Samenvatting Agressie bij kinderen

Samenvatting Agressie bij kinderen Hoofdstuk 1 Agressie is gedrag dat wel/niet opzettelijk bij de ander immateriële en/of materiële schade veroorzaakt, waarbij formele en/of informele regels worden geschonden.

Geweld: als het gaat om zeer ernstige vormen van fysieke agressie.

(geweld is een vorm van agressie)

Delinquentie: het overschrijden van de regels van de wet.

Bij delinquent hoeft geen sprake te zijn van agressie en andersom(ingeschreven regels zoals respect hebben voor elkaar).Wanneer is agressie een probleem?-Hoe vaak doet het zich voor; geregeld (wekelijks tot maandelijks)  reden tot zorg -Hoe lang duurt het; lang blijven hangen in agressie  reden tot zorg -Wat is de omvang; kind laat overal agressief gedrag zien ongeacht de situatie en de locatie  reden tot zorg (bij meerdere vormen van agressie meer reden tot zorg) -Wat zijn de gevolgen; wanneer agressie herhaaldelijk voorkomt kan het effect hebben op omgeving (beïnvloed bijvoorbeeld relatie met leeftijdgenoten of ouders)  reden tot zorg De mate waarin agressie voorkomt is moeilijk te zeggen vanwege de verschillende manieren.Agressie is ene persoonlijkheidskenmerk dat door de jaren heen tamelijk stabiel is.Agressie bij jongens 3x groter dan aantal agressieve meisjes.

Jongens: vooral openlijke en fysieke agressie.

Meisjes: vooral bedekte en indirecte agressie, relationele agressie positie van de ander te ondermijnen De verschillen tussen agressie van jongens en agressie van meisjes wordt steeds groter hoe ouder de leeftijd wordt.

Verklaring voor de agressie verschillen tussen jongens en meisjes:

-Evolutionaire verklaring: agressie zit in de genen. Mannen meer fysieke

agressie, heeft ook fysiek sterkere bouw.-Biologische kenmerken die bij geboorte al vast liggen ; lichamelijke constitutie, hormonale huishouding (testosteron) en de werking van het brein (serotonine en dopamine).

-Sociale leertheorie: agressie wordt geleerd. Omgevingsinvloeden die

agressie stimuleren, maar ook reduceren. Agressie bij jongens wordt gewoner gevonden.Hoofdstuk 2 Vormen en indelingen van agressie

Soorten agressie:

-fysieke en verbale agressie: fysieke kracht wordt gebruikt om ander

lichamelijk te treffen. Verbale agressie meer bedreigen, onder druk zetten etc. 1 / 4

-Openlijke en bedekte agressie : openlijke agressie is duidelijk zichtbaar

en hoorbaar. Kan zowel fysiek als psychisch van aard zijn. Kenmerkend voor dit agressieve gedrag is de openlijke confrontatie met en aanval op het slachtoffer. Ook wel manifeste agressie genoemd.Bedekt heeft betrekking op gedrag dat niet direct als agressie wordt onderkend maar wel degelijk de bedoeling heeft de ander schade te berokken. Ook wel relationele agressie(of sociale agressie) genoemd.

-Incidentele en structurele agressie : incidentele is sterk gebonden aan

de situatie, het gaat om een eenmalige uitschieter. Ook wel reactieve agressie genoemd. Bij structurele/chronische agressie is het meer een gewoonte geworden. Agressie is hierbij een permanent deel van het gedrag -Agressie gericht op personen en op zaken ; andere personen, op zichzelf (automutilatie). Agressie kan ook op materiële objecten zijn. (denk aan vandalisme)

-Individuele en groepsagressie : agressief gedrag van één persoon. Of

groeps- of collectief verband. Hij zijn 2 vormen van.oVoetbalvandalisme/supportersgeweld; vaak grote massa’s waarbinnen kleine groep jongeren zich agressief gedraagt. Wanneer je niet bij de club hoort ben je vijand.

oJeugdbendes: duidelijk zijn opgezet met de bedoeling om zo nodig

agressie te gebruiken om hun beoogde buit te bemachtigen.

-Reactieve en proactieve agressie : reactieve agressie is een reactie op

bedreigende, provocerende of frustrerende situatie. Proactieve agressie is doelbewust. Ook wel instrumentele agressie genoemd.Bekendste vorm van agressie (niet de meest voorkomende)= fysieke agressie.Dit omdat dit het meeste zichtbaar is.Ieder kind vertoont dit. Gemiddeld nemen kinderen tussen 2 en 8 jaar afstand van fysieke agressieve gedragingen.Relationele/bedekte/sociale agressie komt veel meer voor dan fysieke agressie.Eind van de basisschoolperiode duidelijke stijging van relationele agressie. Na 14 e neemt het duidelijk weer af.Relationele agressie wordt erg onderschat. Meer aandacht voor fysiek, terwijl jeugdigen erg kunnen lijden onder de gevolgen van relationele agressie (vooral bij intensief en langdurende).Reactief agressieve kinderen zijn impulsief en laten zich niet weerhouden door mogelijke consequenties van hun gedrag. Denken daar niet over na.Proactieve agressie; kinderen zijn vaak koelbloedig, kennen weinig angst en doen het om hun doel na te streven.Samenhang van reactief en proactieve agressie is groot. Ook de problemen komen sterk overeen.Kinderen leren hun agressie onder controle te houden. Niet alleen agressie neemt af bij het ouder worden, ook de agressie verandert (behoort tot normale ontwikkelingsgang).Voor agressie is altijd een aanleiding (Direct of indirect) en gaan gepaard met uiteenlopende emoties. Iedereen reageert hier anders op. Het zal van persoon tot persoon, en van situatie tot situatie verschillen. 2 / 4

Hoofdstuk 3 Eens agressief altijd agressief?Tijdens peuterfase neemt agressie toe, tijdens kleuterfase neemt het af.

Trajecten van kinderen met en zonder agressie:

-Niet of nauwelijks agressieve kinderen; Doorgaans vrij rustig en blijven dit ook. Gebruiken geen agressie maar hebben andere manieren om problemen op te lossen. Soms praten, onderhandelen of ontwijken en ontlopen.

Kinderen van 2 jaar: 30% - Meer meisjes dan jongens – meeste kinderen blijven

non-agressief -Matig agressieve kinderen; Deze kinderen zijn niet extreem agressief maar soms moeite om hun gedrag te beheersen. Kan gemakkelijk leiden tot fysieke en verbale botsing. Beperkt tot incidenten en voeren de conflicten niet tot heftig fysiek gedrag.Kinderen van 2 jaar: 60 % - meisjes en jongens evenveel – eerste jaren vaak nog matig agressief daarna neemt agressie af.-Zeer agressieve kinderen ; Kinderen die herhaaldelijk ernstig in botsing komen met andere kinderen en ook met volwassenen. Bij het minste of geringste vertonen ze al agressie (bedreigd, zin niet krijgen etc.) Kinderen van 2 jaar: 5 a 10% - meer jongens dan meisjes- agressie neemt niet af, vorm van agressie verandert op den duur wel.Ieder kind kan veranderen van agressief gedrag. Hangt sterk samen met de omstandigheden waaronder kinderen opgroeien. (gezinsomgeving grote invloed, stressvolle gebeurtenissen, negatieve omstandigheden etc.) Desisters/gestopten= kinderen die eerst (zeer) agressief zijn, later (minder/) niet.Dat dit niet bij alle kinderen lukt  gevolg van ongelukkige combinatie van zeer agressieve kinderen + pedagogisch onmachtige of onwillende ouders  vicieuze cirkel (waarbij kind steeds agressiever word) Late starters= kinderen eerst niet agressie, later wel.Dit kan komen door; -ongunstige gezinsomstandigheden (bijv. negatief opvoedingspatroon.Vooral bij agressieve en autoritaire manier van opvoeden lot agressie bij kind, werkeloosheid, echtscheiding en traumatische gebeurtenissen) -ongunstige sociaaleconomische omstandigheden (bijv. weinig inkomen, slechte behuizing) life-course-persistent-offenders= jeugdigen die zich hun leven lang ernstig agressief misdragen na adolescentie neemt agressie bij meeste agressieve jongeren wel af (logisch door volwassenen vaker in situaties terechtkomt die normaliserend kunnen werken; relatie, kinderen opvoeden, inkomen krijgen etc.) klein deel blijft agressief (ongeveer 7%).Meisjes blijven meer in hun traject dan jongens.

Achtergronden(waarschijnlijk): 3 / 4

-jeugdige die zeer agressief blijven: ook genetische factoren spelen.

Negatieve opvoeding en mislukte schoolopleiding versterken daarna de ongunstige genetische aanleg.

-Jeugdige die op latere leeftijd agressief worden: omgevingsfactoren (bijv.

verwaarlozende opvoeding) Hoofdstuk 4 Theorieën over agressie Bij het ontstaan van agressie ligt tegenwoordig de nadruk op biologische en sociale factoren.

• Psychosociale theorieën

-De frustratie-agressietheorie Agressie ontstaat door frustratie. Bijvoorbeeld door; gedwarsboomd in het bereiken van bepaalde doelen(hoe dichter bij doel, hoe meer frustratie), bedreigd voelen, aanhoudend tekortgedaan voelen(bijv. van ouders geen waardering krijgen, gepest worden, verwaarloosd door ouders.Theorie eerst erg populair, nu minder want; agressie kan ook ontstaan zonder voorafgaande frustratie.-De sociale leertheorie Gedrag (ook agressief gedrag) is aangeleerd. Kinderen zijn eerst geneigd ouders te volgen, hen te imiteren en zich met hen te identificeren. Later beïnvloed door vrienden en andere belangrijke personen.(uit onderzoek bleek dat ouders die agressie in huis ernstig bestraffen maar buitenshuis aanmoedigen, de meest agressieve kinderen hadden).-De sociaal-cognitieve theorie Agressief gedrag is het gevolg van niet adequaat verlopende cognitieve verwerkingsprocessen (informatieverwerkingsproces hapert). Informatie wordt niet op juiste manier verwerkt waardoor kind onjuiste interpretaties en keuzen maakt.Kind slaat alle ervaringen en meegemaakte gebeurtenissen op in het brein en dat beïnvloed vervolgens de wijze waarop het kind de nieuwe ervaring verwerkt.Kennis met betrekking tot mens en samenleving ontstaat hierdoor. Ook ontstaat eigen ik. (scripts en schema’s) -De psychoanalytische benadering Agressie is aangeboren. Moet via opvoeding en socialisatie onder controle worden gebracht. Dus agressie moet worden omgevormd tot sociale acceptabele handelingen.Jeugdigen moet agressieve energie verplaatsen of omzetten in acceptabele vormen (bijv. sport, muziek, via studeren of werk, etc.) als het niet gebeurd heeft agressie vrij spel.Catharsis= ontladen van agressieve, driftmatige energie (anders ontploffen).Persoon voelt zich daarna opgelucht. ( catharsistheorie)  critici vind dat dit juist meer agressie uitlokt (doordat agressie ontlading tot normale levenspatroon gaat behoren.-De sociaal-ecologische theorie Gedrag (ook agressief gedrag) komt tot stand in de interacties tussen het kind en zijn omgeving.(wisselwerking tussen persoon en de omgeving).De sociaal-ecologische theorie zoekt de oorzaken niet alleen in het kind, maar

ook en vooral in de omliggende sociale systemen:

oMicrosysteem (gezin, familie, vrienden)

• / 4