Paragraaf 3(bijlage) Een hond is gemiddeld 2 keer per jaar loops. Het gedrag verandert en je ziet lichamelijke veranderingen. Dit komt door een schommeling in de hormonen. Ze eet minder, jankt meer of is onrustig. Ze plassen meer voor een reukspoor. Ze zal een sta-reflex vertonen als ze klaar is om gedekt te worden.Pro-oestrus. Tijdens de pro-oestrus rijpen de eicellen, dit duurt zo’n 9 dagen. Je kunt dit opmerken aan de bloederige afscheiding en een gezwollen vulva. Reutjes zullen geïnteresseerd zijn maar de teef zal nog niet bereid zijn.Oestrus. Op de 3e dag van de oestrus is de eisprong. De oestrus duurt 9 dagen. De bloeding neemt af en de teef laat een sta-reflex zien.Metoestrus. De vulva wordt kleiner en de teef zal geen reuen meer accepteren. In de eerste helft van de metoestrus is het progesteron gehalte verhoogd, in de tweede helft daalt deze.De metoestrus duurt 6-10 weken. Als ze is gedekt, ontwikkelen in deze periode de vruchten.4-8 weken na het einde van de loopsheid zwellen de tepels op en verandert de lichaamsvorm. Aan het einde zal ze een nest bouwen en melk produceren. 1 / 3
Bij honden maakt het voor de hormoonverandering niet uit of ze wel of niet gedekt is.Hierdoor kunnen veel teefjes schijndrachtig worden. In de natuur is dit handig omdat alle teven kunnen helpen met voeden.Anoestrus. De hoeveelheid progesteron is weer laag en de voortplantingsorganen komen tot rust. Dit duurt gemiddeld 3-4 maanden. Dit verschilt per hond. Sommige rassen hebben een anoestrus van 10 maanden, ook oudere honden hebben vaak een langere anoestrus.Paragraaf 4(bijlage) Een kat heeft een poly-oestrische cyclus. Vaak komt het tot gang als de dagen langer worden. Gedomesticeerde katten kunnen het hele jaar seksueel actief zijn door het kunstlicht in de huizen.Pro-oestrus en oestrus. De pro-oestrus is onopvallend en duurt 3 dagen. Tijdens de oestrus krijg je het typische krolse gedrag van een kat te zien. Ze is aanhankelijk, rusteloos, luidruchtig en neemt soms een kenmerkende houding,lordosis,aan. Met de lordosis laat de poes zien dat ze klaar is om gedekt te worden. De oestrus duurt 7-9 dagen. Pas na de dekking vindt de eisprong plaats, dit noem je eengeïnduceerde ovulatie.Metoestrus, interoestrus en anoestrus. Na de eisprong komt de poes in de metoestrus. Als de poes NIET drachtig is duurt deze 38 dagen en als ze WEL drachtig is duurt deze 60 dagen. Als de poes niet gedekt is, komt ze in deinteroestrus,dit is een korte seksuele rustfase van 8-10 dagen. Als het bronstseizoen nog bezig is, begint de cyclus weer opnieuw.Aan het einde van het voortplantingsseizoen komt de poes na de interoestrus in e anoestrus terecht. De anoestrus duurt 30-90 dagen.Paragraaf 5 Konijn De eierstokken van een voedster produceren in golven rijpe follikels, als ze geen eisprong heeft, gaan deze weer weg. Een konijn heeft een geïnduceerde ovulatie. Je ziet bij een bronstig konijn een rood-blauwe vulva.Er is geen duidelijke bronstcyclus en de voedster is het hele jaar vruchtbaar.Cavia De bronstcyclus van een cavia duurt 16 dagen met een bronstduur van 24 uur. 10 uur na het begin van de bronst treedt de eisprong op. Ze brommen een beetje en proberen andere cavia’s te beklimmen. Cavia’s zijn het hele jaar door vruchtbaar.Hamster Hamsters hebben een bronstcyclus van 4 dagen met een bronstduur van 6-10 uur. De eisprong treedt 6-10 uur na het begin van de oestrus op. Je herkent de bronst aan de sta-reflex. In de natuur gaan hamsters in de anoestrus als ze in winterslaap gaan.Paragraaf 7+ Receptorenvangen signalen op zoals licht en donkeren zetten deze om inimpulsendie door de hersenen geregistreerd worden. In de hersenen bevindt zich depijnappelklier (epifyse) die bovenop dehypothalamusligt. De epifyseproduceertmelatonine.Dit zorgt voor het slaap-waakritme.Melatonine zet de hypothalamus aan tot de productie vanGnRH (Gonadotropin Releasing Hormone).Dit hormoon heeft invloed op de hypofysedieFSHproduceren. Het dier zit nu in 2 / 3
defolliculaire fase(pro-oestrus en oestrus) van de bronstcyclus. De follikels rijpen. De wand van follikels produceren oestrogeen, als de piek is bereikt, is het dier bronstig. Kort na de oestrogeen piek bereikt het luteïniserend hormoon (LH) zijn piek, deze zorgt voor de ovulatie. Na de ovulatie blijft het gele lichaam over. Het dier bevindt zich nu in deluteale fase(metoestrus) waarin progesteron overheerst. Aanhet einde van de cyclus wordt prostaglandinegeproduceerd door het baarmoederslijmvlies(endometrium) waardoor het gele lichaam afbreekt en de productie van progesteron stopt. Nu volgt de anoestrus.
- / 3