Samenvatting hoofdstuk 2 : klimaat en landschap

Samenvatting hoofdstuk 2 : klimaat en landschap

docent: Dhr. Wentink

§ 2.1 Wereldwijde Luchtstromen Atmosferische circulatie Door de zon wordt het aardoppervlak rond de evenaar het sterkst verwarmt. Door de bolling van de aarde is de afstand tot de aarde hier het kortst én vallen zonnestralen recht op het oppervlak. Richting de Zuidpool en Noordpool vallen de lichtstralen schuin op het oppervlak en zijn hierdoor minder krachtig.

• Bij de evenaar wordt het aardoppervlak het sterkst verwarmt. Lucht zet

bij opwarming uit, waardoor er per volume-eenheid minder luchtdeeltjes zijn. De lucht is hierdoor minder zwaar en drukt minder hard op het aardoppervlak. Dit noemen we een lagedrukgebied dat rond de evenaar ook wel de intertropische convergentiezone (ITCZ) of zone van equatoriale lage luchtdruk wordt genoemd.

• Omdat rond de evenaar (0°) lucht vanaf de aarde wordt opgestuwd, kan de afgekoelde lucht niet recht naar beneden zakken.

Lucht stroomt zijwaarts richting de 30° Noorderbreedte of zuiderbreedte. Rond de 30°NB/ZB is de lucht zover afgekoeld dat deze gaat dalen. De lucht is zwaar en drukt hard op het aardoppervlak. We spreken nu van een hogedrukgebied.Deze lucht warmt op zodra het in de buurt komt van het aardoppervlak en is gort droog. Rond de 30°NB/ZB vinden we dan ook de woestijnen.

• Eenmaal weer aangekomen op het

aardoppervlak (30°NB/ZB) stroomt de lucht deels weer terug naar de evenaar (Cel van Hadley), deels richting de 60°NB/ZB (Cel van Ferrell) Rond de 90°NB/ZB (Noordpool en Zuidpool) is het koud. Koude lucht is zwaar en daalt. Je vindt er dus een hogedrukgebied (Polar cell).Rond de 60°NB/ZB botst het warme hogedrukgebied vanuit de woestijnen (30°NB/ZB) met het koude hogedrukgebied vanaf de polen (90°NB/ZB). Zodra deze warme en koude lucht botsen, wordt warme lucht door de koude lucht omhoog gestuwd en ontstaat er stijgende lucht = laagdrukgebied > kans op wolken & regen.Door de hogere breedtegraad (60°NB/ZB) is het hier kouder dan op de tropische evenaar (0°).Laagdrukgebied rond de evenaar: de zon verwarmt de aarde, lucht stijgt op, hoog in de atmosfeer neemt de temperatuur en luchtdruk af, hierdoor zet de lucht verder uit en koelt de warme lucht af. Omdat koude lucht minder vocht kan vasthouden, gaat het op plekken met lage druk vaak regenen of is het bewolkt.

Hoogdrukgebied rond de 30° NB/ZB: de afgekoelde lucht

boven de evenaar zakt zijdelings richting de 30° NB/ZB van het aardoppervlak. Dichtbij het aardoppervlak neemt de luchtdruk + temperatuur weer toe. De lucht is

wordt hierdoor gort droog. Gevolg: geen wolken,

droogte. Waar? Woestijnen + poolgebieden 0° ( H ° ( H ° ( H ° ( L L L H

° ( 1 / 2

H ° ( Alle luchtstromen bij elkaar noemen we de atmosferische circulatie of grote windsystemen.De wet van Buys Ballot De Nederlandse wis- en natuurkundige Buys Ballot stelde in 1857 de volgende natuurkundige wetten op:

wet 1: Lucht stroomt altijd van hoge naar lage druk.

wet 2: Doordat de aarde draait, zit er een afwijking naar links op het

zuidelijk halfrond en een afwijking naar rechts op het noordelijk halfrond (gezien vanuit de wind in de rug).In Nederland zorgt het corioliseffect (afwijking van de luchtstromingen door de draaiing van de aarde) ervoor dat de wind overheersend uit het (zuid)westen komt.Passaten en moessons Zoals je rechts kunt zien waait de wind op het noordelijk halfrond meestal uit het noord oosten en op het zuidelijk halfrond meestal uit het zuidoosten. Deze winden, vroeger erg belangrijk voor de scheepvaart, heten de passaten.Omdat de hoogte van de zon varieert met het jaargetijde, waait de passaat niet altijd. In onze zomer staat de zon verder naar het noorden het hoogst, in onze winter juist verder naar het zuiden. Het lagedrukgebied rond de evenaar (ITCZ) schuift dan ook naar het noorden in onze zomer en naar het zuiden in onze winter. Dit gebeurd het sterkst boven landmassa’s omdat die sterker/sneller opwarmen dan oceanen. In onze zomer kruist de zuidoostelijke passaat dus de evenaar. Op het noordelijk halfrond gekomen krijgt de wind een afwijking naar rechts en waait dan als zuidwestelijke wind op de kust van India. Deze omgebogen passaten worden moessons genoemd. In onze winter buigt op het zuidelijk halfrond de noordoostelijke passaat af tot een noordwestelijke moesson. Moessons zorgen vaak voor veel regen.

TIP: Bekijk hiervoor mijn video’s op de server D-ALGEMEEN en zie het in beweging !

30°

TIP: Bekijk voor

deze blz. de filmpjes!! Zo zie je het in beweging = hint voor de toets..

• / 2