NoordhoffUitgevers - NoordhoffUitgeversbv,AfdelingVoortgezetonderwij...

ChemieOveral Uitwerkingen 4vwo Vijfdeeditie Auteurs JoostArends SjefBuil GuusRus BertieSpillane YvonneVeldema Eindredacteur JulekevanRhijn NoordhoffUitgevers 1 / 4

Eventueleop-enaanmerkingenoverdezeofandereuitgavenkunturichtenaan:

NoordhoffUitgeversbv,AfdelingVoortgezetonderwijs,Antwoordnummer13,9700VB Groningenofviahetcontactformulieropwww.mijnnoordhoff.nl.Deinformatieindezeuitgaveisuitsluitendbedoeldalsalgemeneinformatie.Aandeze informatiekuntugeenrechtenofaansprakelijkheidvandeauteur(s),redactieofuitgever ontlenen.Colofon

Vormgevingbinnenwerk:Bloemvisdesignencommunicatie,Groningen

Vormgevingomslag:InOntwerp,Assen

Omslagbeeld:Shutterstock

Technischtekenwerk:lntegraSoftwareServices,India

FSC www.fsc.org 3/19 MIX Papiervan verantwoordeherkomst

FSCC118189

©2018NoordhoffUitgeversbv,Groningen/Utrecht,TheNetherlands Dezeuitgaveisbeschermdopgrondvanhetauteursrecht.Wanneeru(her)gebruikwilt makenvandeinformatieindezeuitgave,dientuvoorafschriftelijketoestemmingte verkrijgenvanNoordhoffUitgeversbv.Meerinformatieovercollectieveregelingenvoor hetonderwijsistevindenopwww.onderwijsenauteursrecht.nl.Thispublicationisprotectedbycopyright.PriorwrittenpermissionofNoordhoffUitgeversbv isrequiredto(re)usetheinformationinthispublication.

ISBN978-90-01-81983-5

©NoordhoffUitgeversbv 2 / 4

Inhoud Scheidenenreageren4 [2 1.1Zuiverestofenmengsel4 1.2Scheidingsmethoden5 1.3Chemischereacties7 1.4Snelheidvaneenreactie8 Afsluiting12 2.1Periodieksysteem14 2.2lonen16 2.3Massa'svanbouwstenen18 2.4Demol20 Afsluiting24 t (4Zoutenenzoutoplossingen43 3.1Debouwvanstoffen26 3.2Bindinginmoleculen28 3.3Bindingtussenmoleculen30 3.4Moleculairestoffenmengen33 3.5Rekenenaangassen35 Afsluiting40 4.1Zouten,namenenformules43 4.2Zouteninwater45 4.3Zouthydraten48 .4Molariteit49 Afsluiting53 5.1Neerslagreacties55 5.2Neerslagreactiestoegepast57 5.3Rekenenaanreacties61 Afsluiting68 '6Koolstofchemie72 6.1Koolwaterstoffen72 6.2Systematischenamen73 6.3KarakteristiekegroepenI77 KarakteristiekegroepenII80 Esters84 Afsluiting88 7.1Fossielebrandstoffen918.1DepHvaneenoplossing108 7.2Biobrandstoffen938.2Zureninwater109 7.3Duurzameontwikkelingen968.3Formulesvanzuren111 7.4Evenwichten988.4pH-berekeningen113 7.5Evenwichtenbeïnvloeden102Afsluiting117 Afsluiting105 @NoordhoffUitgeversbv3 3 / 4

Scheidenenreageren 1.1Zuiverestofenmengsel [7EI aaenczijnzuiverestoffen.Intekeningaenczijnéénsoortmoleculengetekend.bIntekeningbzijntweesoortenmoleculengetekend.cColaisduidelijkeenmengselenbestaatdusuitmeersoortenmoleculen, watermoleculen,koolstofdioxidemoleculen,enzovoort.I»pa aEenzuiverestofheefteenkookpunt.Tijdenshetkokenverandertdetemperatuurdus niet.bEenmengselheefteensmelttrajectenstoltraject.Tijdenshetstollendaaltde temperatuurgeleidelijk.

EG aEenatoomiseenbouwsteenvaneenmolecuul.bErbestaanongeveer110verschillendeatoomsoorten.cEenmolecuuliseenbouwsteen(vaneenmoleculairestof)diebestaatuittweeofmeer atomen.

dNetzoveelalserstoffenbestaan:tientallenmiljoenen.

I6I Alcoholensuikerlossenallebeiopinwater.Indereageerbuizen1en3zaleenoplossing ontstaan.Slaolieiseenvloeistofdienietoplostinwater.Inreageerbuis2zaleenemulsie ontstaan.Zandlostnietopinwater.Inreageerbuis4zaleensuspensieontstaan.Iep a1mengsel 2mengsel 3zuiverestof 4mengsel 5zuiverestof 6zuiverestof(vaakisbijdepakkensuikerdiejeindewinkelkoopteenkleine hoeveelheidvaneenstofbijgemengddieervoormoetzorgendatdesuikernietgaat plakken) 7mengsel bEenzuiverestofheefteensmeltpunteneenkookpunt.Eenmengselheefteen smelttrajecteneenkooktraject.I+ta aOliemengtnietmetwater.Olieisdushydrofoob.bEthermengtnietmetwater.Etherisdushydrofoob.1+na aEeneutectischmengselsmeltbijveellageretemperatuurdandesamenstellendestoffen.Hetheefteenspecifiekesamenstellingeneensmeltpuntinplaatsvaneensmelttraject.bBijeensmelttrajectverandertdetemperatuurtijdenshetsmelten.cDoorzouttestrooienoverbevrorenweggedeeltessmelthetijs.Zowordengladde wegenbestreden.4IHoofdstuk1NoordhoffUitgeversbv

• / 4