Samenvatting hoofdstuk 1: gedrag

Samenvatting hoofdstuk 1: gedrag

Paragraaf 1: communicatie

Gedrag= alle waarneembare activiteiten van een dier (of mens) Elke diersoort heeft zijn eigen taal. Met hun taal beïnvloeden dieren het gedrag van hun soortgenoten.Prikkels, dat zijn veranderingen in de omgeving, beïnvloeden het gedrag van mens en dier. Gedrag heeft ook sociale functies. Met je leeftijd verandert je gedrag, je gedrag geeft aan hoe oud je bent.Ritueel gedrag is gedrag dat bedoeld is om spanningen te verminder of te voorkomen. Dit komt voor bij een nieuwe situatie, het onbekende leidt tot veel drukte en roept spanning op. Ritueel gedrag bestaat uit een aantal handelingen in een bepaalde volgorde. De situatie bepaalt het ritueel. Ritueel gedrag is vaak afgeleid van gedrag dat zijn oorspronkelijke betekenis verloren heeft. Dat andere gedrag is meestal nog wel te herkennen. Onze rituele groet is een uitgestoken hand. Dat betekende vroeger: ‘ik ben ongewapend en heb geen kwade bedoelingen.’ Ontmoet je een goede vriend of vriendin, dan zal de rituele groet een knuffel zijn. Ieder mens en dier heeft een persoonlijke ruimte, die bepaalt hoe ver een soortgenoot mag naderen zonder dat hij zich bedreigd voelt. De grootte van de persoonlijke ruimte varieert, dit ligt aan de individu, de cultuur of aan de situatie (in een volle trein mag een onbekende persoon je dichter naderen, dan wanneer het rustig is.Sommige mensen krijgen veel aandacht. Door hun geheven hoofd, manier van praten etc. Ze stralen hun populariteit uit. Deze signalen, prikkels met informatie voor soortgenoten, begrijpen wij perfect.Dieren die in groepen leven, kennen dit soort signalen ook. Dominante wolven houden in de roedel hun staart omhoog, ondergeschikte wolven houden hem laag. Aan de hoogte van de staart valt de rangorde van de wolven af te lezen. De rangorde geeft de plaats van de wolven in de roedel aan.Waarbij de meest dominante wolf bovenaan staat.Een rangorde in de groep brengt voordeel voor de groep en het individu. Ieder individu doet zijn deel van de werkzaamheden in de roedel. Daardoor verloopt de jacht bijvoorbeeld heel goed. Door goedde communicatie weet elk lid van de roedel dat er dagelijks voldoende voedsel nodig is voor de jongen: extra inzet is gewenst. Daardoor ligt de taakverdeling niet altijd vast.Signalen in een vaste volgorde vormen een herkenbaar ritueel. De persoonlijke ruimte bepaalt hoe ver soortgenoten elkaar kunnen benaderen zonder dat ze zich bedreigd voelen. mensen en dieren gebruiken signalen om de onderlinge rangorde te bepalen. Dit vergemakkelijkt een taakverdeling.Dieren gebruiken allerlei signalen om hun territorium te verdedigen. Dit kunnen zichtbare signalen zijn, maar ook geluidssignalen of geursignalen. Een territoriumroep van mannelijke orang-oetans is kilometers ver te horen. Met die roep lokken ze bronstige vrouwtjes, vrouwtjes die in hun vruchtbare periode zijn. En ze waarschuwen andere mannetjes om niet in de buurt te komen.Signalen zijn belangrijk bij baltsgedrag, ritueel gedrag ter voorbereiding van een paring. De balts is bedoeld om te bereiken dat de partner dicht in de persoonlijke ruimte komt. Dreiggedrag is een agressieve houding waarmee dieren aangeven dat ze de baas zijn. Dreiggedrag is bedoel om een gevecht te voorkomen. Ook mensen bakenen hun territorium af met bijvoorbeeld hekken.Mannelijke dieren geven hun territorium aan met geluid- of geursignalen. Baltsgedrag leidt een paring in. Met dreiggedrag proberen zij indringers buiten hun territorium te houden.

Paragraaf 2: prikkels

De levenscyclus is de opeenvolgende fasen van groei en ontwikkeling. De reactie op een prikkel heet een respons. De verandering in de temperatuur is een uitwendige prikkel, een prikkel die van buiten het lichaam komt. In het leven van hommels spelen feromonen, geurstoffen van de koningin, een belangrijke rol. Deze chemische signalen remmen bijvoorbeeld de ontwikkeling van de eierstokken van de werksters. Ze zijn daardoor onvruchtbaar. Mannetjes laten in bomen en planten een geurspoor achter om vrouwtjes te lokken. Een jonge koningin reageert op zo’n spoor. De

• / 1