Ontwikkelingspsychologie

Ontwikkelingspsychologie

Hoofdstuk 1:

Definitie van ontwikkeling = ontwikkeling wordt opgevat als een reeks progressieve veranderingen die tot differentiatie en hogere niveaus van functioneren leiden.

Kenmerken van ontwikkeling:

Een getrapt proces waarbij elke volgende trede op een hoger niveau staat Rijping door groei en differentiatie (van klein naar groot & van eenvoudig naar complex) Leren -> het verwerven van kennis en vaardigheden door ervaring De ontwikkelingspsychologie wil ontwikkelingsprocessen beschrijven en verklaren en

houdt zich bezig met 2 fundamentele kwesties:

1.Welke psychologische toestanden doorlopen individuen tijdens hun ontwikkeling?

2.Welke mechanismen zijn verantwoordelijk voor de overgang van de ene toestand naar de volgende?

Verschillende levensfasen:

1.Babyperiode 0-12 maanden 2.Peuterperiode 1-4 jaar 3.Kleuterperiode 4-6 jaar 4.Schoolperiode 6-12 jaar 5.Adolescentie 12-18 jaar

Babyperiode -> 0 12 maanden:

Het kind kan nog niet lopen en de motorische ontwikkeling gaat razend snel. In deze periode ontstaat de eerste gehechtheidsrelatie.

Peuterperiode -> 1-4 jaar:

Een peuter is ondernemend en zelfbewust. Nieuwe ervaringen zorgen voor verkenningsmogelijkheden en leerervaringen. De belangrijkste is taalontwikkeling die een basis vormt voor sociale en communicatieve vaardigheden. Ook zijn peuters erg egocentrisch.

Kleuterperiode -> 4-6 jaar:

Kleuters zijn meer gericht op andere kinderen dan peuters en beschikken over een rijke fantasie.

Schoolperiode -> 6-12 jaar:

Deze periode komt overeen met de basisschoolperiode. Onderwijs speelt een belangrijke rol.Kinderen ontmoeten in deze periode veel andere kinderen door sport- of hobbyactiviteiten.

Adolescentie -> 12-18 jaar:

Begin van de puberteit en de periode van geslachtsrijping. Het overgrote deel van de jeugdigen in deze groep volgt voorgezet onderwijs. Een belangrijk aspect is de ontwikkeling van seksualiteit en identiteit.

Ontwikkelingspsychologie in historisch perspectief:

Voor de 18 e eeuw was men nauwelijks in kinderen en hun specifieke ontwikkeling geïnteresseerd.Filosoof Locke (1632-1704) -> presenteerde het tabula rasa-principe: elk kind komt als onbeschreven blad ter wereld en wordt gevorm door zijn ervaringen. Een strikte opvoeding zou leiden tot optimale zelfdiscipline en vorming van de geest. 1 / 3

Filosoof Rousseau (1712-1778) -> zag het kind als actief en onderzoekend wezen. Het kind zou slechts respect, ruimte ne stimulans nodig hebben en zo min mogelijk correctie voor een optimale ontwikkeling.Charles Darwin (1809-1882) -> deed onderzoek naar ontwikkeling van menselijk gedrag en observeerde de eerste drie levensjaren van zijn zoontje.De eerste onderzoekers observeerden, schreven hun waarnemingen op en voegden daar interpretaties aan toe.Om onderzoek wetenschappelijk te noemen moet het aan bepaalde eisen voldoen,

zoals:

1.Waarheid 2.Objectiviteit 3.Rationaliteit De onderzoekers maken gebruik van experimenteren -> oorzaak en gevolg Om een eigenschap te meten moet deze geoperationaliseerd worden. De meting van een eigenschap moet betrouwbaar en valide zijn.Betrouwbaar = de meting levert ongeacht het tijdstip en de persoon, steeds hetzelfde resultaat.Valide = het meetinstrument meet daadwerkelijk wat het moet meten.

Instrumenten om gegevens over kinderen te verzamelen:

1.Observatie -> vooral bij kleine kinderen van belang, zo onopvallend mogelijk. Door video-opnamen of in een natuurlijke omgeving.

2.Interviews en vragenlijsten (gesloten of open) -> het kind moet voldoende taalvaardigheid hebben, het kind kan onder druk komen te staan doordat het denk dat maar één antwoord het juiste is. Ook zijn de antwoorden niet altijd objectief.Om de ontwikkeling van kinderen te meten gebruikt men verschillende

onderzoeksmethoden:

1.Dwarsdoorsnede-onderzoek -> vergelijkt de meetresultaten van groepen kinderen van verschillende leeftijden op een specifiek moment.Voordeel = dit werkt kostenbesparend.Nadeel = verschil tussen leeftijdsgenoten kan worden aangezien voor een ontwikkelingseffect terwijl het om een generatieverschil gaat. Ook kan er niks gezegd worden over individuele ontwikkeling.

2.Longitudinaal onderzoek -> het meten van gedrag van kinderen op een bepaald tijdstip wordt na verloop van de tijd herhaald.Voordeel = de individuele ontwikkeling kan worden gemeten en generatie-effecten blijven Nadeel = het is kostbaar en tijdrovend. De relevantie van het onderzoek en de belangstelling voor het onderwerpt wordt achterhaald.Cohort = een groep mensen met hetzelfde geboortejaar Cohorteffect = invloed die specifieke tijdgebonden maatschappelijke gebeurtenissen op een cohort kunnen hebben.

Hoofdstuk 2:

Ontwikkelingspsychologen houden zich intensief bezig met de vraag: wordt gedrag en ontwikkeling bepaald worden door aangeboren factoren (aanleg) of door ervaringsfactoren (omgeving).Nature = aanleg -> nativisten 2 / 3

Nurture = omgeving -> omgevingspsychologen Nativisten Freud en Piaget zien ontwikkeling als een proces dat sprongsgewijs verloopt en onderscheiden leeftijdsfasen of stadia.Ook hechten nativisten meer belang aan algemene biologische processen.De omgevingspsychologen zien ontwikkeling als een continu proces dat onder invloed van verschillende omgevingsinvloeden juist tot individuele verschillen leidt. Het zijn geen echte ontwikkelingstheorieën, omdat deze processen bij kinderen niet anders verlopen dan bij volwassen.

Freud onderscheidde 3 aspecten van de menselijke geest:

1.Es = heeft als enig doel bevrediging van driften 2.Ich = ‘ego’. Wil de driften beteugelen, het vertegenwoordigt het realistische element in de persoonlijkheid en buigt de driften om naar acceptabel gedrag.

3.Über-ich = ‘super ego’. Vertegenwoordigt onze innerlijke rechter, de morele standaard of het geweten.

Freud onderscheidt de volgende ontwikkelingsstadia:

1.Orale fase 0-1 jaar 2.Anale fase 1-3 jaar 3.Fallische fase3-6 jaar 4.Latentiefase 6-12 jaar 5.Genitale fase na 12 jaar

Orale fase -> 0-1 jaar:

De mond is de erogene zone. Het Es is alom aanwezig en er bestaat aan sterke orale behoefte die de baby wil bevredigen.

Anale fase -> 1-3 jaar:

De anus is de erogene zone. Het Ich komt in actie wanneer het kind aan de wens van de ouders om zindelijk te worden tegemoetkomt.

Fallische fase -> 3-6 jaar:

Het genitale gebied is de erogene zone. Het Über-ich komt tot ontwikkeling wanneer het kind zich identificeert met de ouder en diens morele waarden.

Latentiefase-> 6-12 jaar:

Het heet de latentiefase, omdat het kind de seksualiteit onderdrukt of kanaliseert. Het is de stilte voor de storm van de puberteit.

Genitale fase -> na 12 jaar:

De lichamelijke veranderingen worden een centrum van erotische genoegens. De puberteit begint en de puber gaat op een seksuele verkenningstocht.Cognitieve ontwikkelingsmodel van Jean Piaget = het gedrag is een weerspiegeling van het denk- en kennisniveau.Hij beschouwde intelligentie als levensfunctie die mensen in staat stelt zich aan te passen aan hun omgeving. Bouwstenen zijn schema’s, ofwel cognitieve structuren.De eerste functie van intelligentie is het organiseren van de beschikbare schema’s en samenhangende complexere systemen of kennisgebieden.Schema’s kunnen verwijzen naar handelingen, gedachten en zijn flexibel -> ze worden aangepast en uitgebreid door toenemende ervaring en rijping.

• / 3