Samenvatting Proza-analyse Mark-Jan Zwart 1

Samenvatting Proza-analyse | Mark-Jan Zwart | 1

Samenvatting Proza-analyse Een samenvatting van (delen uit) hoofdstuk 8-13 uit Literair Mechaniek, Van Boven en Dorleijn (2015), aangevuld met relevante informatie uit de colleges gegeven aan de Hogeschool van Amsterdam.

Inhoud Hoofdstuk 8 – Vertellen........................................................................................................................... 3 8.1 Vertellerstekst en persoonstekst .................................................................................................. 3 8.2 Narratologie................................................................................................................................... 3

8.2.1 Klassieke en postklassieke narratologie ................................................................................. 3

8.3 Verteller en auteur ........................................................................................................................ 3 8.5 Auctoriaal, ik, personaal en afgezwakt auctoriaal ........................................................................ 3

8.5.1 Auctoriale vertelsituatie ......................................................................................................... 4

8.5.2 Ik-vertelsituatie ...................................................................................................................... 5

8.5.4 Personale vertelsituatie .......................................................................................................... 5

8.5.5 Afgezwakte vormen van auctoriaal vertellen ......................................................................... 6

8.6 Andere typologieën ....................................................................................................................... 6 8.8 Meervoudige vertelsituatie ........................................................................................................... 6 Hoofdstuk 9 – Gedachten, gesprekken, gezichtspunten ......................................................................... 7 9.1 Gedachten ..................................................................................................................................... 7

9.1.2 Soliloquium ............................................................................................................................. 8

9.1.3 Presentatie van buitenaf ........................................................................................................ 8

9.2 Gesprekken .................................................................................................................................... 8 9.3 Visie ............................................................................................................................................... 8

9.3.1 De verhouding tussen ‘vertellen’ en ‘focaliseren: verschillende vormen .............................. 8

Hoofdstuk 10 – Tijd ................................................................................................................................. 8 10.1 Volgorde ...................................................................................................................................... 9

10.1.1 Fabel en sujet ....................................................................................................................... 9

10.1.2 Ordeningsprincipes ............................................................................................................... 9

10.2 Duur ........................................................................................................................................... 10 10.3 Tijdsverloop ............................................................................................................................... 11 10.4 Spanning .................................................................................................................................... 11 10.6 Werkwoordstijden ..................................................................................................................... 11 Hoofdstuk 11 – Motieven ...................................................................................................................... 12 11.1 Concrete motieven .................................................................................................................... 13 11.2 Abstracte motieven ................................................................................................................... 13 Hoofdstuk 12 – Ruimte .......................................................................................................................... 13 1 / 3

Samenvatting Proza-analyse | Mark-Jan Zwart | 2

12.1 Soorten ruimte .......................................................................................................................... 13 12.2 Functie van de ruimte ............................................................................................................... 14 Hoofdstuk 13 – Personages ................................................................................................................... 14 13.1 Acteurs en personages .............................................................................................................. 14 13.2 Opbouw van de personages ...................................................................................................... 15 13.3 Functies van de personages ...................................................................................................... 15 Collegeaantekeningen ........................................................................................................................... 16 Poëzie - proza .................................................................................................................................... 16 Lyriek – epiek – dramatiek ................................................................................................................ 16 Leeswijzer bij Hoofdstuk 8 Literair Mechaniek ‘Vertellen’ ................................................................ 17 Leeswijzer bij Hoofdstuk 9 Literair Mechaniek ‘Gedachten, gesprekken, gezichtspunten’ .............. 19 Leeswijzer bij Hoofdstuk 10 Literair Mechaniek ‘Tijd’....................................................................... 20 Leeswijzer bij Hoofdstuk 11 Literair Mechaniek ‘Motieven’ ............................................................. 22

• / 3

Samenvatting Proza-analyse | Mark-Jan Zwart | 3

Hoofdstuk 8 – Vertellen • Verhalende teksten > onderscheid lyriek en epiek (niet: poëzie en proza).

8.1 Vertellerstekst en persoonstekst • Verhalend teksten > twee tekstniveaus.

• Vertellende instantie (= vertellerstekst) > verhaalwereld presenteren.
• Personages (= persoonstekst) > ingebedde taalsituatie.

• Interferentie > vertellende instantie kan ook zelf handelend optreden of verteller parafraseert woorden of gedachten personages.

8.2 Narratologie • Vertelstandpunten = verschillende soorten van vertellen.

• Basisvormen van vertellen.
• Mondeling, ‘in de kring’.
• ‘Journaal’, dagboek, ‘ik’, voor zichzelf, intiem.
• Stanzels typologie van vertelsituaties.
• Auctoriaal
• Personaal
• Ik-verhaal
• Verteltheorie Gérard Genette.
• Homodiëgetische verteller > eigen ervaringen en belevenissen.
• Heterodiëgetische verteller > buiten/boven het verhaal, niet zelf meegemaakt.
• Vergelijk verschil tussen vertellen en zien (Mieke Bal).

8.2.1 Klassieke en postklassieke narratologie

• Jaren 60, 70, 80 > klassieke narratologie.

• Formalisme, structuralisme, eenheid en coherentie.
• Tekst als object, structuur van samenhangende elementen.

- Betekenis achterhalen door analyse: tekst > betekenis > interpretatie.

• Later > postklassieke narratologie.

• Experimenteel, doorbrekend > maar: eerst normen vaststellen dan pas doorbeken.
• Ideologische context (postmodern, feministisch etc.).
• Rol lezer.

• Tekstinterpretatie = lezersconstructie > begrippen nodig voor interpretatie.

8.3 Verteller en auteur • Auteur en verteller zijn altijd van elkaar onderscheiden, ook in autobiografie.

• Verteller is door auteur in het leven geroepen.
• Verteller is onderdeel van de tekst.
• Verteller is van andere orde dan schrijver die onderdeel uitmaakt van de werkelijkheid.

8.5 Auctoriaal, ik, personaal en afgezwakt auctoriaal • Vier typen vertelstandpunten onderverdeeld in gedramatiseerd (= verteller is aanwijsbaar in het verhaal) en niet-gedramatiseerd (= verteller is niet aanwijsbaar in het verhaal).

• Gedramatiseerde vertellers.
• Auctoriaal vertelstandpunt.
• Ik-vertelstandpunt.
• Niet-gedramatiseerde verteller.
• Personale vertelstandpunt.
• / 3