Samenvatting: Onderzoekend vermogen in de praktijk

Samenvatting: Onderzoekend vermogen in de praktijk

Inhoudsopgave Samenvatting: Onderzoekend vermogen in de praktijk..........................................................................1 Hoofdstuk 1: Een professional met onderzoekend vermogen................................................................2 1.2: Wat is onderzoekend vermogen?.................................................................................................2 1.2.1: Wanneer zet je onderzoekend vermogen in?........................................................................2 1.2.2: Uit welke elementen bestaat onderzoekend vermogen?.......................................................3 1.3: Beroepssituaties en beroepsproducten........................................................................................3 1.3.1: Het maken van een analyse..................................................................................................3 1.3.2: Het geven van een advies.....................................................................................................3 1.3.3: Het ontwerpen van producten of interventies........................................................................3 1.3.4: Het uitvoeren van een handeling...........................................................................................3 1.4: De rol van onderzoekend vermogen in beroepsproducten...........................................................4 Hoofdstuk 2: Wat is een onderzoekende houding?................................................................................5 2.1 Opmerkzaam zijn..........................................................................................................................5

• .1.1: Het belang van opmerkzaamheid in professionele situaties.................................................5

2.1.2: Opmerkzaamheid ontwikkelen...............................................................................................5 2.2: Nieuwsgierig willen zijn................................................................................................................5 2.3: Bedachtzaam willen zijn...............................................................................................................5 2.3.1: Kenmerken van een bedachtzaam persoon..........................................................................5 2.3.2: Hoe kun je een pas op de plaats leren maken?.....................................................................5 2.4: Kritisch willen zijn.........................................................................................................................6 2.4.1: Kritisch denken......................................................................................................................6 2.4.2: Redeneren - model van Toulmin...........................................................................................6 2.4.3: Redeneren: conceptueel model.............................................................................................7 2.4.4: Redeneerfouten.....................................................................................................................7 2.4.5: Het ontwikkelen van kritisch denken......................................................................................7 2.5: Onzekerheid.................................................................................................................................8 2.6: Rol van onderzoekende houding bij het komen tot beroepsproducten.........................................8 Hoofdstuk 3: De onderzoekende houding in de beroepspraktijk.............................................................9 3.1: De praktijkkwestie: waar gaat het over?.......................................................................................9 3.2: Beroepsproces en –methoden.....................................................................................................9 3.3: Onderzoekend kijken naar een beroepsproces............................................................................9 3.3.1: Het gehele beroepsproces.....................................................................................................9 3.3.2: Welke vragen stel je binnen een beroepsproces?.................................................................9 3.4: Hoe grondig wil je te werk gaan bij het beantwoorden van vragen?..........................................10 Hoofdstuk 4: Formuleren van een onderzoeksvraag............................................................................11 4.1: Van een praktijksituatie naar onderzoek....................................................................................11 4.2: Centrale onderzoeksvraag en deelvragen..................................................................................11 4.3: Functies van onderzoek - soorten onderzoeksvragen................................................................12 4.4: Concrete tips bij het formuleren van je onderzoeksvraag...........................................................12 1 / 6

Hoofdstuk 5: Het kritisch lezen van bronnen........................................................................................13 5.1: Bronnen zoeken.........................................................................................................................13 5.2: Bronnen selecteren - kritische houding gewenst........................................................................14 5.3: Spelregels voor refereren...........................................................................................................14 Hoofdstuk 6: Gebruik van bronnen bij opzoeken en uitzoeken.............................................................16 6.1: Opzoeken...................................................................................................................................16 6.2: Uitzoeken...................................................................................................................................16 6.2.1: Centrale begrippen/definitie.................................................................................................16 6.2.2: Maken van een analyse.......................................................................................................16 6.2.3: Geven van advies................................................................................................................16 6.2.4: Ontwerpen van een product................................................................................................16 6.2.5: Uitvoeren van een handeling en/of interventie.....................................................................16 6.3: Naar zelf onderzoek doen - conceptueel model.........................................................................17 6.3.1: De onderdelen van conceptuele modellen...........................................................................17 6.3.2: Een model om te helpen conceptualiseren of operationaliseren.........................................17 6.3.3: Het bouwen van een conceptueel model.............................................................................17 6.4: Afsluiting en brug naar deel 3.....................................................................................................18 Hoofdstuk 7: Een beroepsproduct en onderzoeken..............................................................................19 7.1: De praktijkkwestie en een passende beroepsmethode onderzoeken........................................19 7.2: Onderzoeken binnen een beroepsmethode...............................................................................19 7.3: Onderzoeken doe je ook volgens een methode.........................................................................19 Hoofdstuk 8: Van onderzoeksvraag naar onderzoeken........................................................................21 8.1: Verschillende typen onderzoek..................................................................................................21 8.2: Hoe ga je data verzamelen en analyseren?...............................................................................21 8.3: Bij wie ga je de data verzamelen?..............................................................................................22 8.3.1: Populatie..............................................................................................................................22 8.3.2: Steekproef...........................................................................................................................22 8.5: Ethiek en gedragsregels.............................................................................................................22

Hoofdstuk 1: Een professional met onderzoekend vermogen

Een wendbare professional is zich bewust van het onbekende, in staat om kennis te ontwikkelen, zelfreflectie toe te passen, nieuwe ontwikkelingen te monitoren en hierop in te spelen.

1.2: Wat is onderzoekend vermogen?

Wanneer we het hebben over vermogen spreken we over de vaardigheden die je als professional in kunt zetten.

1.2.1: Wanneer zet je onderzoekend vermogen in?

Wanneer je als professional in een situatie terecht komt met veel nog onbekende aspecten is onderzoekend vermogen van groot belang. Onderzoekend vermogen begint bij het feit dat je onderkent wat je nog niet weet en twijfelt aan dat wat je denkt te weten. Vervolgens moet worden nagegaan hoe te handelen met het oog op de kennisvraag. Bij een urgente situatie kan ervoor gekozen worden om gewoon iets uit te proberen. Als er meer tijd beschikbaar is of het om een hele belangrijke situatie gaat, kan het toch beter zijn om eerst zaken goed te onderzoeken. Als de belangen groter worden, neemt ook het belang van een grondige analyse toe. Dit maakt of je onderzoekend vermogen inzet om via een methodische aanpak te komen tot de kennis die noodzakelijk is om een vraagstuk het hoofd te beiden. 2 / 6

Onderzoekend vermogen houdt in het kort in dat je:

Weet wat je niet weet; Kunt afwegen hoe je omgaat met je gebrek aan kennis; Een afweging kunt maken over hoe grondig je een bepaald vraagstuk wilt onderzoeken om vervolgens op onderzoek uit te gaan; De resultaten van je onderzoek toepassen in de praktijk.

1.2.2: Uit welke elementen bestaat onderzoekend vermogen?

Verschillende elementen voor onderzoek zijn:

Een onderzoekende houding, waarin je niet alles klakkeloos voor waar aanneemt en kritisch bent op de herkomst van informatie; Het benutten van kennis uit reeds uitgevoerd onderzoek en het beoordelen in hoeverre het van toepassing is op jouw eigen situatie; Het vermogen om te onderzoeken waarbij het van belang is dat je nagaat of data voldoende betrouwbaar en valide zijn en in hoeverre het antwoord geeft op de onderzoeksvraag.

1.3: Beroepssituaties en beroepsproducten

Als professional moet je binnen beroepsprocessen beroepsproducten kunnen opleveren. Mirjam losse (2018) onderscheid vijf verschillende soorten beroepsproducten te weten advies ontwerp, fabricaat en handeling. Aangezien fabricaat en ontwerp in dit boek als één beroepsproduct worden gezien, wordt er uitgegaan van vier beroepsproducten die weer samenhangen met de volgende beroepsprocessen

en -methodes:

Een analyse maken; Advies geven; Interventies en producten ontwerpen; Handelingen uitvoeren.

1.3.1: Het maken van een analyse

Er is steeds meer informatie beschikbaar, maar het is nog een hele kunst om de data goed te interpreteren en te verwerken. om die reden is er veel vraag naar professionals die op een juiste manier met deze gegevens kunnen werken zoals big data-analisten. Aan de hand van data kunnen ‘ist’ (de situatie zoals die is) en ‘soll’ (de beoogde situatie) in kaart worden gebracht. Dan bestaat er nog een speciaal soort analyse te weten de diagnose. Dit is de analyse van een medisch specialist om vast te stellen wat een patiënt mankeert waarvoor vaak bepaalde metingen uitgevoerd moeten worden.Afhankelijk van de situatie, context en het belang van het onderzoek kan worden bepaald hoe grondig het onderzoek moet worden uitgevoerd en in hoeverre bestaande onderzoeksmodellen volstaan.

1.3.2: Het geven van een advies

Op Hbo-niveau wordt je vaak opgeleid om als buitenstaander een advies te kunnen geven te verandering en verbetering. Alvorens er een goed advies kan worden gegeven is vaak een gedegen onderzoek vooraf noodzakelijk. dit kan voortkomen uit deskresearch, bronnenonderzoek en andere vormen van dataverzameling om uit te vinden welke oplossing er voor een bepaald probleem kan worden aangedragen.

1.3.3: Het ontwerpen van producten of interventies

In beroepen waarin een ontwerp moet worden gemaakt is het van belang dat er concepten, ontwerpen en blauwdrukken worden gemaakt alvorens het werk daadwerkelijk kan worden uitgevoerd. Het ontwerp kan worden gemaakt aan de hand van een beroepsmethoden zoals designthinking of scrum (een ontwikkelmethode voor software). Er moet met veel factoren rekening worden gehouden zoals de kosten, gebruikerswensen en de technische mogelijkheden.

1.3.4: Het uitvoeren van een handeling

Het uitvoeren van een interventie of handeling kan worden gezien als een beroepsproduct.Kenmerkend voor dit beroepsproduct is dat er sprake is van sociale interactie zoals een muzikant die een toehoorder van zijn muziek laat genieten of een docent die kennis overdraagt op zijn student. Bij dergelijke beroepsproducten moet de professional kunnen anticiperen op onverwachte situaties. Op 3 / 6

het moment dat het product wordt geleverd, wordt de professional geacht adequaat te kunnen reageren, waarbij er wel een voorbereiding vooraf kan plaatsvinden. Denk hierbij aan een docent die een les voorbereid, maar wel in de les zelf moet kunnen anticiperen op de situatie die hij aantreft op grond van zijn ervaring en intuïtie.Toch is het zo dat aan het moment van de handeling zelf vaak iets voorafgaat zoals opleiding, training of voorbereiding door de professional. Tevens is het aan de professional om zijn handeling achteraf te evalueren om indien nodig zijn werkwijze in de toekomst bij te stellen.

1.4: De rol van onderzoekend vermogen in beroepsproducten

Volgen Miriam Losse (2016) is er bij het leveren van beroepsproducten een onderscheid tussen het praktijkproces en het onderliggend verdiepende proces. Zo worden er afhankelijke van het op leveren beroepsproduct een aantal praktische stappen gezet om een beroepsproduct te realiseren enerzijds.In veel beroepen zijn er vastgestelde beroepsmethodes met vooraf vastgestelde praktijkstappen.In de praktijk zal de oplevering van een beroepsproduct niet zo statisch verlopen als in het bovenstaande model. In elke situatie waarin je je bevindt en vragen hebt, zal bepaald moeten worden in hoeverre er onderzoek moet worden gedaan om het proces te kunnen vervolgen en hoe uitvoerig dit onderzoek moet worden uitgevoerd. Voor elke beroepssituatie is de betekenis van wat een beroepsproduct is anders en zal het proces om tot een beroepsproduct te komen ook weer anders zijn. 4 / 6