Onrechtmatige daad en schadevergoeding

Onrechtmatige daad en schadevergoeding Week 1 Terug naar 9 april 2011 Zaterdag 9 april 2011, mooi weer, een jonge man (24 jaar) loopt al schietend met een wapen een winkelcentrum in, in Alphen aan de Rijn.

• mensen zijn om het leven omgekomen, 16 mensen verwond en enorme ravage in het winkelcentrum

(winkeliers hebben schade) en uiteindelijk brengt hij zichzelf om.Wie komen in het aansprakelijkheidsrecht allemaal in beeld?Is dat de dader?hij heeft zichzelf om het leven gebracht, maar wellicht heeft hij een vermogen ofwel een aansprakelijkheidsverzekering. Echter, deze verzekeraar zou zich eventueel kunnen beroepen op opzetuitsluiting.De gewonden, nabestaande en winkeliers kunnen geen beroep doen op de dader.Ook de ouders zijn in beeld gekomen en ook aangesproken. Secundaire laedens wordt dat ook wel genoemd.De ouders hadden het wellicht moeten voorkomen, omdat ze wellicht moeten weten over de dader zijn psychologische gesteldheid.Het Haagse Hof heeft geoordeeld dat de ouders niks kunnen worden verweten.Vervolgens komt Politieregio Hollands Midden in beeld.Politie heeft een belangrijke rol in het afgeven van een wapenvergunning. In 2005 wordt de wapenvergunning verzoek van de dader geweigerd, maar in 2008 wordt zijn poging toch goedgekeurd en daar worden nu vragen over gesteld.Wapenvergunning had nooit mogen worden afgegeven geleid op de tijd tussen 2005 en 2008

van de dader: psychiatrische instelling gezeten, suïcidale neigingen

Typisch van deze tijd?The loss lies where it falls: ieder draagt zijn eigen schade (klassieke uitgangspunt), tenzij er in het aansprakelijkheidsrecht een goede reden is aangeboren voor verplaatsing van je schade naar een ander Pech moet weg: noodlot andermans verantwoordelijkheid (in deze visie). Zie de zaak van Alphen aan de Rijn, als het niet de dader is, is het de ouders, als hun het niet zijn, dan de politie.Claimcultuur daar leven we in: een nieuwe ijstijd er wordt meer geclaimd (wordt er gezegd) Er wordt meer geclaimd dan vroeger; het beeld is er wel inderdaad, maar of het echt zo is, is de vraag Toenemende kans op succes, dat heeft alles te maken met de rechtsontwikkeling  Rechtsontwikkeling draagt bij aan het beeld van toenemende kans op succes Wat kenmerkt Nederlands aansprakelijkheidsrecht?Naast BW 1992 bijna geen bijzondere wetgeving/regimes, volgende zijn uitzonderingen; Artikel 185 Wegenverkeerswet; deze regel is sterk bijgesteld in de rechtspraak Hoge Raad Wetsvoorstel verkeersongevallen gestrand in 1997

Artikel 7:658 voor arbeidsongevallen en beroepsziekten

Gewone regels voor medisch aansprakelijkheid (we pakken in deze situatie steeds Boek 6 erbij) Geen No Fault of fonds (K II 2011/12 31765, nr. 52)  willen wij niet!Uitdijing van aansprakelijkheidsrecht is al heel lang troef; hoofdrol voor HR Ambivalentie (bezorgd en positief) Uitdijende reikwijdte van het aansprakelijkheidsrecht zijn we positief over Zeker instrumentalisme in beleidskringen zijn we ook positief over.We zijn bezorgd over een claimcultuur Vrees voor Amerikaanse toestanden Aansprakelijkheidsrecht gedijt goed “trend uitdijen” Meer en ruimere aansprakelijkheden (in het belang van de betrokkene, gedupeerde, slachtoffer) Artikel 6:169, 170, 171, 173 en 174 en 185 BW 1 / 4

zorgplichten in kader optiehandel en effecten lease hierin heeft de Hoge Raad veel aan bijgedragen.Meer regresrechten Artikel 6:107a BW; volksverzekeringen (werkgever); dat kon vroeger niet, nu wel Meer schadeposten in rechte erkend (belangrijkste wordt eruit gehaald door de heer Hartlief)

Abstracte begroting artikel 6:97 BW;

HR NJ 1999/564 Johanna Kruidhof vrije tijd gestoken in verzorging naaste Abstraheren dat de ouders de vrije tijd in hebben gestoken aan de verzorgde en niet een professional.HR NJ 2009/387 Rijstate/Reuvers Meer aansprakelijkheidsgronden, meer regresrechten en meer schade, maar we zien ook dat er minder ruimte is voor een succesvol beroep op verjaring Artikel 3:310 lid 5 BW personenschade en artikel 6:2 lid 2 BW Hoofdrol voor de HR

Artikel 185 Wegenverkeerswet: bescherming ongemotoriseerde

Overmacht-verweer: artikel 6:101 BW (eigen schuld verweer) Introductie 100%-regel t.b.v. kinderen onder 14 jaar bij een automobilist aanspreken. (staat niet in de wet maar voort gekomen uit HR) HR NH 1993/566 IZA/Vrerink Introductie 50%-regel t.b.v. oudere slachtoffers; als de bestuurder kan zeggen dat mij niks kan verwijten (overmacht), dan gaat hij vrijuit. Kan hij dat niet? Dan heeft hij hooguit het eigen schuld verweer, daar heeft de HR een 50% regel toegepast. Dus kan altijd minimaal 50% van de schade aanspraak op de bestuurder/aansprakelijke aanspreken. (staat ook niet in de wet, maar voort gekomen uit HR) Oplossingen voor causaliteitsonzekerheid Kanker dochter vrouwen die DES hebben geslikt Van welke producent hebben zij middel betrokken?HR NJ 1994/535 DES-dochters

Toepassen alternatieve causaliteit (art. 6:99 BW)

Elke producent aansprakelijk jegens alle getroffenen Vergaande consequenties Centrum van de rechtsontwikkeling?Eerder aan Korte Voorhout dan op het Binnenhof? HR dan de overheid?Van wetgever niet veel verwachten op terrein van aansprakelijkheidsrecht “Hoge Raad heeft eigenlijk de initiatief en de regie” Rechtsvormende taak (art. 81 RO) Verdere facilitering rechtsontwikkeling door HR Sinds 1 juli 2013 art. 392 Rv Prejudiciële vragen van feitenrechters aan de HR, na de antwoorden gaat de feitenrechter verder met de zaak

Belangrijk voorbeeld is: HR RvdW 2019/914 Gaswinning Groningen

Sprekende zaken zetten de toon: HR Hangmat

Ligt een vrouw te zonnen, op een kwade dag 13 juli 2005 in een hangmat. De hangmat aan een kant vastgebonden aan een gemetselde pilaar. Op het moment dat ze een van haar kinderen bij haar wil tillen, breekt de gemetselde pilaar vlak boven de grond af. De gemetselde pilaar valt in het hangmat, volop de vrouw (33 jaar) en die valt in haar gezicht en breekt alles in haar gezicht. Ze loopt een hoge dwarslaesie, rolstoel afhankelijk en ook afhankelijk van andere personen.Er lag een aansprakelijkheidsverzekering in het gezin, die ook dekte gezinsleden die aansprakelijk kunnen zijn tegenover elkaar. Bijv. als er aansprakelijk zijn van ene partner ten opzichte van andere partner? Dan zou je eventueel schade vergoed krijgen.De advocaat had bedacht om de partner van de vrouw aan te spreken.De gemetselde pilaar is een onderdeel van het huis, opstal, dit hoort niet om te vallen. dat is een gebrekkig opstal en is in bezit van twee mensen: slachtoffer en aangesproken persoon.We spreken jouw man aan niet omdat wij hem iets verwijten, maar hij is risico aansprakelijk. 2 / 4

Verweer; zij valt toch hetzelfde te verwijten als de man? ‘pot verwijt de ketel’, dus moet er nul op rekest worden gegeven. Art. 6:174 BW is enkel voor derden, bijv. dus een buurman en niet medebezitters onderling en vallen dus erbuiten.HR: wat is meest redelijke reikwijdte van art. 6:174 BW? Is er een beperking van bereikbaarheid kan je dat uit de tekst halen of Parlementaire geschiedenis? Nee, het is een open vraag. Het komt erop aan om te bepalen van wat naar maatschappelijke opvattingen meest redelijke reikwijdte van deze aansprakelijkheidsgrond is, mede in aanmerking genomen de belangen van het slachtoffer, belangen van bezitter en de belangen van de aansprakelijkheidsverzekeraar. De HR gaat de afweging maken.Belang van het slachtoffer is evident, als geen aansprakelijkheid wordt aangenomen dan blijft ze zitten met de schade. De bezitter, daarvan niet de dupe, want hij is aansprakelijk bij gebrekkige opstallen (de eigenaar), mocht het dan gaan om een gebrek van jaren oud dan zoekt de eigenaar/bezitter maar weer verder uit wie dan aansprakelijk moet zijn en heeft dan daarop regres. Het is ook makkelijk en relatief goedkoop om er voor te verzekeren tegen deze aansprakelijkheid.Heeft de verzekeraar er last van? Zou het lijden tot onverzekerbaarheid? Nee, dat is niet aan te nemen. Als de verzekeraars er zorgen over maakte, dan kan je het uitsluiten in de polis of extra premie te vragen (je kan er voor wapenen).Ook medebezitters van een gebrekkig opstal kunnen elkaar onderling aanspraken.Dat betekent in dit geval dat de vrouw, omdat ze samen met haar partner mede bezitter was, de helft van de schade op haar man (dus de verzekeraar) kan afwentelen.Als er geen aansprakelijkheidsverzekering was geweest of enkel en alleen een gebroken enkel was, dan had de Hoge Raad naar alle waarschijnlijkheid nooit deze stap genomen.HR NH 2016/173 Imagine Een manage in Heemstede, wordt door een man en vrouw beheerd (VOF). Mevrouw doet de rijlessen voor de kinderen. Op het moment dat de rijles in een buitenbak wordt afgerond, op het moment dat zij ook de buitenbak wil verlaten, slaat een paard (imagine) op hol. Het paard loopt de mevrouw van Biezen – Macdonald omver). Ze scheurt dijbeenspieren in het rechterbeen.Wat zij nu doet? Zij spreekt op zelfde spoor, haar man aan. Het paard is van ons, dus ook van jou en jij bent medebezitter en we gebruiken ook nog voor het bedrijf, dus mede bedrijfsmatig gebruiker, artikel 6:179 jo.Artikel 6:181 BW. De rechtbank maakt gebruik van de nieuwe regeling: prejudiciële vragen aan de Hoge Raad over bereik Hangmat-arrest. Kunnen we de Hangmat zaak door trekken bij dieren? Dus de medebezitter van dieren. Wat de HR doet?HR: ‘open vraag’, geen duidelijk antwoord in de wet of wetsgeschiedenis hierover? Nee, daar is niks te vinden. De wettelijke stelsel verzet er niet tegen. Wat naar maatschappelijke opvattingen meest redelijke reikwijdte van deze aansprakelijkheidsgrond is, mede in aanmerking genomen de belangen van het slachtoffer, belangen van bezitter/mede bedrijfsmatige gebruiker en de belangen van de aansprakelijkheidsverzekeraar.In art. 6:179 geldt niet wat geldt bij art. 6:174 gebrekkig opstallen. Dat heeft te maken met de grondslagen. De gebouwen gaat het om verborgen gebreken, die ineens manifesteren (gering risico), dan dien je logischerwijs de eigenaar aan te spreken. Maar bij dieren gaat het niet om verborgen gebrek, maar de inherente aan dieren gebonden gevaar (energie van het dier). Daar moet je rekenschap mee houden en ook verzekering hebben. Als je een risico schep voor derden die je moet kennen? Dan heb je ook een risico voor je zelf. Dus als je paard hebt dan heb je te rekenen met een risico voor derde, dus ook voor jezelf. Dan ligt een ongevallenverzekering voor de hand om die te hebben.Medebezitters van het dier kunnen elkaar niet aanspraken, dit geldt ook voor mede- bedrijfsmatige gebruikers. Kan ze dan nooit haar man aansprakelijk spreken? Enkel als er echt haar man iets te verwijten valt.Rechtsontwikkeling hangmat alweer ten einde?

Of toch nog ruime bij art. 6:173? Is nog niet duidelijk

HR heeft wellicht spijt van de Hangmat arrest Te veel nadruk op vergoedingsbelang slachtoffer in Hangmat?Wel vaker nadruk op vergoedingsbelang Dossier verkeersongevallen in jaren 90 Dossier arbeid gerelateerde schade; arbeidsongevallen en beroepsziekte Art. 7:658 BW zorgplicht veilig werkomgeving 3 / 4

HR NJ 2008/460 Bayar/Wijnen Vergaande schuldaansprakelijkheid HR NJ 1997/198 Pollemans/Hoondert Bijzonder eigen schuld-regime

Wie valt in de prijzen bij artikel 7:658 BW?  week 3

Beheerder die zich snijdt met broodmes?Schoonmaakster die uitglijdt in plas?Maatschappelijk werkster die deur in het gezicht krijgt in ziekenhuis?Dossierbehandelaar die letsel oploopt tijdens Delta Lloyd Adventure Games?Hoge Raad als systeembouwer; niet alleen bescherming van art. 7:658 BW, maar ook bescherming geven aan slachtoffers die net onder het wetsartikel vallen, maar bijv. voor werknemers die in kader van verkeer een ongeval oplopen.Artikel 7:658 BW: tekortschieten werkgever in zorgplicht veilige werkomgeving Ook soelaas bij arbeidsongevallen?HR NJ 2009/330 Maasman/Akzo HR creëert aanvullende bescherming zoekt oplossing in artikel 7:611 BW verzekeringsplicht werkgever voor verkeersongevallen.Met nadruk op eenzijdige ongevallen, daar dien je als werkgever als enige zekerheid veiligheid bieden.Ook hier legio vervolgvragen?Hoe zit het met woon-/werkverkeer?Geldt verzekeringsplicht ook voor fietsers?En ook voor struikelende postbodes?En waarom eigenlijk niet voor ‘gewone’ arbeidsongevallen?Aandacht van de politiek (i) Claimcultuur brief regering aan tweede kamer Behalve contra’s ook pro’s Prikkel van zorgvuldig gedrag Van vergoeding naar preventie (is positief) Verhoging kwaliteit en veiligheid (is positief) Den Haag ziet de positieve aspecten, soms wordt dat ook gebruik om aan te zetten tot zorgvuldiger gedrag Instrumentalisme met de beste bedoeling Ze worden als het ware ingezet als pionnen op schaakbord van beleidsmakers

‘Mooi’ voorbeeld: HR NJ 2007/141 Eurosportief 2000/Wesselink

mevrouw Kuipers, heeft vier kinderen, ze wil iets aan sport doen en ze kiest voor een beginnerscursus te doen voor skeelers bij Eurosportief 2000. Het bestaat uit vier lessen, maar bij derde les slaat noodlot toe.26 april 1999 zij heeft kniepolsen en elleboogbeschermers aan, ze valt opeens op haar zitvlak maar door de snelheid draait ze door en achterover valt ze met haar hoofd op het asfalt. Ze is even buiten bewustzijn. Ze is weer bij, ze lijden haar naar een bankje en lijkt goed te gaan maar ze wordt onwel. Ze wordt afgevoerd en volgende dag is ze overleden.De nabestaanden zoeken hun hel in het aansprakelijkheidsrecht. Het verwijt is dat mevrouw geen valhelm droeg.Verweer van Eurosportief 2000: zij wilde dat niet, we hadden het aangegeven dat iedereen een pols en elleboogbeschermers draagt, en voor degene die wil kan een valhelm krijgen en dragen. Maar dat wilde mevrouw niet.Als het echt nodig was, was het wel verplicht gesteld toch? Daarom hebben ze het niet gedaan..de instructeur had er ook geen een op.De nabestaande willen een compensatie, maar willen ook genoegdoening en erkenning, waarheid, verantwoordelijkheid en verbetering voor de toekomst. Kamerstukken II 2006/2007, 28781 nr. 13; dit heeft ook in de wetgeving een plek gekregen (PG) Was het nu voldoende wat Eurosportief 2000 had gezegd?HR: dit is te weinig, als je werkelijk zorg wil betrachten moet je meer doen, ook gelet op activiteit die risico’s mee bracht.

• / 4