SAMENVATTING GESCHIEDENIS TOELATINGSTOETS PABO

SAMENVATTING GESCHIEDENIS TOELATINGSTOETS PABO 1 / 6

Tijdvak 1; Jagers en Boeren -> Tot 3000 v. Chr.- - - - - - - Toets legt hier minderdenadrukop.

- - - - - - - -

• e

Noggeen geschreven taal.Steentijd. InNLtot 50 v.Christus Prehistorie -> Historie -> periode waaruit geen geschreven teksten bestaan. periode uit de GS waaruit wel geschreven teksten bestaan.Vanjagers en verzamelaars tot boeren. Leven begon in Afrika; Cradle of Life. 5 miljoen jaar geleden. Homo Habilis -> gereedschap.Homo Erectus -> 1 rechtopstaande mens.Weg uit Afrika, gaan naar lande over andere delen van de wereld. Verspreiding heeft meer dan 200.000 jaar geduurd. Dit had te maken met water en gebergten tussendoor.Homo Sapiens -> hoe wij zijn. 40.000 v.C. in West Europa.

35.000 jaar geleden in Europa.Neanderthaler [ontwikkelt uit de homo erectus] en homo sapiens; hebben met elkaar geleefd.IJstijd, rond 10.000 v.Chr. -> veel impact gehad op de rendierjagers. Ze moesten continu achter de dieren aan om ze te vangen. De dieren bepaalden hun leven. Ze gebruikten hulpmiddelen [vuistbijlen, botten en hout]: botten, vel, geweien, ingewanden, alles

werd gebruikt om weer dingen te maken. Zoals: voedsel, kleding, tenten &

gereedschap.Op de toendra (een gebied zonder bomen en begroeid met mos, gras en struiken, leefden) rendierjagers.Ze leefden als nomaden → geen vaste woon- of verblijfplaats, met vee rondtrekken.Komen nog voor in het amazone gebied van Zuid-Amerika.Verzamelaars waren meestal de vrouwen. Ze zorgden bijv. voor besjes, en andere kleinere dingen om te overleven.Na ijstijd klaart het klimaat op. Het land raakte met bos begroeid. Rendieren trekken weg. Door de opwarming ontstaan er ook visrijke meren, rivieren en beekjes. Er is kans om te vissen voor de rendier jagers. Er werden kleine dorpjes gebouwd.Semi – nomadisch -> soms een woonplek, soms gingen ze rondtrekken. Om achter de dieren aan te gaan.Vissen werd erg belangrijk.

• / 6

Overgang van jagen en verzamelen naar landbouw:

Jagers-verzamelaars Tot ongeveer 10.000 v.Chr. leefden mensen als jagers-verzamelaars. Ze trokken in kleine groepen rond, op zoek naar voedsel zoals wilde planten, vruchten en dieren. Iedereen hielp mee met jagen of verzamelen. Omdat ze vaak moesten verplaatsen, hadden ze weinig bezittingen en geen vaste woonplaats.

De Landbouwrevolutie (ook wel: agrarische of neolithische revolutie)

Rond 10.000 v.Chr. begon een grote verandering in het gebied dat we de Vruchtbare Halve Maan noemen (van Egypte tot Mesopotamië, langs de rivieren de Tigris en de Eufraat). Mensen ontdekten dat ze zelf gewassen konden verbouwen en dieren konden houden. Hierdoor konden ze op één plek blijven wonen.Ze bouwden lange huizen van wel 30 meter, vaak met een kleine schutting eromheen. Rondom lag landbouwgrond. In deze huizen woonden meerdere familieleden én hun dieren. Dit was een efficiënte manier om warmte vast te houden en goed voor de verzorging van het vee.Gevolgen van landbouw Er ontstond voedseloverschot, waardoor niet iedereen meer voedsel hoefde te verzamelen.Nieuwe beroepen ontstonden, zoals pottenbakker, smid of handelaar.De eerste steden ontstonden, soms met wel 10.000 inwoners.Door intensief gebruik raakte de grond uitgeput, wat leidde tot migratie naar andere gebieden, zoals Europa.Landbouw in Nederland Rond 5000 v.Chr. bereikte de landbouw Nederland. In Limburg ontstond de

Bandkeramiekcultuur: Ze woonden op vruchtbare lössgrond.

Ze bouwden lange huizen waarin meerdere families en dieren samenleefden.Ze maakten aardewerk met opvallende versieringen in de vorm van banden (vandaar de naam). Trechterbekervolk

Rond 3500 v.Chr. leefde in Drenthe het Trechterbekervolk:

Ze bouwden hunebedden als grafmonumenten voor rijke en belangrijke mensen. De naam komt van de trechtervormige potjes die ze maakten.De stenen voor hunebedden werden meegevoerd door het ijs tijdens de ijstijd.Bronstijd en IJzertijd

Bronstijd (2100 v.Chr. – 700 v.Chr.): De eerste bronzen voorwerpen verschenen

in Europa, zoals sieraden, bijlen en speerpunten.

IJzertijd (vanaf 700 v.Chr.): IJzer werd op veel plaatsen gevonden en gebruikt

voor gereedschap en wapens. 3 / 6

Religieze uitingen; grottekeningen, beeldjes en grafgiften

Mannetje van Willemstad -> gevonden tussen de wortels van een boom.Venusvrouwtje -> religieusvoorwerp. Waarschijnlijk te maken met vrouwen die zwanger waren of wilden worden. Goden vereren om zwanger te worden. Gemaakt door jager-verzamelaars; ongeveer 25.000 jaar geleden.Grottekeningen -> 40.000 Jaar v. Chr.Soortaanbidding voor de goden. 4 / 6