Proactive nursing zorgthema 4:

Proactive nursing zorgthema 4:

ademhaling

De ademhaling past zich voortdurend aan:

-Activiteitenfactor (gebruik van skeletspieren) -Stressfactor (infectie, trauma, ziekte) -Lichaamstemperatuur Luchtwegen De hoge luchtwegen lopen van de mond/neus t/m de larynx. Vanaf de splitsing van de trachea in de twee hoofdbronchi spreken (alles onder de stembanden) we van de lage luchtwegen.Functie van de hoge luchtwegen is hoofdinlaat voor lucht, verwarming en bevochtiging van lucht, spraakfunctie en slikfunctie. De functie van de lage luchtwegen is verdelen van de lucht over het longoppervlak en centraliseren van de uitademingslucht.Als een patiënt in staat is stemgeluiden te maken met een normale stem, dan is de hoge luchtweg vrij te verklaren. Een gedeeltelijke obstructie leidt tot een inspiratoire stridor, een hoorbaar hoog geluid tijdens de inademing. Bij volledige obstructie is geen geluid te horen. Je ziet dan intrekkingen van de hals en de intercostaal spieren. Dit leidt binnen 5-10 minuten tot hersenschade en een circulatiestilstand.Bij een bewusteloos persoon breng je het hoofd in de sniffing position.De lucht gaat van de hoge luchtwegen, naar de hoofdbronchi, de bronchiolen naar de alveoli.Tijdens inspanning is er een grotere ventilatie nodig. Dit is mogelijk door ontspanning van het gladde spierweefsel in de wand van de bronchiolli, waardoor de luchtweerstand afneemt.Bij aandoeningen waarbij ophoesten wordt belemmerd en bij een verzwakte afweer komen luchtweginfecties en pneumoniën veel voor. Slijmvlieszwelling en sputumvorming zorgen voor turbulentie en verhogen de luchtweerstand  verhoogde moeite met inspiratie en exspiratie.De hoestreflex is bij diepe bewusteloosheid verdwenen  verhoogde kans op pneumonie.Een droge prikkelhoest wordt meestal veroorzaakt door een virus, een sputum producerende hoest past bij een bacteriële infectie.

Functiestoornissen van de hoge luchtwegen:

-Bewusteloosheid: door uitval van de slikreflex kan de tong in de keel zakken.

-Neurologische uitval  slikreflex gestoord  aspiratie  pneumonie

-OSAS (obstructieve slaapapneu syndroom): door tonusverlies van mond- en

keelspieren klapt de bovenste luchtweg dicht door de tong of wand  inspiratoire stridor. De patiënt wordt steeds wakker zonder de diepe slaap te bereiken. Mogelijke oorzaken: roken, obesitas, erfelijke factoren, korte onderkaak, afwijkingen in het KNO-gebied, longafwijkingen, een lage tonus van de mond- en keelspieren door bijvoorbeeld slaapmiddelen of chronisch nierfalen.-Zwelling/oedeem in de keel door infectie, tumor of inhalatietraumata aan de tong, tonsillen (bij leukemie), stembanden, epiglottis of struma. 1 / 2

-Corpus alienum -Trismus (= kaakklem/kaakspierrigiditeit) waardoor de mond niet/nauwelijks open kan.Dit komt voor bij status epilepticus, tetanie, pericoronitis, peritonsillair abces, kaakabces, maligne hyperthermie, amfetaminegebruik en malaria.

Functiestoornissen van de lage luchtwegen:

-Astma bronchiale-aanval, exacerbatie COPD of bronchospasme  ernstige vernauwing van de hoofdbronchi/bronchioli  moeite met uitademing. Dit zie je bij roken en anafylactische reactie.-Sputumvorming: als de patiënt ernstig ziek is en het sputum door tachypneu uitdroogt, indikt en taai wordt, wordt het ophoesten ervan steeds moeilijker. Sputum is een voedingsbodem  pneumonie. Sputumvorming is een symptoom van bronchitis, pneumonie en CF.-Bronchiëctasieën = een blijvende verwijding van de wand van de bronchiën, waarin sputum zich ophoopt. De oorzaak is meestal een ernstige luchtweginfectie en extreem hoesten. In ernstige situaties kan dit tot respiratoire insufficiëntie en een cor pulmonalis, een chronische overbelasting van de rechterharthelft, leiden.-Aspiratie -Corpus alienum -Atelectase/alveolaire collaps: bij atelectase krijgt een deel van de long geen lucht, waardoor de betrokken alveoli samenvallen. Het ingeklapte longweefsel vult zich met bloed, cellen, serum en slijm en raakt geïnfecteerd Ademprikkel De ademfrequentie en de -diepte worden gereguleerd door het ademcentrum in de hersenstam.Deze is gevoelig voor de pCO2 en de pH en reageert indirect op de pO2. Naast de centraal gelegen pCO2- en pH-sensoren bevinden zich in de aortaboog en de a. carotis ook perifere sensoren voor de pCO2, de pH en de pO2.Bepaalde medicijnen en drugs (speed, cocaïne, amfetamine, xtc) geven een tachypneu.Andere middelen, vooral morfine, antidepressiva, benzodiazepinen, barbituraten, alcohol en natriumbicarbinaat, hebben een remmende werking op het admecentrum. Hierbij kan een ademdepressie ontstaan waarbij de frequentie en de diepte afnemen. Symptomen: hoogrood en bezweet gezicht (vasodilatatie), sufheid, delirant gedrag, bewusteloosheid en een lage ademfrequentie.Bij neurologische aandoeningen, zoals CVA, status epilepticus, amyotrofische lateraal sclerose, hersenstamtrauma en hersentumor, kan het ademcentrum beschadigd raken en ongevoelig worden  irreversibele ademstilstand (apneu).Na een volledige dwarslaesie op hoogte C2/C3/C4 is de nervus phrenicus aangedaan en wordt het diafragma niet meer geïnnerveerd. Bij een dwarslaesie tussen C5 en Th12 worden de intercostaalspieren niet meer geïnnerveerd  geen hulpademhaling en geen hoestreflex.

Functiebeperkingen met betrekking tot de ademprikkel:

-Medicatie/drugs oApneu/bradypneu kan leiden tot respiratoire insufficiëntie, CO2-lethargie en coma. Middelen die dit kunnen geven zijn benzodiazepinen, ketamine, barbituraten en opioïden zoals morfine, heroïne en metahdon.

• / 2